Ρεπορτάζ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΩΣΤΑΚΟΣ
Ρυθμίσεις-«λαιμητόμο» για περίπου 350.000 ασφαλισμένους, περικοπή σύνταξης έως και 80%, έμμεση μείωση συντάξεων 480 ευρώ ετησίως και οικονομικό στραγγαλισμό πέντε μεγάλων ασφαλιστικών ταμείων –μεταξύ των οποίων ο ΟΑΕΕ, ο ΟΓΑ και το ΝΑΤ– περιλαμβάνουν τα νομοσχέδια που έφερε η κυβέρνηση στη Βουλή.
Με βάση τις υπό προώθηση διατάξεις, στελέχη των ασφαλιστικών ταμείων εκτιμούν ότι η αποχή του κράτους από την καταβολή σύνταξης για όσους συνταξιοδοτούνται πρόωρα έως ότου συμπληρώσουν το 67ο έτος της ηλικίας τους οδηγεί στη δραματική μείωση της σύνταξης για 200.000 ασφαλισμένους εντός της επόμενης πενταετίας.
Οι θιγόμενοι υπολογίζεται ότι θα αυξηθούν στους 500.000 σε βάθος 15ετίας.
Παράλληλα, οι ρυθμίσεις για την κατάργηση της πρόωρης συνταξιοδότησης θα επηρεάσουν τουλάχιστον 150.000 ασφαλισμένους έως το 2022, οι οποίοι θα βρεθούν αντιμέτωποι είτε με δραστική περικοπή της σύνταξης είτε με αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης έως και τουλάχιστον επτά έτη.
Αναλυτικότερα:
Κρατική σύνταξη μετά τα 67 έτη: Στους συνταξιοδοτούμενους όλων των ασφαλιστικών ταμείων μετά τις 30 Ιουνίου του 2015, χορηγείται σύνταξη που αναλογεί στις καταβαλλόμενες εισφορές και μόνο μετά τη συμπλήρωση του 67ου έτους χορηγείται το πλήρες ποσό της κατώτατης εγγυημένης σύνταξης (κατώτατο όριο).
Θίγονται, κυρίως, όσοι λαμβάνουν την κατώτατη σύνταξη του ΙΚΑ (π.χ., οικοδόμοι, εργαζόμενοι σε επισιτισμό και τουρισμό), οι μητέρες με ανήλικο τέκνο και όσοι συνταξιοδοτούνται με 15ετία. Εργαζόμενοι, οι οποίοι δεν κατάφεραν κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου να συγκεντρώσουν πολλά ένσημα, κινδυνεύουν να εισπράττουν σύνταξη κοντά στα 200-250 ευρώ τον μήνα έως το 67ο έτος της ηλικίας τους.
Εξαιρούνται: Αν και ακόμη δεν έχει διευκρινιστεί, ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση εκτιμούν ότι από το πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης εξαιρούνται εκείνοι που έχουν υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης πολύ νωρίτερα, αλλά ακόμα δεν τους έχει απονεμηθεί, με ευθύνη των ασφαλιστικών ταμείων και οι οποίοι υπολογίζονται σε περίπου 250.000 άτομα. Και τούτο, εξηγούν, διότι ο ασφαλισμένος θεωρείται συνταξιούχος από την ημέρα υποβολής της σχετικής αίτησης.
Ανατροπή…
Κατάργηση της πρόωρης συνταξιοδότησης: Η διάταξη σχετικά με την πρόωρη συνταξιοδότηση, που προέβλεπε αύξηση από το 2015 και μετά κατά έξι μήνες ετησίως του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης έως το 2022, αφαιρέθηκε από το νομοσχέδιο, με την κυβέρνηση να έχει έρθει σε συνεννόηση με τους δανειστές, ώστε να κατατεθεί στη Βουλή την ερχόμενη εβδομάδα, αφού προηγουμένως εξασφαλιστεί η έγκριση του ελεγκτικού συνεδρίου.
Οι παρεμβάσεις στις πρόωρες συντάξεις θα ανατρέψουν τον οικογενειακό προγραμματισμό για τουλάχιστον 150.000 ασφαλισμένους που έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα αποχώρησης, αλλά δεν έχουν συμπληρώσει το όριο ηλικίας.Οι πιο ευάλωτες κατηγορίες ασφαλισμένων είναι οι μητέρες ανηλίκων, οι ασφαλισμένοι με 35ετία και οι άνεργοι άνω των 50 ετών που προσδοκούσαν να βγουν με μειωμένη σύνταξη.
Από την 1η Ιανουαρίου του 2023, τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος για τη λήψη πλήρους σύνταξης λόγω γήρατος, κάθε κατηγορίας ασφαλισμένων των φορέων κοινωνικής ασφάλισης αρμοδιότητας υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, το Δημόσιο και την Τράπεζα της Ελλάδος, καθορίζονται ως εξής:
α) Το 62ο έτος της ηλικίας με 40 έτη ασφάλισης ή 12.000 ημέρες ασφάλισης.
β) Το 67ο έτος της ηλικίας με 15 έτη ή 4.500 ημέρες ασφάλισης.
Για τη λήψη μειωμένης σύνταξης λόγω γήρατος, το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος για κάθε κατηγορία ασφαλισμένων των φορέων κοινωνικής ασφάλισης αρμοδιότητας υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, το Δημόσιο και την Τράπεζα της Ελλάδος είναι, από την ίδια ημερομηνία, το 62ο έτος της ηλικίας με 15 έτη ή 4.500 ημέρες ασφάλισης.
Τα προβλεπόμενα έως 30 Ιουνίου του 2015 μικρότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης προσαρμόζονται σταδιακά και αυξάνονται, αρχής γενομένης από την 1η Ιουλίου 2015 κατά έξι μήνες ανά έτος έως και το έτος 2022.Στις περιπτώσεις που για τη συνταξιοδότηση δεν προβλέπεται όριο ηλικίας, η μεταβατική προσθήκη του εξαμήνου ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου του 2016 με όριο ηλικίας το 58ο έτος, εφόσον η συνταξιοδότηση λαμβάνει χώρα με συμπλήρωση 35 ετών ασφάλισης, σε κάθε άλλη περίπτωση δε, με όριο ηλικίας το 55ο έτος.
Εξαιρούνται:
1. Θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα έως 30 Ιουνίου 2015 λόγω συμπλήρωσης των προϋποθέσεων του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης και ορίων ηλικίας, όπου αυτά προβλέπονται, δεν θίγονται και δύνανται να ασκηθούν οποτεδήποτε.
2. Υπαγόμενοι σε καθεστώς βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων, καθώς και ασφαλισμένοι απασχολούμενοι σε ορυχεία, λιγνιτωρυχεία και υπόγειες στοές.
3. Μητέρες παιδιών που είναι ανίκανα για κάθε βιοποριστική εργασία.
4. Σύζυγοι, γονείς και αδελφοί αναπήρων.
5. Ασφαλισμένοι ανάπηροι που καταλαμβάνονται από τις διατάξεις τουΝ. 612/77.
…και «πέναλτι»
Κατά τη χρονική περίοδο προσαρμογής των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, επιβάλλεται μείωση του ποσού σύνταξης κατά 16% ετησίως και μέχρι τη συμπλήρωση του διαμορφούμενου, κατά περίπτωση, προβλεπόμενου νέου ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης.
Οι ποινές μείωσης της σύνταξης, λόγω πρόωρης εξόδου, θα κλιμακώνονται ως εξής:
• Μείωση 16%, αν ο ασφαλισμένος αποχωρεί ένα έτος πριν από το προβλεπόμενο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης.
• Μείωση 32%, αν αποχωρεί δύο έτη νωρίτερα.
• Μείωση 48%, αν αποχωρεί τρία έτη πριν από το κανονικό όριο ηλικίας.
• Μείωση 64%, αν αποχωρεί τέσσερα χρόνια νωρίτερα.
• Μείωση 80%, αν φύγει νωρίτερα κατά πέντε ή περισσότερα έτη (ακόμη και αν η αποχώρηση είναι επτά έτη νωρίτερα, η ποινή που θα επιβάλλεται θα είναι η ίδια με εκείνη για τα πέντε έτη).
Απώλειες
Επιπλέον, από την 1η Ιουλίου του 2015 και μετά, προβλέπεται οριζόντια «έμμεση» περικοπή συντάξεων για όλους τους συνταξιούχους, αφού αυξάνονται οι εισφορές υγειονομικής περίθαλψης από 4% σε 6% για τις κύριες συντάξεις και επιβάλλεται εισφορά 6% για τις επικουρικές συντάξεις.Όπως εκτιμάται, οι απώλειες, κατά μέσο όρο, θα αγγίξουν τα 480 ευρώ ετησίως.
Έξι μήνες μετά από την 1η Ιανουαρίου του 2016 και έως το 2021 «παγώνει» η κρατική χρηματοδότηση για τα ασφαλιστικά ταμεία στα επίπεδα του 2015. Αυτό σημαίνει ότι εάν Ταμεία, όπως ο ΟΑΕΕ, ο ΟΓΑ, το ΝΑΤ, αλλά και το ΤΑΠ ΟΤΕ και το ΤΑΠ ΔΕΗ, δεν βρουν τρόπο να αυξήσουν τα έσοδά τους, τότε θα πάψουν να έχουν δικαίωμα σε πρόσθετη κρατική χρηματοδότηση. Συνεπώς, είναι πιθανό να αναγκαστούν να καταφύγουν σε νέες περικοπές στις συντάξεις.
Οι εργαζόμενοι τρέχουν στους εργατολόγους μήπως και τη γλυτώσουν
Οι ανατροπές που προωθούνται με διαδικασίες-εξπρές στο Ασφαλιστικό αναγκάζουν εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένους να πάρουν… μολύβι και χαρτί, προκειμένου να υπολογίσουν –στο μέτρο του δυνατού– τι αλλάζει στον ασφαλιστικό βίο τους.
Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, δικαίωμα πρόωρης εξόδου από την αγορά εργασίας έχουν:
Στο Δημόσιο:
– Ασφαλισμένοι πριν από το 1983 που έχουν συμπληρώσει από 32,5 μέχρι 35 έτη υπηρεσίας και μπορούν να αποχωρήσουν είτε άμεσα χωρίς όριο ηλικίας είτε στο 60ό έτος με μειωμένη.
– Ασφαλισμένες πριν από το 1983, οι οποίες έχουν συμπληρώσει την 25ετία έως το 2010 και έχουν δικαίωμα συνταξιοδότησης είτε χωρίς όριο ηλικίας εφόσον συμπληρώνουν 32,5 έως 35 έτη υπηρεσίας μέσα στο 2015 είτε με μειωμένη στα 55. Επίσης, μπορούν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη σε ηλικία μεταξύ 58,5 και 60 ετών.
– Ασφαλισμένες πριν από το 1983, που είχαν ανήλικο παιδί στα 17,5 έτη της υπηρεσίας τους και έχουν ήδη συμπληρώσει είτε 24,5 είτε 27,5 έτη υπηρεσίας μπορούν να συνταξιοδοτηθούν άμεσα.
– Μητέρες ασφαλισμένες μετά το 1983 στο Δημόσιο, οι οποίες συμπλήρωσαν 25ετία έως το 2010 με ανήλικο παιδί και έχουν συμπληρώσει το 50ό έτος της ηλικίας τους.
– Άνδρες και γυναίκες ασφαλισμένοι στο Δημόσιο μετά το 1983, οι οποίοι συμπλήρωσαν 25ετία με ανήλικο παιδί τα έτη 2011 και 2012 και παράλληλα συμπληρώνουν εντός του τρέχοντος έτους την ηλικία εξόδου των 52 και 55 ετών, αντίστοιχα.
– Άνδρες και γυναίκες ασφαλισμένοι μετά το 1983, οι οποίοι συμπληρώνουν μέσα στο 2015 35ετή υπηρεσία και την ηλικία των 58 ετών.
– Άνδρες και γυναίκες που συμπληρώνουν την 25ετία το 2011 και, παράλληλα, είτε την ηλικία των 56 ετών για μειωμένη σύνταξη είτε την ηλικία των 61 ετών για πλήρη.
Σε ΔΕΚΟ και τράπεζες:
– Παλαιοί ασφαλισμένοι βγαίνουν στη σύνταξη με 35ετία χωρίς όριο ηλικίας, εφόσον η 35ετία συμπληρώνεται μέσα στο 2015.
– Ασφαλισμένες με ανήλικο τέκνο, που έχουν θεμελιωμένο δικαίωμα για σύνταξη.
– Ασφαλισμένες που έχουν συμπληρώσει τα 25 έτη ασφάλισης και το 55ο έτος της ηλικίας τους, το 2011 και το 2012, μπορούν να αποχωρήσουν με μειωμένη σύνταξη.
– Ασφαλισμένες, οι οποίες συμπλήρωσαν το 55ο έτος το 2010, με 25ετία, και το 60ό έτος της ηλικίας τους, οπότε μπορούν να βγουν με πλήρη σύνταξη.
– Άνδρες και γυναίκες που συμπλήρωσαν έως το 2012 την 35ετία και το όριο ηλικίας εντός του τρέχοντος έτους.
– Ασφαλισμένοι που συμπληρώνουν φέτος το 60ό έτος της ηλικίας τους και είχαν 25ετία έως το 2012.
– Ασφαλισμένες με τρία παιδιά, που έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης έως το 2012 και το 55ο έτος της ηλικίας τους.
* Ρεπορτάζ από την εφημερίδα Παρασκήνιο που κυκλοφόρησε το Σάββατο 18/07/2015.
