Του Χρήστου Ν. Κώνστα
Μεγάλη αναστάτωση επικρατεί στην πραγματική οικονομία ενόψει των εκλογών της 25ης Ιουνίου. Ο εκνευρισμός των πολιτών είναι έκδηλος σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας και καταγράφεται με αμεσότητα στις τράπεζες, στο Χρηματιστήριο και στα γκισέ των καταστημάτων αλλά και της Εφορίας. Στο υπουργείο Οικονομικών οι συσκέψεις των στελεχών είναι διαρκείς.
Ο Γκίκας Χαρδούβελης, μιλώντας στο «Π», δήλωσε με σαφήνεια: «Προετοιμαζόμαστε για όλα τα σενάρια, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και πέραν σκοπιμοτήτων. Προετοιμαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε κλυδωνισμούς που ενδεχομένως υπάρξουν. Είμαστε σε διαρκή επαφή με τους εταίρους μας».
Οι πολίτες –χωρίς πανικό αλλά με καταφανή περισυλλογή– αυξάνουν τα ποσά που «σηκώνουν» από τις τράπεζες. Οι περισσότεροι διαπιστώνουν ότι τα χαρτονομίσματα είναι «κολλαριστά» και στο μυαλό έρχονται μνήμες από την προεκλογική περίοδο του 2012, με τα «φρέσκα χαρτονομίσματα» που έφταναν από τα κεντρικά της ΤτΕ στη Φραγκφούρτη με τις ειδικές χρηματαποστολές. Οι διοικήσεις των τεσσάρων συστημικών τραπεζών βρίσκονται σε διαρκή συνεργασία, ώστε να εξυπηρετεί η μία τις ταμειακές ανάγκες της άλλης χωρίς καθυστέρηση.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, δήλωσε στο «Π»: «Υπάρχει κινητικότητα στις καταθέσεις αλλά δεν υπάρχει πανικός, είναι φαινόμενο εποχικό. Έχω πλήρη εμπιστοσύνη στην ωριμότητα του πολιτικού συστήματος…».
Τα επίσημα στοιχεία της ΤτΕ
Τα στοιχεία από τις εμπορικές τράπεζες της χώρας δείχνουν ότι τον Δεκέμβριο καταγράφηκε εκροή καταθέσεων της τάξης των 2,5 δισ. έως 3 δισ. ευρώ, το οποίο δικαιολογείται από το γεγονός ότι μεγάλοι καταθέτες επέλεξαν είτε τη μετατροπή μέρους των διαθεσίμων τους σε αμοιβαία κεφάλαια, είτε τη μεταφορά τους σε λογαριασμούς που είχαν ήδη ανοίξει σε τράπεζες του εξωτερικού.
Τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος αφορούν τον μήνα Νοέμβριο και καταγράφουν μικρή μείωση, της τάξης των 199,7 εκατ. ευρώ, στα υπόλοιπα των καταθέσεων. Οι καταθέσεις στις τράπεζες, τον Νοέμβριο, διαμορφώθηκαν στα 164,3 δισ. ευρώ.Υπογραμμίζεται ότι τον Νοέμβριο εισέρρευσαν στο σύστημα πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ της τάξης των 800 εκατ. ευρώ. Αυτή είναι και η αιτία που οι καταθέσεις στους λογαριασμούς ταμιευτηρίου των νοικοκυριών εμφανίζονται αυξημένες κατά 451,5 εκατ. ευρώ, στα 43,6 δισ. ευρώ, ενώ οι τοποθετήσεις σε προθεσμιακούς λογαριασμούς μειώθηκαν κατά 150 εκατ. ευρώ, στα 84,7 δισ. ευρώ.
Οι κρίσιμες ημερομηνίες
Τα ραντεβού του υπουργού Οικονομικών αλλά και του διοικητή της ΤτΕ στο εξωτερικό, κατά τις επόμενες 30 μέρες, είναι εξαιρετικά σημαντικά:
- Τη Δευτέρα 12 Ιανουαρίουσυνεδριάζει το Euroworking Group για να προετοιμάσει το επόμενο Eurogroup. Η Ελλάδα θα εκπροσωπηθεί από τον πρόεδρο του Σώματος Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, κ. Αναστασάτο.
- Στις 22 Ιανουαρίου, ο Γιάννης Στουρνάρας φεύγει για τη Φραγκφούρτη, όπου θα συνεδριάσει το κρίσιμο Συμβούλιο Νομισματικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Παρά τη «σκληρή» αντίσταση της Bundesbank, ο Ευρωπαίος κεντρικός τραπεζίτης, Μάριο Ντράγκι, δείχνει διατεθειμένος να προχωρήσει το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, ανοίγοντας το παράθυρο για δανεισμό των συστημικών τραπεζών με ενέχυρο δάνεια ή λοιπές απαιτήσεις και, ταυτόχρονα, διευρύνοντας τα «εργαλεία» άντλησης ρευστότητας για τις τράπεζες αλλά και τις αποδεκτές βαθμίδες πιστοληπτικής ικανότητας.
- Στις 26 Ιανουαρίου, μία μέρα μετά τις εκλογές, συνεδριάζει το πρώτο κρίσιμο Εurogroup του 2015 και την Ελλάδα –κατά πάσα πιθανότητα– θα εκπροσωπήσει ο Γκίκας Χαρδούβελης για να ενημερώσει τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης για την κατάσταση στην ελληνική οικονομία.
- Στις 12 Φεβρουαρίου, ο πρωθυπουργός που θα έχουν επιλέξει οι Έλληνες ψηφοφόροι θα ταξιδέψει στις Βρυξέλλες για να παραστεί στην κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών. Μία εβδομάδα νωρίτερα, στις 5 Φεβρουαρίου, έχει προγραμματιστεί η σύγκληση της νέας Βουλής των Ελλήνων σε σώμα, η οποία θα εκλέξει νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας και θα δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στη νέα κυβέρνηση.
Εξαιρετικά κρίσιμη φάση για τη χώρα
Ο υπουργός Οικονομικών, Γκίκας Χαρδούβελης, μιλώντας στο «Π», επισημαίνει την κρισιμότητα των ημερών:
«Η χώρα εισήλθε σε προεκλογική περίοδο και οδεύει σε πρόωρες εκλογές, σε μια εξαιρετικά κρίσιμη φάση για την ελληνική οικονομία και την ελληνική κοινωνία. Ευελπιστώ να μην επικρατήσει ανέξοδη πόλωση, όπως οι περισσότεροι προβλέπουν, αλλά πολιτική αντιπαράθεση με επιχειρήματα και αλήθειες.
Μόνο αν ο ελληνικός λαός αποκτήσει γνώση της πολιτικής και οικονομικής πραγματικότητας σε Ελλάδα και Ευρώπη, θα είναι σε θέση να κρίνει και να στηρίξει ή να απορρίψει με την ψήφο του ό,τι ακούσει. Έχω εμπιστοσύνη στο ένστικτο και στην κρίση των Ελλήνων πολιτών και περιμένω από τις δυνάμεις όλου του πολιτικού φάσματος να αντιπαρατεθούν στο όνομα της αλήθειας, όσο σκληρή και αν είναι.
Μετά από πέντε χρόνια κρίσης, θυσιών αλλά και επιτευγμάτων, ο ελληνικός λαός έχει απόλυτο δικαίωμα να ακούσει την αλήθεια για να πάρει μία απόφαση που θα καθορίσει τις επόμενες δεκαετίες τη χώρα μας. Να καταλάβει τι σημαίνει ότι η Ελλάδα προχωρά τα επόμενα χρόνια με τη στήριξη των Ευρωπαίων εταίρων, να κατανοήσει τι σημαίνει διεκδικητική γραμμή χωρίς λεονταρισμούς, αλλά με επιχειρήματα και αποτελέσματα. Να αντιληφθεί ποιοι είναι οι συσχετισμοί αλλά και ποιοι μπορούν να οδηγήσουν την Ελλάδα στην επόμενη ημέρα με ανάπτυξη, ασφάλεια και σταθερότητα, που όλοι κατά βάθος επιθυμούν. Αναμένω ο ελληνικός λαός να πάρει τις απαντήσεις που θέλει, για να σχηματίσει ολοκληρωμένη εικόνα για το πού ήμασταν, πού είμαστε και πώς πρέπει να συνεχίσουμε.
Ως υπουργείο Οικονομικών, προετοιμαζόμαστε για όλα τα σενάρια, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και πέραν σκοπιμοτήτων. Προετοιμαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε κλυδωνισμούς που ενδεχομένως υπάρξουν. Είμαστε σε διαρκή επαφή με τους εταίρους μας. Είναι, όμως, αναγκαίο όλο το φάσμα του πολιτικού συστήματος να μην τρέφεται με αυταπάτες και να κατανοήσει τη φάση στην οποία βρίσκονται οι ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες, καθώς και τους περιορισμούς που πηγάζουν από τις δυσκολίες χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας. Είναι ευθύνη όλων η συνειδητοποίηση των δεδομένων να αποτυπωθεί και στους τόνους και στην ποιότητα της προεκλογικής περιόδου.
Άλλωστε, όλοι οι σκεπτόμενοι πολίτες στο εξωτερικό, οι Ευρωπαίοι εταίροι, οι δανειστές, ακόμα και οι αγορές, αντιμετωπίζουν την Ελλάδα ως ενιαία οντότητα, ως ένα κράτος με συνέχεια που τηρεί τις αποφάσεις του, οι οποίες είναι συλλογικές και όχι ιδιωτικές. Η βασική τους στάση απέναντι στη χώρα εξαρτάται από την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα των ακολουθούμενων πολιτικών, ανεξαρτήτως του ποιο κόμμα ή ποια κόμματα είναι στην εξουσία».
«Ιδανικό πεδίο βολής» η Ελλάδα
Τα μηνύματα από το εξωτερικό είναι αμφίσημα. Υπάρχουν πολλοί που θεωρούν ότι η προεκλογική περίοδος στην Ελλάδα προσφέρεται ως «ιδανικό πεδίο βολής» για να δοκιμαστούν οι αντοχές και η συνοχή της ευρωζώνης. Η ανασφάλεια που νιώθουν στην οικονομική καθημερινότητά τους οι Έλληνες πολίτες λόγω των ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων δημιουργεί ευεπίφορο πεδίο για υποτιμητική κερδοσκοπία σε όλες τις ελληνικές αξίες.
Στο Χρηματιστήριο της Αθήνας, οι τραπεζικές μετοχές έχουν χάσει το 47% της αξίας τους, παρά το γεγονός ότι έχουν ανακεφαλαιοποιηθεί δύο φορές μέσα στο 2014. Οι συστημικές τράπεζες διαθέτουν «μαξιλάρια» ρευστότητας μέσω της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, αλλά ακόμα και του μηχανισμού έκτακτης παροχής ρευστότητας ELA. Από την άλλη πλευρά, όμως, μέσα στον Μάρτιο λήγουν εγγυήσεις του ελληνικού Δημοσίου 21 δισ. ευρώ, με τις οποίες οι τράπεζες αντλούν ρευστότητα από το ευρωσύστημα, ενώ και το Δημόσιο πρέπει να πληρώσει μία μεγάλη δόση, ύψους 2,2 δισ. ευρώ, προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το κλίμα ανησυχίας πιέζει πτωτικά τις τιμές των ομολόγων (η απόδοση του τριετούς ομολόγου ξεπέρασε το 13,5%), μειώνοντας έτσι την αξία των ενεχύρων.
Αν οι τράπεζες κληθούν να στηρίξουν τα διαθέσιμα του κράτους αγοράζοντας έκτακτες εκδόσεις εντόκων γραμματίων του Δημοσίου, το πρόβλημα θα οξυνθεί. Το ελληνικό Δημόσιο έχει εκδώσει έντοκα ύψους 15 δισ. ευρώ, τα οποία βρίσκονται σχεδόν εξ ολοκλήρου στα χαρτοφυλάκια ελληνικών τραπεζών και από αυτά οι τελευταίες μπορούν να δώσουν 3,5 δισ. ευρώ ως ενέχυρο στην ΕΚΤ για την άντληση ρευστότητας…
Από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας «Παρασκήνιο» που κυκλοφόρησε το Σάββατο 3 Ιανουαρίου 2015.
