Η βρετανική εφημερίδα «Guardian» έγραψε γι’ αυτούς στην πρώτη σελίδα ότι είναι «επικοί ήρωες». Οι «New York Times» αφιέρωσαν ολοσέλιδα ρεπορτάζ για τη «μάχη» που δίνουν καθημερινά στο Αιγαίο και στις ακριτικές περιοχές της Βόρειας Ελλάδος, με αυτοθυσία και αυταπάρνηση, προκειμένου να σώσουν ή να ανακουφίσουν τον πόνο και την αγωνία των χιλιάδων προσφύγων και μεταναστών.
Ακόμα και ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ αναφέρθηκε με θαυμασμό στον «φούρναρη της Κω», που σώζει ζωές, δίνοντας καθημερινά από ένα καρβέλι ψωμί σε μετανάστες. Το μεγαλείο της ελληνικής ψυχής κάνει τον γύρο του κόσμου και συγκλονίζει. Είναι οι εθελοντές, άνθρωποι ανώνυμοι, φτωχοί, ψαράδες, αγρότες, μαθητές, ηλικιωμένες γυναίκες, που βρίσκονται δίπλα στους εξαθλιωμένους πρόσφυγες, οι οποίοι προσπαθούν να περάσουν τα σύνορα της Ευρώπης, και τους δίνουν το πρώτο χέρι βοηθείας, σώζοντάς τους τις πιο πολλές φορές τη ζωή.
Μεγάλη η προσφορά τους
Τους προσφέρουν μία κουβέρτα που δεν τους περισσεύει, ένα ρούχο που θα το στερηθούν οι ίδιοι, ένα πιάτο φαγητό. Η κυρα-Μαρία, ο κυρ-Νώντας, η Ευτέρπη, ο Νικόλας, η Ματούλα, ο Σωτήρης… Στην Κω, στο Καστελόριζο, στη Θεσσαλονίκη. Η κα Ευστρατία, η κυρα-Μαρίτσα, η κυρα-Μηλίτσα, οι τρεις γιαγιάδες από τη Λέσβο που τραγουδώντας κιόλας δίνουν γάλα (με μπιμπερό) σε μωρά μεταναστών. Ο καπετάν Στρατής Κάσσος στη Μυτιλήνη, ο αδελφός του, Σταύρος, ο γιος του, Βασίλης, και τρεις Αιγύπτιοι ψαράδες (ο Μουσά, ο Ταχντί και ο Αχέντ), η Μελίντα, ιδιοκτήτρια ταβέρνας στον Μόλυβο, η Δάφνη,ξενοδόχος στη Θέρμη, ο Διονύσης Αρβανιτάκης, φούρναρης στην Κω, απλοί στρατιώτες, χωρίς ανταλλάγματα και προσδοκία υλικής αμοιβής ή προσωπικής προβολής βοήθησαν και συνεχίζουν να βοηθούν τους χιλιάδες πρόσφυγες που καταφθάνουν στη χώρα μας.
Σχεδόν κάθε μέρα,ο κυρ-Διονύσης γεμίζει ένα βαν με φρέσκο ψωμί, που φτιάχνει ο ίδιος και τα παιδιά του, και τους το προσφέρει. «Αυτά που βλέπουμε και ζούμε τόσους μήνες τώρα δεν μεταφέρονται εύκολα. Μικρά παιδιά από τη Συρία και το Αφγανιστάν πέφτουν κάτω και φωνάζουν ‘‘μαμ’’. Μας δείχνουν με τα χεράκια τους το ψωμί. Δεν γνωρίζουν τη λέξη φαγητό. Ποιος άνθρωπος μπορεί να μείνει ασυγκίνητος, όταν βλέπει ένα μικρό παιδί να τρώει χώμα; Πείτε μου… Χωρίς κανέναν δισταγμό, καμία δεύτερη σκέψη, είπα κάθε μέρα θα τους φτιάχνω ψωμί και με το βαν θα τους το πηγαίνω. Όποιος δεν έχει πεινάσει, δεν μπορεί να μπει στη θέση αυτών των ανθρώπων. Πρόσφυγες… ‘‘Εμείς’’ και ‘‘εκείνοι’’ στο ίδιο νησί, βίοι παράλληλοι που συγκλίνουν στην έννοια άνθρωπος», εξομολογείται ο κ. Αρβανιτάκης.
Ο κυρ-Γιώργος, κρεοπώλης στη Σάμο, ο κυρ-Ηλίας με το «τζετ-σκι» του στη Σύμη είναι μερικοί από τους εθελοντές που, αν δεν ήταν αυτοί –μαζί με άλλους–, πολλοί Σύριοι, Ιρακινοί, Αφγανοί και Πακιστανοί πρόσφυγες δεν θα είχαν πατήσει το πόδι τους σε ελληνικό έδαφος και θα είχαν χαθεί στα νερά του Αιγαίου, ή θα είχαν πεθάνει από την πείνα…
«Πολλοί φτάνουν σε κακή κατάσταση. Έχουν βασανιστεί από τους δουλεμπόρους στην Τουρκία. Έχω δει ανθρώπους με γάγγραινα και φρικτά τραύματα. Έχω βγάλει από χιλιάδες πόδια αγκάθια αχινών και τα έχω τρίψει με λάδι», λέει ο Γιώργος,διδάκτορας Ιατρικής στην Καλλονή.
Ακόμα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Μελίντα, ιδιοκτήτρια της ταβέρνας «Captain’s Table» στον Μόλυβο, η οποία ξοδεύει 100 ευρώ την ημέρα για φρούτα για τα παιδιά που σώθηκαν από την Ακτοφυλακή.
Στα σύνορα με τα Σκόπια
Την ίδια ώρα, στην άλλη άκρη της Ελλάδας –στα σύνορα με τα Σκόπια–, οι εθελοντές της οργάνωσης ΚΙΑΛΛΗ δίνουν τη δική τους μάχη.«Οι ανάγκες σε φαγητό, φάρμακα και ρούχα είναι τρομακτικές και διαρκείς», λέειεθελοντής του ΚΙΑΛΛΗ (Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης Θέρμης), που δραστηριοποιείται ενεργά στην Ειδομένη. «Έρχεται χειμώνας. Υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη βοήθεια από τον κόσμο», τονίζει.
Στο κέντρο της Ειδομένης οι πρόσφυγες μένουν από μία ώρα μέχρι δέκα ώρες, εξαρτάται από τις συνθήκες και τον χρόνο κατά τον οποίο φτάνουν. Έρχονται με λεωφορεία κατευθείαν από τα λιμάνια. Το κέντρο της Ειδομένης βρίσκεται περίπου 600 μέτρα μακριά από τη συνοριακή γραμμή. Οι πρόσφυγες κάνουν την απόσταση αυτή με τα πόδια. Κατόπιν, περπατούν ακόμη ένα χιλιόμετρο για να φτάσουν στον σταθμό των τρένων. Εκεί επιβιβάζονται στα τρένα από τα Σκόπια που τους πάνε στα σύνορα με τη Σερβία.
«Οι πρόσφυγες δεν μένουν στην Ειδομένη. Είναι ένας χώρος διαμετακομιστικός. Όταν φτάνουν, είναι σωματικά και ψυχικά ταλαιπωρημένοι σε πολύ μεγάλο βαθμό. Έχουν περάσει σύνορα και σύνορα, έχουν περάσει το Αιγαίο, από τα νησιά επιβιβάζονται –με καλές συνθήκες, αλλά με μεγάλη αγωνία– στα καράβια για να φτάσουν στην ηπειρωτική Ελλάδα και από εκεί με τα λεωφορεία έρχονται εδώ», σημειώνουν οι άνθρωποι του ΚΙΑΛΛΗ. «Κάθε βοήθεια είναι πολύτιμη. Εμείς συγκεντρώνουμε καθημερινά φαγητό και ρούχα, που προσφέρουν εθελοντές από τη Θεσσαλονίκη», προσθέτουν.
Ο «θαλασσόλυκος» της Χίου
Ο Στέφανος Ζανίκος, ο «θαλασσόλυκος» της Χίου, αψήφησε τα οκτώ μποφόρ και έπεσε στα μανιασμένα κύματα, σώζοντας 80 ψυχές, ανάμεσά τους 20 βρέφη και παιδιά που επέβαιναν σε δύο πλαστικές λέμβους, οι οποίες πήραν νερά και ήταν έτοιμες να βουλιάξουν στην περιοχή των Μενητών, νοτιοανατολικά του νησιού.
«Έσπασε η καρδιά μου, όταν νεαρές μανούλες γονάτισαν μπροστά μου και μου φιλούσαν τα χέρια και τα πόδια», λέει με φωνή που «σπάει» ο ιδιοκτήτης της μηχανότρατας «Άγιος Ιωάννης». Μια έγκυος γυναίκα είχε βραχεί έως το κόκαλο και έτρεμε σαν το ψάρι. «Τη σκέπασα με μια κουβέρτα, αλλά συνέχισε να τρέμει. Έβγαλα τις κάλτσες μου και τις έδωσα στο κορίτσι. Εγώ αντέχω, εκείνη είχε μελανιάσει από το κρύο», συμπληρώνει.
Το τελευταίο διάστημα ο 49χρονος καπετάνιος από τον Βροντάδο της Χίου έχει κληθεί τέσσερις φορές από το Λιμενικό Σώμα να βοηθήσει και έχει σώσει πάνω από 200 άτομα από τη φουρτουνιασμένη θάλασσα.«Είχε 7-8 μποφόρ. Τα σκάφη του Λιμενικού δεν μπορούσαν να προσεγγίσουν. Είπα στα επτά μέλη του πληρώματος πως σήμερα θα βγάλουμε το πιο χρυσό μεροκάματο. Θα σώσουμε κόσμο. Μαζέψαμε τα δίχτυα, φουλάραμε τις μηχανές και πήγαμε στο σημείο που μας έδωσαν. Κόλαση. Δύο πλαστικά σκαφάκια δέρνονταν από μανιασμένα κύματα. Ο κόσμος ούρλιαζε».
Στη μηχανότρατα εκτυλίχθηκαν σκηνές συγκινητικές, δυνατές, αξέχαστες. Το πλήρωμα επιστράτευσε κουβέρτες, όσα ρούχα είχαν, ακόμη και τα δικά τους μπουφάν και πουλόβερ έβγαλαν και έδωσαν, αλλά και νιτσεράδες για να σκεπάσουν τους πρόσφυγες. Τους έδωσαν ψωμί, τυρί, ντομάτες, ό,τι είχαν από τρόφιμα.
Καθημερινές ιστορίες αλτρουισμού
Καθημερινές ιστορίες αλτρουισμού από σεμνούς «μαχητές».Φοιτητές βοηθούν αφιλοκερδώς στην καταγραφή και στην εξεύρεση τροφής, στα κέντρα πρώτης διαλογής, οι υπάλληλοι του ΟΣΕ δίνουν δύο ευρώ από τον μισθό τους για το γάλα των μικρών προσφυγόπουλων. Γυναίκες στο Κιλκίς και στα σύνορα περιθάλπουν τις νεαρές μητέρες, γιατροί από την Αχαΐα δίνουν καθημερινό αγώνα στη Μυτιλήνη σώζοντας ζωές.
Οι στιγμές που εκτυλίχθηκαν τις τελευταίες ημέρες είναι συγκλονιστικές.Ένα χαρακτηριστικό περιστατικό στο οποίο κλήθηκαν να επέμβουν οι Αχαιοί γιατροί ήταν αυτό της γέννας ενός μωρού στην παραλία, τη στιγμή που έφθασε η βάρκα με την έγκυο μητέρα του.
Το δράμα των προσφύγων δεν έχει αφήσει ασυγκίνητους και τους ξένους που ζουν στην Ελλάδα, οι περισσότεροι εκ των οποίων συμμετέχουν ενεργά στον εθελοντισμό.
Ο Έρικ Γκίμπσον είναι Βρετανός ξυλογλύπτης και τα τελευταία χρόνια μένει μόνιμα στη Λέσβο. Με τη γυναίκα του, Φιλίππα –γιατρός από την Ουαλία–, άνοιξαν ένα εργαστήρι ξυλογλυπτικής μέσα σε έναν ελαιώνα, στην παραλία της Εφταλούς στα βόρεια του νησιού. Τους τελευταίους μήνες της προσφυγικής «έκρηξης», κάθε ξημέρωμα ο Έρικ ανεβαίνει σε έναν λόφο και με ένα ζευγάρι κιάλια παρακολουθεί με υπομονή τις τουρκικές ακτές, οι οποίες απέχουν μόλις πέντε ναυτικά μίλια από την Εφταλού. Όταν οι Τούρκοι διακινητές σπρώχνουν τις πρώτες φουσκωτές βάρκες προς τα ελληνικά παράλια, αμέσως παίρνει το μικρό κόκκινο αυτοκινητάκι του, το πορτμπαγκάζ του οποίου είναι γεμάτο με στεγνά ρούχα, παπούτσια, νερό, φρούτα και τρόφιμα. Γνωρίζοντας πια τα κατατόπια, εντοπίζει τις παραλίες και τους κολπίσκους όπου προσαράζουν τα φουσκωτά.Πρώτο μέλημά του είναι τα παιδιά, που φτάνουν μούσκεμα στο νησί. Με γρήγορες κινήσεις, τους προσφέρει πετσέτες, στεγνές αλλαξιές, πάνες, παπουτσάκια και λίγο φαγητό.
Ετοιμάζουν τα σάντουιτς
Σε ένα μικρό δωματιάκι 20τ.μ. –ένα από τα εκατοντάδες τουριστικά «room to let» στον πανέμορφο Μόλυβο της Λέσβου–, μια μικρή ομάδα εθελοντών, κυρίως ξένοι τουρίστες ή μόνιμοι κάτοικοι του νησιού, ετοιμάζουν… στο φτερό όσα περισσότερα σάντουιτς μπορούν. Τα βάζουν σε μεγάλα ταψιά και τα τοποθετούν στο ψυγείο, ώστε να δοθούν το επόμενο πρωί στους νέους μετανάστες που θα φτάσουν στο νησί.
Η Μελίντα ΜακΡόστι είναι η «αρχηγός» της μικρής αυτής εθελοντικής ομάδας. Η Αυστραλέζα τουρίστρια, που τελικά έγινε ντόπια, βλέποντας πριν από λίγους μήνεςτην απουσία του κράτους, αποφάσισε να δημιουργήσει την ομάδα και να πληρώσει –αρχικά από την τσέπη της– το ενοίκιο του «στρατηγείου» τους. Σήμερα μαζεύει δωρεές ντόπιων και ξένων τουριστών, ώστε κάθε πρωί να αγοράσει ψωμί, τυρί, κοτόπουλο, εμφιαλωμένα νερά και χυμούς.
Κάθε πρωί στις 9, τα αυτοκίνητά τους –γεμάτα με τα ταψιά– βρίσκονται σταθμευμένα στον σταθμό λεωφορείων του Μολύβου, όπου φτάνουν από τις παραλίες του νησιού οι πρώτοι μετανάστες.«Δεν περιμέναμε κανέναν. Λειτουργήσαμε μόνοι μας, με ό,τι είχαμε. Δεν μπορούσαμε να τους βλέπουμε να πεινάνε και να μη νοιάζεται κανείς», λέει η Μελίντα, καθώς στέκεται μπροστά από την ουρά των πεινασμένων παράτυπων επισκεπτών, μοιράζοντας τα σάντουιτς. Προσπαθεί με παντομίμα και με ένα γλυκό χαμόγελο να τους πείσει: «Έχει κοτόπουλο, όχι χοιρινό, παρακαλώ, φάτε το! Είναι για εσάς».Επίσης, σε όσες διασώσεις από τη Μυτιλήνη διακρίνονται άνδρες και γυναίκες με κίτρινη μπλούζα και βυσσινί ποδηλατικό παντελόνι είναι Ισπανοί εθελοντές οργάνωσης διασωστών από την Μπανταλόνα.
* Ρεπορτάζ από την εφημερίδα ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ που κυκλοφόρησε το Σάββατο 7/11/2015.
