Γράφει ο Γιάννης Σπ. Παργινός
Άπαντες στον ΣΥΡΙΖΑ συσκέπτονται: Κορυφαίοι επιτελείς της κυβέρνησης στο Μέγαρο Μαξίμου, ανώτατοι κομματικοί στα κομματικά γραφεία και λοιπά στελέχη επιζητούντα εχεμύθεια και μυστικότητα στα απόκρυφα ταβερνάκια πέριξ της πλατείας Κουμουνδούρου και της ευρύτερης περιοχής του Μεταξουργείου. Το θέμα κοινό και ο ιδεολογικός προβληματισμός βαθύς. Μέχρι που μπορεί να φτάσει η αντίσταση στις «πιέσεις των δανειστών» και ποιες πρέπει να είναι ή να μην είναι οι ενδεχόμενες υποχωρήσεις στις παντοιοτρόπως επαναλαμβανόμενες «κόκκινες γραμμές».
Με απόλυτη γλαφυρότητα, ο έμπειρος επί τα ευρωπαϊκά, ως παλαιός και επί μακρόν ευρωβουλευτής, αναπληρωτής υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και ταυτόχρονα ενεργό μέλος της υπό τον Παναγιώτη Λαφαζάνη « Αριστερής Πλατφόρμας», Νίκος Χουντής, εξέφρασε την πεποίθησή του πως «η ελληνική κυβέρνηση θα πάει σε έναν συμβιβασμό με τους πιστωτές της, δεχόμενη ότι δεν μπορεί να τα διεκδικήσει όλα, αλλά εάν οι εταίροι δεν επιμείνουν σε μνημονιακές πολιτικές». Πρόσθεσε, όμως, ότι η διαπραγμάτευση της κυβέρνησης βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο «που δοκιμάζεται η πολιτική βούληση του καθενός μας». «Εμείς έχουμε πει ότι δεν μπορούμε να πάμε πίσω σε μνημονιακές πολιτικές αντικοινωνικές, υφεσιακές, άρα αναποτελεσματικές, και από την πλευρά των πολιτικών θεσμών θα πρέπει να αποφασίσουν τι θα κάνουν απέναντι στο πρόβλημα. Θα αποφασίσουν να βοηθήσουν την κατάσταση και να βγει από αυτήν τη δύσκολη μνημονιακή πολιτική η χώρα», είπε, σημειώνοντας πως η ευθύνη βρίσκεται τώρα στην πλευρά των θεσμών.
Λεπτές ισορροπίες
Η τριπλή ιδιότητα του Νίκου Χουντή –πρώην ευρωβουλευτής, αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών με αρμοδιότητα τις ευρωπαϊκές υποθέσεις και μέλος της ομάδας του Παναγιώτη Λαφαζάνη– αναδεικνύει καταφανώς τον προβληματισμό και τις λεπτές ισορροπίες τόσο σε κυβέρνηση όσο και σε κυβερνών κόμμα.
Ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, αφού ξεκαθάρισε στη συνέντευξη που έδωσε στον Νίκο Χατζηνικολάου ότι «δεν μπορεί να υποδυθεί τον ρόλο του Σαμαρά και του Βενιζέλου», προσθέτοντας με νόημα ότι οι δανειστές θα ήθελαν στη θέση του Γιάνη Βαρουφάκη «έναν Χαρδούβελη», διευκρίνισε πως «αν τα πράγματα φτάσουν στο απροχώρητο, ο λαός θα δώσει τη λύση. Όμως όχι με εκλογές. Δεν υπάρχει κανένας λόγος, τρεις μήνες μετά, να πάμε σε εκλογές», τόνισε. «Άλλωστε, όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως είμαστε 15 μονάδες μπροστά», είπε ο πρωθυπουργός και εξήγησε πως το δημοψήφισμα θα είναι «η μόνη λύση».
Παγίδα οι εκλογές
Δεν είναι μυστικό ότι στις συζητήσεις κυβερνητικών και κομματικών επιτελών έχει πέσει και το χαρτί των εκλογών. Κυριάρχησε η άποψη πως «οι εκλογές είναι μια παγίδα στην οποία θέλουν και μπορούν να μας ρίξουν οι μνημονιακές δυνάμεις», παρά τις αδυναμίες της αντιπολίτευσης και το σαφές προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ και την ευρεία αποδοχή του πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, ενώ «εκλογές με κλειστά τα ΑΤΜ από την ΕΚΤ θα ήταν αδιανόητες και ριψοκίνδυνες». Παράλληλα, το συνταγματικό κώλυμα να προκηρυχθούν εκλογές σε αδιανόητο σύντομο χρόνο από τις προηγούμενες και η διαδικασία των διερευνητικών εντολών στις οποίες υποχρεωτικά θα κατέληγε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απέκλεισαν το ενδεχόμενο. Με αυτό το σκεπτικό, απορρίπτεται η ιδέα μιας αιφνιδιαστικής εκλογικής αναμέτρησης.
Πάντως, ο πρωθυπουργός και πρωτοκλασάτοι υπουργοί και κυβερνητικοί επιτελείς εκφράζουν την αισιοδοξία τους ότι βρισκόμαστε κοντά σε συμφωνία με τους εταίρους και δεν θα χρειαστεί να διεξαχθεί δημοψήφισμα.
Επιπλέον, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι «ρήξη και χρεοκοπία θα ήταν αποτυχία για τη Μέρκελ», καθώς κάτι τέτοιο θα αποδυνάμωνε την Ευρώπη, που θα έδινε πλέον την εντύπωση της διαίρεσης και όχι της σύνθεσης των χωρών. Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα που οφείλει να απαντήσει η Ευρώπη, αν αποδέχεται τη Δημοκρατία και τη λαϊκή κυριαρχία, ενώ εξήρε τον γεωστρατηγικό ρόλο της χώρας μας, υπογραμμίζοντας ότι «η Ελλάδα δεν είναι του πεταματού».
Οι «καθηγητάδες»
Είναι σαφές και λίαν διακριτό πως στο εσωτερικό κυβέρνησης και ΣΥΡΙΖΑ τα πολιτικά νεύρα δοκιμάζονται, οι ιδεολογικές αγκυλώσεις προκαλούνται και οι κομματικές αντιστάσεις προσμετρούνται. Σε ρήξη με τους εταίρους, στην περίπτωση που δεν επιτευχθεί «έντιμος συμβιβασμός», καλεί την κυβέρνηση και τον λαό ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Λαπαβίτσας, μέσα από άρθρο στην προσωπική του ιστοσελίδα. Σύμφωνα με τον κ. Λαπαβίτσα τα πράγματα έχουν, πλέον, φτάσει σε οριακό σημείο για την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ και «πλησιάζει η ώρα της κρίσιμης επιλογής. Η κυβέρνησή μας έχει τεράστια κοινωνική και εθνική ευθύνη. Από την απόφασή της θα εξαρτηθεί η ευημερία, αλλά και η ανεξαρτησία του έθνους. Αν διαπιστώσει –όπως ήδη διαφαίνεται– ότι δεν υπάρχει “έντιμος συμβιβασμός”, οφείλει κατ’ αρχήν να ενημερώσει τον λαό. Οφείλει, επίσης, να αντιταχθεί στους δανειστές διαλέγοντας τον δρόμο της υπεράσπισης των λαϊκών συμφερόντων και στηριζόμενη στη λαϊκή συσπείρωση. Δεν υπάρχει καμία επιλογή που δεν είναι διαχωρίσιμη», σημειώνει και προσθέτει πως «αν ο δρόμος της κοινωνικής και εθνικής ανασυγκρότησης περνάει από τη ρήξη, ούτε ο λαός ούτε η πολιτική του ηγεσία πρέπει να τη φοβηθούν».
Τις απόψεις του Κώστα Λαπαβίτσα ασπάζονται πλήρως και οι συνάδελφοί του, οικονομολόγοι Σπύρος Λαπατσιώρας και Γιάννης Μηλιός. Εσχάτως, δε, δείχνει να έχει προσχωρήσει στην ομάδα και ο εργατολόγος Αλέξης Μητρόπουλος.
Εάν –εκτός από όλα τα παραπάνω– ληφθεί υπόψη ότι υπάρχει και κυβερνητικός εταίρος –οι ΑΝΕΛ του Πάνου Καμμένου– με τις δικές του «κόκκινες γραμμές», τότε γίνεται αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος της κυβέρνησης και κατ’ επέκταση και αναλογία και της χώρας…
Νέες κινήσεις
Όπως κάθε κόμμα που περνάει από τα έδρανα της εξουσίας, έτσι και ο ΣΥΡΙΖΑ, δοκιμάζεται όταν ως κυβέρνηση καλείται να προσγειωθεί σε μια νέα πολιτική πραγματικότητα και να εγκαταλείψει –ίσως– παλιές προεκλογικές θέσεις που ουδεμία σχέση θα είχαν σε επίπεδο διεθνών οικονομικών και πολιτικών ισορροπιών.
Σε αυτό το πνεύμα, στελέχη, κυρίως εξωκοινοβουλευτικά, που δεν κατόρθωσαν να εκλεγούν στις πρόσφατες εκλογές, δημιούργησαν τη νέα «Ενωτική Κίνηση» που θέλει να εκφράσει «την πλατιά κοινωνική και πολιτική ενότητα απέναντι στα μνημόνια» και επιδιώκει να καλύψει τον χώρο από την αριστερή σοσιαλδημοκρατία μέχρι την «αριστερά της Αριστεράς», στηρίζοντας την επιλογή των «κόκκινων γραμμών» και το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης. Σε αυτήν συμμετέχουν στελέχη όπως οι Κώστας Πουλάκης, Γ. Μπουρνούς, Ν. Ηλιόπουλος, Γ. Μπασκώζος, Π. Καραγιώργος, Χρ. Καραμάνος, Ντόρα Θεοδωρακοπούλου, Έφη Καλαμαρά και αρκετά μέλη της κυβέρνησης και της κοινοβουλευτικής ομάδας, που εκτιμούν ότι «υπάρχει συγκεκριμένη πολιτική που κατέστησε νικητή τον ΣΥΡΙΖΑ και αυτή θέλουμε να υποστηρίξουμε και να κάνουμε γνωστή». Ταυτόχρονα, θέτουν ερωτήματα όπως ποιες πρέπει να είναι οι σχέσεις κόμματος – κυβέρνησης και κόμματος – κράτους, καθώς και πώς θα «ανοίξει» το κόμμα στην κοινωνία ώστε να αντιστοιχηθεί ο κοινωνικός με τον κομματικό ΣΥΡΙΖΑ. «Θεωρούμε ότι, ήδη, έχουν ανοίξει ζητήματα στο κόμμα τα οποία ζητούν απαντήσεις», διατείνονται στελέχη της Κίνησης, τα οποία προετοιμάζουν την πρώτη πανελλαδική συνάντησή τους στις 24 Μαΐου και προσανατολίζονται να ζητήσουν τη διενέργεια συνεδρίου σε εύλογο χρόνο, πιθανόν μέχρι το τέλος του έτους, ώστε να «δοθούν απαντήσεις στα νέα ερωτήματα».
Μπαλάφας και Παπαδημούλης
Η «Ενωτική Κίνηση» βρίσκεται σε ανοιχτή επικοινωνία με την «Πλατφόρμα 2010» (Γ. Μπαλάφας, Δ. Παπαδημούλης, Ρένα Δούρου, Αγ. Μανταδάκης, Π. Ρήγας, Τρ. Μηταφίδης) και καταγράφει μια πρώτη συμφωνία σε σειρά ζητημάτων, δημιουργώντας «κλίμα προοπτικής συνεννόησης».
Η νέα «Ενωτική Κίνηση» δρα παράλληλα με την «Κίνηση των 53+» (Τ. Κορωνάκης, Ράνια Σβίγκου, Χρ. Παπαδόπουλος), η οποία φιλοδοξεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανασύσταση του κόμματος.
Εκείνο που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο είναι πως η μεν «Κίνηση 53+» συνομιλεί με την «Πλατφόρμα 2010», σε μια λογική «συνεννόησης», ωστόσο βρίσκεται απέναντι στην «Ενωτική Κίνηση» και αυτό γιατί οι διαφορές του παρελθόντος (προέρχονται από την κοινή ρίζα της ΑΡΕΝ) έχουν δημιουργήσει κλίμα αντιπαλότητας.
Πέραν των όποιων ομάδων ή τάσεων, σταθερή αξία παραμένει η υπό τον Παναγιώτη Λαφαζάνη «Αριστερή Πλατφόρμα», ο βασικός κορμός της οποίας («Αριστερό Ρεύμα») εξακολουθεί να είναι η πλέον συμπαγής ομάδα, με ευδιάκριτα χαρακτηριστικά (Αλ. Καλύβης, Σόφη Παπαδόγιαννη, Στ. Λεουτσάκος, Γ. Τόλιος). Όμως και εδώ καταγράφονται διαφοροποιήσεις, καθώς στελέχη τα οποία έχουν επωμιστεί κυβερνητικές ευθύνες αντιλαμβάνονται διαφορετικά, πλέον, την πραγματικότητα. Από την «Αριστερή Πλατφόρμα» φαίνεται να αυτονομείται η ΔΕΑ (Αν. Νταβανέλος), ενώ τον μονήρη δρόμο έχει επιλέξει η ΚΟΕ (Ρ. Ρινάλντι, Ελένη Σωτηρίου).
Είναι σαφές και πέραν κάθε πολιτικής αμφιβολίας πως σε περίπτωση μιας επώδυνης συμφωνίας με τους δανειστές οι διάφορες τάσεις του μεγαλύτερου κυβερνητικού εταίρου θα αναμετρηθούν και θα δοκιμάσουν τις, ήδη, λίαν ευαίσθητες ενδοπαραταξιακές ισορροπίες και κατ’ επέκταση και την κυβερνητική ευστάθεια, με ό,τι όλα αυτά συνεπάγονται…
