Στη Φωτεινή Παπαδάκη
Συγγραφέας, σκηνοθέτης, σεναριογράφος με πολλές βραβεύσεις στο ενεργητικό της. Η Λεία Βιτάλη διεκδικεί δικαίως μια θέση στο πάνθεον της σύγχρονης δραματουργίας.
Η πολυβραβευμένη καλλιτέχνης μιλάει αποκλειστικά στο «Π» για το έργο «Νύχτα στην Εθνική», το οποίο σκηνοθετεί, για τα σημεία της έμπνευσής της και για την οικονομική κρίση.
Πείτε μου λίγα λόγια για το έργο σας «Νύχτα στην Εθνική»
– Η Νύχτα στην Εθνική είναι ένα πολύ σύγχρονο έργο που αναφέρεται στην Ελλάδα του σήμερα και στο καυτό θέμα της ξενοφοβίας και της λαθρομετανάστευσης. Νομίζω ότι και τα δυο αυτά θέματα θα τα βρίσκουμε μπροστά μας συνεχώς τα επόμενα χρόνια. Δεν πρέπει να κλείνουμε τα μάτια σ’ αυτό γιατί υπάρχει κίνδυνος να παρασυρόμαστε συνεχώς σε ακρότητες, όπως οι ήρωες του έργου που δεν διστάζουν να κάνουν βιασμό ή να σκοτώσουν. Συγχρόνως όμως η «Νύχτα στην Εθνική» είναι ένα έργο ψυχολογικό που διεισδύει βαθιά στους ήρωες και βγάζει στο φως τη βαθύτερη ανάγκη τους. Κι αυτή η ανάγκη πιστεύω ότι είναι η αγάπη. Η αποδοχή του άλλου και η αλληλεγγύη. Νομίζω ήρθε η στιγμή να ξαναγυρίσει το θέατρο στον ρεαλισμό και να αγκαλιάσει την κοινωνία και τα προβλήματά της σε μια τέτοια εποχή κρίσης. Δηλαδή να ξανακάνουμε ένα θέατρο ουσίας. Δεν έχουμε πολλά «όπλα» στα χέρια μας. Το θέατρο όμως με την αμεσότητά του είναι ένα από αυτά. Δεν είναι τυχαίο που ο Μπρεχτ έκανε τέτοιο θέατρο εκείνη την άλλη εποχή της κρίσης στη Γερμανία.
Πώς λειτουργεί το τρίγωνο βιαστής, θύμα και ηθικός αυτουργός, στο νέο σας θεατρικό εγχείρημα;
– Λειτουργεί διαδραστικά. Το ένα εμπεριέχει το άλλο, όπως ακριβώς στην πραγματική ζωή. Ο ηθικός αυτουργός δεν είναι μόνο αυτό που δείχνει. Μπορεί να είναι ένα θύμα άλλων περιστάσεων. Και ο θύτης-βιαστής επίσης μπορεί να είναι αλλοτινό θύμα και να κουβαλά μέσα του μια ανοιχτή πληγή. Αλλά και το σημερινό θύμα, αντιδρώντας στον κίνδυνο, μπορεί να βρεθεί εύκολα στη θέση του θύτη. Τα πράγματα δεν είναι άσπρο-μαύρο. Ο άνθρωπος είναι συγχρόνως καλός και κακός. Νομίζω ότι το ποια πλευρά του θα βγαίνει κάθε φορά στο φως εξαρτάται από τις περιστάσεις και τις βαθύτερες ανάγκες του και τις κρυμμένες πληγές του.
Στην κοινωνία συναντάμε πιστεύετε αυτό το τρίγωνο και πώς αλληλεπιδρά;
– Μα το θέατρο καθρεφτίζει την κοινωνία. Τα κοινωνικά έργα που αφουγκράζονται τον παλμό της και δεν μένουν στην επιφάνεια αλλά διεισδύουν στον πυρήνα της αναδεικνύουν το πόσο εύκολα μπορεί ο θύτης να μπει στο ρόλο του θύματος και το αντίθετο. Δεν είναι εκδίκηση. Είναι ανάγκη επιβίωσης. Και όσο πιο σκληρός είναι ο ανταγωνισμός τόσο πιο εύκολα γίνεται η μεταστροφή. Το θέατρο μπορεί να είναι ένα μεγάλο «ψέμα» αλλά αναδεικνύει μεγάλες αλήθειες για τον άνθρωπο και τις σχέσεις μας.
Ποια είναι τα ερεθίσματα που λαμβάνετε και πόσο επηρεάζει το έργο σας το κοινωνικο-πολιτικό γίγνεσθαι;
– Οι ειδικοί λένε ότι γράφω κατά προτεραιότητα πολιτικό έργο για το θέατρο. Μπορεί να είναι σωστό αυτό. Αλλά είναι κάτι που δεν γίνεται ενσυνείδητα. Απλώς με απασχολεί ο άνθρωπος και η επιβίωσή του, οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και η πάλη τους για επιβίωση. Νομίζω ότι όλα αυτά βέβαια έχουν στενή σχέση με την πολιτική. Ναι, τελικά όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας, ακόμη και η ψυχολογική μας κατάσταση, έχουν σχέση με την πολιτική. Υπό αυτή την έννοια, ναι, επηρεάζει το έργο μου πάρα πολύ το κοινωνικο-πολιτικό γίγνεσθαι, όπως άλλωστε και τη ζωή μου και τις ζωές όλων των ανθρώπων.
Πόσο σας έχει επηρεάσει η οικονομική-αξιακή κρίση των ημερών μας;
– Δεν μπορώ να πίνω πια τόσο συχνά… σαμπάνια. Αλλά τελικά ανακάλυψα ότι δεν μου άρεσε και τόσο. Μπορώ να ζήσω και χωρίς αυτήν. Γίνομαι κατανοητή πιστεύω.
Διαβάστε επίσης: «Νύχτα στην Εθνική» της Λείας Βιτάλη στο θέατρο Αγγέλων Βήμα
