Του Π. Αλιμήση
Το ταξίδι του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρι, στην Κίνα ξεκίνησε με την αισιοδοξία ότι οι δύο υπερδυνάμεις θα συγκλίνουν σε κάποια ζητήματα της εξωτερικής τους πολιτικής. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών συναντήθηκε με τον Κινέζο πρόεδρο Ξι Τζιπίνγκ και τον ομόλογό του, Γουάνγκ Γι, σε καλό κλίμα. Ωστόσο, οι διαφορετικές προσεγγίσεις των δύο πλευρών σε μείζονα θέματα, όπως τα νησιά Σενκάκου και οι σχέσεις με τη Ρωσία,δεν άργησαν να φανούν.
Η κινεζική ηγεσία παραμένει πιστή στην πάγια θέση της ότι οι εδαφικές διαφορές με την Ιαπωνία αφορούν μόνο τις δύο χώρες και όχι τρίτους, ενώ το επιτελείο Κέρι επέμεινε προς την κατεύθυνση της διαμεσολάβησης. Στην παρούσα φάση,όμως, η έντονη στρατιωτική παρουσία ανοιχτά της Κίνας δεν βοηθά στον διάλογο, κάτι που οι Κινέζοι τόνισαν ιδιαίτερα.Πρόσφατα, δύο αμερικανικά καταδρομικά έκαναν την εμφάνισή τους κοντά στα νησιά Σενκάκου και στα Σπράτλι, θέλοντας να περάσουν το μήνυμα προς το Πεκίνο ότι αυτά τα δύο στρατηγικά σημεία βρίσκονται στην ελεύθερη ζώνη ναυσιπλοΐας και κανένας δεν «μπορεί να τα ελέγχει».
Το κινεζικό επιτελείο κατέστησε σαφές ότι ο γεωπολιτικός του χώρος δεν είναι υπό διαπραγμάτευση ούτε θα μπουν στη διαδικασία διαλόγου με τις φιλοαμερικανικές χώρες της περιοχής για κάτι που τους «ανήκει». Τα προγράμματα του κινεζικού ναυτικού, αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, προχωρούν κανονικά, ενώ ήδη στρατιωτικά συνεργεία βρίσκονται σε ένα από τα νησιά Σπράτλι κοντά στις Φιλιππίνες για την κατασκευή αεροναυτικής βάσης. Και όλα αυτά είναι προγράμματα που η Κίνα δεν μπορεί να ακυρώσει, γιατί η οικονομική ζημιά και το πολιτικό κόστος θα είναι ανυπολόγιστα.
Με λίγα λόγια, και οι δύο πλευρές, έμειναν στάσιμες στη στρατηγική τους χωρίς να δεσμευτούν για κάποια μελλοντική συνάντηση. Αυτό που στην ουσία ήθελε να προστατέψει ο Κέρι, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, ήταν η αμερικανική υπεροπλία και το κύρος στην ευρύτερη περιοχή της «Κίτρινης Θάλασσας», καθώς η ραγδαία ανάπτυξη της κινεζικής πολεμικής μηχανής δημιουργεί για τον Λευκό Οίκο μεγάλο διακύβευμα. Οι Κινέζοι, από την πλευρά τους, έμειναν αμετακίνητοι, αφού ξέρουν ότι οποιαδήποτε υποχώρηση θα διαβαστεί αρνητικά στο εσωτερικό και ίσως επηρεάσει τις νέες συμμαχίες που χτίζει η Κίνα στην Κεντρική Ασία.
«Τα βρήκαν» αλλού
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν πως πρέπει να εντείνουν τη συνεργασία για την αντιμετώπιση της διεθνούς τρομοκρατίας, όπως και να προχωρήσουν τον διάλογο για την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, έξω από τη συζήτηση δεν έμεινε η προοπτική για επαναφορά του περίφημου «στρατηγικού διαλόγου» που έχουν θεσπίσει οι δύο χώρες τα τελευταία χρόνια σε διμερές επίπεδο. Βέβαια, από τη συζήτηση μέχρι την υλοποίηση υπάρχει δρόμος. Η συνεργασία στα παραπάνω θέματα εξαρτάται από το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στο κυριότερο πεδίο «αντιπαράθεσης», που δεν είναι άλλο από τη γεωστρατηγική υπεροπλία.
