Μια εβδομάδα μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία και την αντεπίθεση του Ερντογάν, μαύρα σύννεφα μαζεύονται πάνω από την οικονομία της χώρας.
Τανκς στους δρόμους, πολεμικά αεροσκάφη να πετούν πάνω από Κωνσταντινούπολη και Άγκυρα, όπου βομβαρδίστηκε και το κοινοβούλιο της χώρας, αλλά και δεκάδες χιλιάδες να σέρνονται με χειροπέδες στα δικαστήρια. Παράλληλα, ένα οργισμένος όχλος υποστηρίζει το στρατιωτικό νόμο του Ερντογάν, με τους επενδυτές να φοβούνται τα χειρότερα, σύμφωνα με την Liberation.
Πολλοί ήσαν οι επενδυτές που προτίμησαν να σηκώσουν τα λεφτά τους, ειδικά από το χρηματιστήριο, βυθίζοντας το στο -15% μέσα σε λιγότερο από δέκα ημέρες.
Το σενάριο μιας βίαιης κρίσης
«Οι άμεσες απώλειες στο τουριστικό προϊόν θα επιβραδύνουν σίγουρα την ανάπτυξη το 2016 και το 2017» προβλέπει το Διεθνές Ινστιτούτο Οικονομικών (IFF), ένα λόμπι με έδρα την Ουάσινγκτον, το οποίο εκπροσωπεί 500 τραπεζικά ιδρύματα.
Πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος, οι ειδικοί εκτιμούσαν ότι η πολιτική κατάσταση της Τουρκίας και η τρομοκρατική απειλή θα μπορούσε να στοιχίσει 8 δις δολάρια στον τουριστικό τομέα, ο οποίος προσφέρει εργασία στο 8% του ενεργού πληθυσμού. Τον περασμένο Μάιο, ο αριθμός των τουριστών είχε πέσει κατά 1/3.
Το σενάριο μιας βίαιης οικονομικής κρίσης γράφεται κάθε ημέρα με μεγαλύτερη σαφήνεια. Ήδη, φοβούμενοι ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί, ντόπιοι και ξένοι επενδυτές απέσυραν τα κεφάλαιά τους από την χώρα. «Το έκαναν μία μόλις ημέρα μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα», δηλώνει ένας τραπεζίτης στην Liberation, που προτίμησε να κρατήσει την ανωνυμία του. Μια απόσυρση κεφαλαίων που σημαίνει πώληση τουρκικών λιρών έναντι δολαρίων ή ευρώ, με επιπλέον την αναπόφευκτη κατάρρευση της αντιστοιχίας συναλλάγματος. Άμεση συνέπεια του γεγονότος ήταν η αύξηση στις τιμές των εισαγωγών. Και ας σημειωθεί ότι η Τουρκία δεν κάθεται πάνω σε κανένα τεράστιο μαξιλάρι δολαρίων, μετά βίας διαθέτει 30 δις δολάρια και λιγότερα ευρώ. Και όταν αυξάνονται οι τιμές των προϊόντων εισαγωγής, άμεσα θα αυξηθούν και οι τιμές. Με συνέπεια τον πληθωρισμό και την μείωση της αγοραστικής δύναμης των Τούρκων.
Αβέβαιο είναι το μέλλον
Η οικονομική κατάσταση μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο πολύπλοκη αν ληφθεί υπόψιν ότι στους επόμενους 12 μήνες η Τουρκία πρέπει να ανανεώσει το μισό της χρέος που διακρατείται από τους εξωτερικούς δανειστές της. Και δεν είναι μικρό το ποσό: ο οίκος αξιολόγησης Standard & Poor’s (S&P) το εκτιμά σε 170 δις δολάρια (168 δις ευρώ), ποσό που αντιστοιχεί στο 1/4 του πλούτου που δημιουργείται ετησίως στην Τουρκία.
Κι εδώ το σενάριο είναι σαν να έχει ήδη γραφεί: σε μια χώρα με πολιτική αστάθεια και καθ’οδόν προς οικονομική επιβράδυνση, το μέλλον δείχνει αβέβαιο. Αν υποτεθεί ότι οι ξένοι ή ντόπιοι επενδυτές δεχτούν να δανείσουν δολάρια ή ευρώ στο τουρκικό κράτος αγοράζοντας κρατικά ομόλογα, θα το κάνουν απαιτώντας μεγάλη αύξηση στα επιτόκια που θα λάβουν. Αυτή είναι η τιμή του κινδύνου. Και όσο πιο μακρόχρονα είναι τα κρατικά ομόλογα που αγοράζουν (1, 2, 3, 10 χρόνια), τόσο πιο αβέβαιο είναι το μέλλον και τόσο οι δανειστές γίνονται πιο αδηφάγοι.
Αν το τουρκικό κράτος αντιμετωπίσει δυσκολίες για να χρηματοδοτήσει το κοινωνικό του κράτος και αναγκαστεί να δανειστεί, τότε οι κοινωνικές δαπάνες κινδυνεύουν να περικοπούν. Έχοντας συνείδηση όλων αυτών των δυσκολιών, η κυβέρνηση Ερντογάν προσπαθεί να καθησυχάσει. Την τελευταία εβδομάδα, τα φιλοκυβερνητικά μίντια έβγαλαν επιχειρηματίες που εξέφραζαν την ευγνωμοσύνη τους στον πρόεδρο Ερντογάν ή και επενδυτές που διαβεβαίωναν ότι θα κρατήσουν και θα πολλαπλασιάσουν τα κεφάλαιά τους στη χώρα. Δήλωναν, μάλιστα, ότι δεν τους ενδιέφερε το γεγονός ότι η Standard and Poor’s έβγαλε κόκκινη κάρτα στην Τουρκία για το χρέος.
Περιέργως, αυτά τα φιλοκυβερνητικά μίντια δεν έδωσαν το λόγο στους μικρούς επιχειρηματίες που υποφέρουν ήδη από την υποτίμηση της τουρκικής λίρας. Η υποτίμηση ξεπέρασε το 10% σε έναν μήνα και έχει άμεσες συνέπειες στις επιχειρήσεις που έχουν δανειστεί σε ξένο νόμισμα.
