Το μεγάλο «μυστικό» των διπλωματικών ελιγμών σε επίπεδο ηγετών που επιχειρεί ο πρωθυπουργός, με τις διαρκείς τηλεφωνικές επικοινωνίες και συναντήσεις με Ευρωπαίους ομολόγους του, ξεπερνά κατά πολύ το κλείσιμο μιας συμφωνίας «γέφυρα», που θα εξασφαλίσει την ομαλή χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας για τους επόμενους μήνες.
Ο μεγάλος στόχος είναι άλλος. Η Ελλάδα επιδιώκει τη σύγκληση μίας Συνόδου Κορυφής, στη διάρκεια της οποίας οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα διαπιστώσουν και θα αποδεχθούν ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει απλώς μια κρίση ρευστότητας ή υπερδανεισμού, αλλά μία μεγάλη «ανθρωπιστική κρίση» ή, τουλάχιστον, μια «βαριά κοινωνική κρίση με ανθρωπιστικό περιεχόμενο».
Η επίσημη αποδοχή του όρου «κοινωνική» ή «ανθρωπιστική» κρίση, αυτομάτως, θα ανοίξει τους κρουνούς τής, κατά προτεραιότητα, χρηματοδότησης προγραμμάτων «κοινωνικής αλληλεγγύης» από τους πόρους του Προγράμματος Γιούνκερ των 315 δισ. ευρώ, που θα τεθεί σε εφαρμογή από το καλοκαίρι. Για τον Αλέξη Τσίπρα, ένα τέτοιο χρηματοδοτικό «πακέτο» θα ισοδυναμούσε με την ιστορική επιτυχία του Ανδρέα Παπανδρέου το 1982, που κατάφερε να αποσπάσει από τους Ευρωπαίους εταίρους του τα περιβόητα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (ΜΟΠ), που χρηματοδότησαν ένα μεγάλο μέρος των παροχών της νέας –τότε– κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, η οποία άλλαξε τη ρητορική του «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» σε «ανάγκη δημιουργίας της Ευρώπης των λαών».
Στις τηλεφωνικές επαφές των τελευταίων ημερών, όχι μόνο με τη Γερμανίδα καγκελάριο, κα Μέρκελ, τον Γάλλο πρόεδρο, κ. Ολάντ, αλλά και με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους ηγέτες, ο Έλληνας πρωθυπουργός εμφανίστηκε πρόθυμος να αποδεχθεί ακόμα και τον όρο «παράταση του υφιστάμενου προγράμματος» (δηλαδή του μνημονίου), με την προϋπόθεση ότι θα συγκληθεί αμέσως μια Σύνοδος Κορυφής, στην οποία οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πάρουν άμεσες αποφάσεις για την αντιμετώπιση της κοινωνικής κρίσης στην Ευρώπη, με πρώτο και προφανή στόχο την Ελλάδα.
Οι πόροι που θα απελευθερωθούν
Μια τέτοια απόφαση, αυτομάτως, απελευθερώνει πόρους της τάξης των 25 έως και 30 δισ. ευρώ σε προγράμματα επιδότησης απασχόλησης, δημιουργίας υποδομών αντιμετώπισης άμεσων κοινωνικών αναγκών, ακόμη και χρηματοδότησης προγραμμάτων παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (π.χ. ηλεκτρικό ρεύμα, θέρμανση, παροχή τροφής σε σχολεία και φτωχές οικογένειες).
Οι πόροι αυτοί θα χρησιμοποιηθούν για να υλοποιηθεί το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, που είχε εξαγγείλει προεκλογικά ο ΣΥΡΙΖΑ, με δαπάνες που δεν θα περνούν από τον κρατικό προϋπολογισμό και θα ανακουφίζουν άμεσα μεγάλες κοινωνικές ομάδες. «Απειλείται η κοινωνική συνοχή της ευρωζώνης και ανοίγουμε τον δρόμο για ακροδεξιά αντιευρωπαϊκά κινήματα», προειδοποίησε τους ομολόγους του ο Έλληνας πρωθυπουργός, εξηγώντας ότι τα ποσά που χρειάζονται για την αντιμετώπιση των άμεσων συνεπειών της κοινωνικής κρίσης δεν είναι μεγάλα σε σύγκριση με τον άμεσο οικονομικό, κοινωνικό, αλλά και πολιτικό αντίκτυπο αυτών των δράσεων.
Σύμμαχος σ’ αυτή την προσπάθεια του πρωθυπουργού έχει ταχθεί από την πρώτη στιγμή ο ίδιος ο πρόεδρος της Κομισιόν, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Επιτροπής Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων, πριν από λίγες μέρες, ο κ. Γιούνκερ αναφέρθηκε εκτενώς στον τρόπο με τον οποίο λειτούργησε η τρόικα, κάνοντας σαφή αναφορά στην Ελλάδα: «Προσβάλαμε την αξιοπρέπεια των λαών, ειδικότερα στην Ελλάδα», δήλωσε και συμπλήρωσε: «Έγιναν λάθη». Ο Αλέξης Τσίπρας, έχοντας συνεννοηθεί με τον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, έδωσε οδηγία στον υπουργό Οικονομικών, Γιάνη Βαρουφάκη, να επιμείνει να περιληφθεί ο όρος «ανθρωπιστική κρίση» στα κοινά ανακοινωθέντα του Eurogroup, παρακάμπτοντας τις γερμανικές και τις ολλανδικές αντιρρήσεις.
Η φράση στο κείμενο του Μοσκοβισί
Στο κείμενο Μοσκοβισί, που τελικά δεν εγκρίθηκε στα προηγούμενα Eurogroup, ο όρος «ανθρωπιστική κρίση» αντικαταστάθηκε με τον όρο «κοινωνική κρίση». Ακόμη και με αυτό το περιεχόμενο, η προσπάθεια του Γιάνη Βαρουφάκη συνεχίστηκε και στην επιστολή που έστειλε στο χθεσινό Eurogroup περιλαμβάνεται η εξής παράγραφος:
«…Η ελληνική κυβέρνηση εκφράζει την αποφασιστικότητά της να συνεργαστεί στενά με τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ώστε:
α) να επιτύχει δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα,
β) να διευκολύνει την ελληνική κυβέρνηση να εισαγάγει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις μακράς πνοής, που απαιτούνται για την αποκατάσταση του βιοτικού επιπέδου εκατομμυρίων Ελλήνων πολιτών μέσα από τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, την επωφελή απασχόληση και την κοινωνική συνοχή».
Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η Γερμανίδα καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ, δεν εμφανίστηκε αρνητική στο σχέδιο του Αλέξη Τσίπρα, γιατί θα επωφεληθεί και η ίδια η Γερμανία! Παρά το γεγονός ότι η γερμανική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς και η ανεργία βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα, ο αριθμός των φτωχών Γερμανών πολιτών αυξάνεται.
Το ποσοστό φτώχειας στη Γερμανία αυξήθηκε, από 15% το 2012, σε 15,5% το 2013. Συνολικά, ο αριθμός των φτωχών υπολογίζεται στα 12,5 εκατομμύρια. Η παιδική φτώχεια στη Γερμανία, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που δημοσιοποίησε το «Spiegel» από το Ινστιτούτο Paritaetische Wohlfartsverband, παρουσιάζει επίσης αυξητικές τάσεις, φτάνοντας το 19,2%, δηλαδή αφορά σχεδόν ένα στα πέντε παιδιά.
«Η αύξηση του πλούτου συνοδεύεται από όλο και μεγαλύτερη ανισότητα», αναφέρεται στην έκθεση. Αυτό με, απλά λόγια, σημαίνει ότι ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης θα σημάνει και για τη Γερμανίδα καγκελάριο σημαντικά πολιτικά οφέλη, ειδικά μετά την οδυνηρή ήττα του κόμματός της στις πρόσφατες εκλογές του κρατιδίου του Αμβούργου.
