Πολλές είναι οι παρανοήσεις που υπάρχουν συχνά γύρω από τον καρκίνο του μαστού με πρώτη και καλύτερη το ότι «ο καρκίνος του μαστού είναι μια ασθένεια που πλήττει μόνο τις γυναίκες». Η ενημέρωση και η πρόληψη είναι ο μόνος τρόπος για να καταπολεμηθεί η ασθένεια, ακόμα και πριν κάνει την εμφάνιση της.
Ο Σταύρος Τσιριγωτάκης (MD), γενικός χειρουργός, μαστολόγος, μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας (Ε.Ε.Μ.) και μέλος της Παγκόσμιας Εταιρείας Μαστολογίας S.I.S. μας ενημερώνει και λύνει όλες τις πιθανές απορίες σχετικά με τον καρκίνο του στήθους, σε άνδρες και γυναίκες.
Ογκίδιο μαστού:
Η εμφάνιση ογκιδίων στο μαστό ξεκινά συνήθως από τη μέση ηλικία και η συχνότητα εμφάνισης τους αυξάνεται με την πρόοδο της ηλικίας. Σε νεαρές γυναίκες τα ογκίδια στο μαστό είναι συνήθως καλοήθη.
Κάθε ψηλαφητό ογκίδιο είναι καρκίνος; Όχι.
Ένα ψηλαφητό ογκίδιο μπορεί να είναι ινοαδένωμα, ινολίπωμα, λίπωμα, κύστη, αιμάτωμα, καρκίνος.
Μαστοδυνία σημαίνει καρκίνος; Όχι.
Ο πόνος στο μαστό ονομάζεται μαστοδυνία. Μπορεί να οφείλεται σε αιτίες μέσα ή έξω από το μαστό και δεν σημαίνει αναγκαστικά κακοήθεια. Αιτίες μέσα στο μαστό είναι η φλεγμονή, ο τραυματισμός μία διατεταμένη κύστη και σπάνια καρκίνος. Αιτίες έξω από το μαστό είναι η αρθροπάθεια του ώμου, η μεσοπλεύριος νευραλγία και το αυχενικό σύνδρομο.
Υπάρχει μη ψηλαφητός καρκίνος; Όχι.
Για να γίνει ένα ογκίδιο ψηλαφητό πρέπει να έχει κάποιο σχετικό μέγεθος και ανάλογη θέση στο μαστό. Όταν λοιπόν ένας καρκίνος δεν έχει μεγαλώσει πολύ,είναι σε αρχικό στάδιο ή βρίσκεται βαθιά σε ένα μεγάλο μαστό, μπορεί να διαγνωσθεί μόνο με τη μαστογραφία, όταν δηλαδή είναι σε μη ψηλαφητό στάδιο. Υπάρχουν, όχι συχνά, τύποι καρκίνου οι οποίοι δεν εμφανίζονται με μορφή ογκιδίου, οι οποίοι στην αρχή τουλάχιστον δεν μπορούν να είναι ούτε αυτοί ψηλαφητοί.
Έκκριμα θηλής:
Είναι το υγρό που βγαίνει από τη θηλή εκτός από την περίοδο της εγκυμοσύνης και του θηλασμού.
Το αιματηρό έκκριμα είναι οπωσδήποτε καρκίνος; Όχι.
Το αιματηρό έκκριμα ασφαλώς και δεν σημαίνει ότι η γυναίκα έχει καρκίνο. Αυτό μπορεί να αντιστοιχεί σε φλεγμονή, σε θήλωμα ή σε καρκίνο.
Πρέπει μια γυναίκα να αυτοεξετάζει τους μαστούς της; Ναι.
Κάθε γυναίκα πρέπει να εξετάζει και να ψηλαφίζει τακτικά τους μαστούς της, να είναι εξοικειωμένη με όλα τα χαρακτηριστικά τους, οπότε να αντιληφθεί αμέσως την παραμικρή μεταβολή τους.
Τι διαπιστώνουμε στην εξέταση του μαστού;
-ένα ψηλαφητό ογκίδιο
-αλλαγή στο σχήμα του μαστού
-αλλαγή στην υφή του μαστού
-αλλαγή στο δέρμα
-αλλαγή στη θηλή
-έκκριμα
Πότε πηγαίνουμε στον ειδικό;
Κάθε χρόνο για έλεγχο μετά την ηλικία των 35 χρόνων, εφόσον δεν υπάρχει κληρονομικό ιστορικό. Κάθε φορά που υπάρχει κάποιο πρόβλημα στο μαστό.
Τι είναι η μαστογραφία;
Μαστογραφία είναι η ακτινογραφία του μαστού με ένα ειδικό μηχάνημα που λέγεται μαστογράφος. Είναι η εξέταση που μπορεί να εντοπίσει ένα καρκίνο σε πολύ μικρό μέγεθος,πριν αυτός δώσει συμπτώματα (πρώιμο στάδιο). Εξέλιξη της κλασσικής μαστογραφίας είναι η ψηφιακή μαστογραφία και η μαστογραφία με τομοσύνθεση, οι οποίες ανιχνεύουν όλο και πιο μικρούς σε μέγεθος καρκίνους.
Παίζει ρόλο που γίνεται η μαστογραφία; Τεράστιο ρόλο.
Η μαστογραφία πρέπει να έχει άριστη ποιότητα και να είναι τεχνικά άψογη. Δεν είναι σπάνια η περίπτωση να εμφανίζεται μία ασθενής με προχωρημένο καρκίνο,η οποία λέει ότι σε προηγούμενο έλεγχο πριν ένα χρόνο, ότι δεν ‘’φαινόταν’’ κάτι. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά μπορεί να συμβαίνει μόνο σε ακτινοδιαπερατό καρκίνο, ο οποίος δεν είναι τόσο συχνός, συνήθως συμβαίνει σε μαστογραφία κακής τεχνικής ή σε πλημελή εμπειρία αυτού που την εξετάζει.
Υπερηχογράφημα η μαστογραφία;
Το υπερηχογράφημα δεν αντικαθιστά την μαστογραφία, είναι συμπλρωματική εξέταση η οποία βοηθάει όταν ο μαστός είναι ‘’πυκνός’’, συνήθως σε νεαρές γυναίκες, επίσης μας δίνει περισσότερες πληροφορίες σε ορισμένες περιπτώσεις ιδίως ο τρισδιάστατος υπέρηχος.
Τι είναι η FNA;
Είναι η κυτταρολογική εξέταση του υλικού της παρακέντησης με λεπτή βελόνα, που λαμβάνεται από ένα ογκίδιο.
Τι είναι η βιοψία;
Είναι η εξέταση στο μικροσκόπιο του ιστού που λαμβάνεται από μία βλάβη στο μαστό (ιστολογική εξέταση).Αυτή γίνεται με διάφορους τρόπους, πάντα με τοπική αναισθησία, για να μην πονέσει καθόλου η ασθενής και έχει πολύ μεγαλύτερη διαγνωστική αξία από την κυτταρολογική εξέταση.
Τι δείχνει η βιοψία;
Μπορεί να δείξει μία καλοήθη πάθηση, μία προκαρκινωματώδη ή οριακής κακοήθειας αλλοίωση ή μία κακοήθη πάθηση.
Τι είναι ο καρκίνος;
Καρκίνος είναι ο άτυπος και ανεξέλεγκτος πολλαπλασιασμός κυττάρων που εκτοπίζουν τους υγιείς ιστούς του οργανισμού. Είναι τόσο μία τοπική νόσος που χρήζει εκκρίζωσης με χειρουργική επέμβαση από την περιοχή που βρίσκεται, αλλά και συστηματική νόσος που χρήζει εκκρίζωσης από τον οργανισμό.
Πως αντιμετωπίζεται ο καρκίνος;
-χειρουργική επέμβαση
-χημειοθεραπεία
-ακτινοθεραπεία
-ορμονοθεραπεία
-στοχευμένη θεραπεία (μονοκλωνικά αντισώματα)
Οι άνδρες προσβάλλονται από καρκίνο του μαστού; Ναι.
Οι άνδρες προσβάλλονται από τον καρκίνο του μαστού, αλλά σε πολύ μικρότερο ποσοστό σε σχέση με τις γυναίκες. Η αντιστοιχία είναι περίπου 1 άνδρας σε κάθε 200 γυναίκες που έχουν προσβληθεί από καρκίνο μαστού
Υπάρχει κληρονομικότητα; Ναι.
Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι 1 στις 12 γυναίκες έχει πιθανότητα να αναπτύξει καρκίνο στο μαστό στη διάρκεια της ζωής της, ενώ 1 στις 70 θα αναπτύξει καρκίνο στις ωοθήκες.
Κάθε άνθρωπος γεννιέται με δύο ομάδες γονιδίων, η μία προέρχεται από τη μητέρα και η άλλη από τον πατέρα. Μερικές γυναίκες έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών. Έτσι λοιπόν βρέθηκε ότι ορισμένα γονίδια παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στον κληρονομούμενο καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών. Αυτά τα γονίδια που ανιχνεύονται περισσότερο σήμερα είναι το BRCA1 και το BRCA2. Η γυναίκα με κληρονομικό ιστορικό είναι σημαντικό να υποβάλλεται σε γενετικό τεστ για να μάθει αν έχει αυτή τη προδιάθεση. Επίσης η γυναίκα που έχει προσβληθεί από τη νόσο πρέπει να κάνει γονιδιακό έλεγχο αφού έχει 60% μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξει καρκίνο και στον άλλο μαστό εάν έχει μεταλλαγμένο γονίδιο.
Η απόφαση για γονιδιακό έλεγχο:
Έχει τεράστια σημασία να είναι προετοιμασμένη η γυναίκα που θα κάνει τον έλεγχο, για το πώς θα διαχειριστεί την πληροφορία που θα πάρει. Αυτό επιτυγχάνεται μόνο με την ενημέρωση από εξειδικευμένους ιατρούς.
Η επέμβαση για καρκίνο του μαστού είναι μόνο η μαστεκτομή; Όχι.
Υπάρχουν τώρα πια, πολλά είδη επεμβάσεων με διατήρηση του μαστού, ανάλογα βέβαια με το στάδιο και τον τύπο του καρκίνου, για τα οποία πρέπει να είσαστε ενημερωμένες πριν από το χειρουργείο. Το είδος της επέμβασης συναποφασίζεται με τον εξειδικευμένο γιατρο (μαστολόγος).
Τι είναι ο λεμφαδένας φρουρός;
Παλαιότερα όταν μία γυναίκα είχε καρκίνο στο μαστό, έπρεπε να υποβληθεί σε μαστεκτομή και σε αφαίρεση των λεμφαδένων της μασχάλης. Η αφαίρεση των λεμφαδένων μερικές φορές είχε ως αποτέλεσμα το πρήξιμο του άνω άκρου (λεμφοίδημα) ή την δυσκινησία και τη δυσχρησία αυτού. Τώρα πια υπάρχει μια εξειδικευμένη εξέταση, η οποία γίνεται κατά τη διάρκεια του χειρουργείου και η οποία δείχνει αν έχει νόημα να γίνει ο λεμφαδενικός καθαρισμός, αν δηλαδή θα την βοηθήσει να ζήσει περισσότερο, αυτή ονομάζεται βιοψία λεμφαδένα φρουρού. Έχει αποδειχθεί ότι στα 2/3 των περιπτώσεων μπορεί και να μην είναι απαραίτητος ο λεμφαδενικός καθαρισμός της μασχάλης, αφού δεν επηρεάζεται η πρόγνωση της ασθενούς.
Τι είναι ογκοπλαστική επέμβαση;
Πολλές φορές όταν γίνεται μία επέμβαση διατήρησης του μαστού, για καρκίνο, το αποτέλεσμα αισθητικά δεν είναι καλό.Για παράδειγμα όταν ο όγκος είναι σε ορισμένες θέσεις, η αφαίρεση του παραμορφώνει πολύ τον εναπομείναντα μαστό ή όταν οι μαστοί είναι μικροί σε μέγεθος και αφαιρεθεί μεγάλο τμήμα του ενός μαστού, θα υπάρχει στο τέλος μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο μαστών. Έτσι λοιπόν γίνονται πια οι ογκοπλαστικές επεμβάσεις που έχουν σαν σκοπό το αισθητικό αποτέλεσμα να είναι άριστο, μερικές φορές βέβαια μπορεί να χρειαστεί παρέμβαση και στον άλλο μαστό αλλά δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι μαστοί μετά το χειρουργείο είναι κατά πολύ καλύτεροι αισθητικά από ότι ήταν πριν.
Τι είναι η αποκατάσταση μαστού;
Είναι η ανάπλαση του μαστού που έχει αφαιρεθεί με μαστεκτομή. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι αποκατάστασης οι οποίοι μπορούν να γίνουν είτε κατά τη διάρκεια του χειρουργείου που γίνεται για τον καρκίνο ή σε δεύτερο χρόνο. Όλα αυτά βέβαια είναι θέματα τα οποία πρέπει να τα γνωρίζει η ασθενής και να τα έχει συζητήσει εκτενώς και λεπτομερώς με τον μαστολόγο της.
Σταύρος Τσιριγωτάκης (MD),
γενικός χειρουργός, μαστολόγος, μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας (Ε.Ε.Μ.)
και μέλος της Παγκόσμιας Εταιρείας Μαστολογίας S.I.S. (senologicinternationalsociety)
