Από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Δημήτρη Χορν στον Αλέξη Τσίπρα και τον Λάκη Λαζόπουλο.
Στο βιβλίο του με τίτλο «Διαχρονία και συνέργεια – Μια πολιτική πολιτισμού», ο Ευάγγελος Βενιζέλος γράφει πως «ο πολιτισμός είναι ταυτοχρόνως το πιο ευαίσθητο, το πιο επικίνδυνο και το πιο πρόσφορο πεδίο άσκησης πολιτικής».
Η ιστορία δείχνει πως δεν έχει άδικο, με τη φιλία του Αλέξη Τσίπρα με τον Λάκη Λαζόπουλο να είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του καιρού μας, καθώς μέσω της σάτιρας που κάνει ο ταλαντούχος ηθοποιός στέλνει πολιτικά μηνύματα. Η φιλία τους κρατάει χρόνια, με τον πρωθυπουργό να δείχνει ιδιαίτερη αδυναμία στο θέατρο, καθώς μόνο τις τελευταίες 15 ημέρες παρακολούθησε δύο παραστάσεις. Από τα χρόνια της Μεταπολίτευσης μέχρι και σήμερα, σχεδόν όλοι οι ένοικοι του Μεγάρου Μαξίμου έδειχναν ιδιαίτερη αδυναμία στην τέχνη και στους ανθρώπους της, με το «Π» να ρίχνει φως στις φιλίες που αναπτύχθηκαν (κάποιες κράτησαν, κάποιες όχι) στο πέρασμα του χρόνου! Από τον αείμνηστο «Εθνάρχη» μέχρι και τον Αντώνη Σαμαρά, στις γραμμές που διαβάζετε θα παρελάσουν από τον Δημήτρη Χορν και τον Οδυσσέα Ελύτη μέχρι τη Ρίτα Σακελλαρίου.
Κωνσταντίνος Καραμανλής: Ο πρώτος πρωθυπουργός της Μεταπολίτευσης ανήκε σε μία γενιά συντηρητικών πολιτικών που επέλεξαν να ζήσουν μια εγκρατή κοινωνική ζωή. Δεν είναι τυχαίο πως μία από τις ελάχιστες απολαύσεις που επέτρεπε στον εαυτό του ήταν ένα νερωμένο ποτήρι ουίσκι – και αυτό όχι αρκετά συχνά. Ωστόσο, ο «Εθνάρχης», άνθρωπος βαθιά μορφωμένος, αγαπούσε πάρα πολύ την τέχνη.
Από τον συγκεκριμένο χώρο, μάλιστα, προέρχονται και τρεις από τις πιο σημαντικές και γνωστές φιλίες που ανέπτυξε. Αυτή με τον Δημήτρη Χορν, τον Αλέξη Μινωτή και τον Μάνο Χατζιδάκι, τρεις από τους πιο αξιόλογους καλλιτέχνες που γνώρισε η Ελλάδα. Ιδιαίτερα ο Δημήτρης Χορν εκτιμούσε τόσο πολύ τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ώστε σε μία από τις τελευταίες συνεντεύξεις του –το μακρινό 1994– η τηλεοπτική κάμερα εστίασε σε δύο φωτογραφίες του «Εθνάρχη» που βρίσκονταν στο σαλόνι του. Σε ό,τι αφορά τον Μάνο Χατζιδάκι, ο ιδρυτής της Νέας Δημοκρατίας ήταν… τρυφερά αυστηρός μαζί του, «μαλώνοντας» τον συχνά πυκνά για τις αργοπορίες του στα ραντεβού τους.
Ο αστικός μύθος, μάλιστα, λέει πως προκειμένου να είναι στην ώρα του σε ένα από τα ραντεβού τους στον «Αστέρα» της Βουλιαγμένης, ο κορυφαίος μουσικοσυνθέτης έβαλε τρία ξυπνητήρια να χτυπήσουν. Βέβαια, η έμφυτη αυστηρότητα που διέκρινε τον χαρακτήρα του «Εθνάρχη» και η τάση του για τήρηση των κοινωνικών αποστάσεων (σ.σ. τη θεωρούσε αναγκαίο στοιχείο ενός ηγέτη) λειτουργούσαν αποτρεπτικά στο να συμμετέχει σε εκδηλώσεις πέραν της πολιτικής.
Ανδρέας Παπανδρέου: Ο πρωθυπουργός της «Αλλαγής» δεν έχει καμία σχέση με τον βλοσυρό προκάτοχό του! Είναι ένας άνθρωπος που διδάχθηκε την τέχνη της ρητορικής από τον μεγάλο Κάρολο Κουν (σ.σ. στο Κολλέγιο Αθηνών) και το… ζεϊμπέκικο από έναν εργάτη. Η σχέση του με τον κορυφαίο θεατρικό σκηνοθέτη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί φιλία, αλλά μία σχέση αμοιβαίου σεβασμού, εκτίμησης και εμπιστοσύνης.
Στενά φιλική μπορεί να χαρακτηριστεί η σχέση του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ με τον Γιάννη Μόρτζο, μαθητή του Καρόλου Κουν, ο οποίος έγραψε τη δική του σελίδα στην ιστορία της τέχνης στην Ελλάδα. Μάλιστα, ο Γιάννης Μόρτζος στο βιβλίο του «Περιμένοντας τον αρχηγό» αναφέρεται αλληγορικά στον Ανδρέα Παπανδρέου. Πρέπει να σημειώσουμε πως συμμετείχε ως υποψήφιος βουλευτής στα ψηφοδέλτια του Κινήματος το 1981, ενώ, όταν απέτυχε να εκλεγεί, ο τότε πρωθυπουργός τον «αντάμειψε» με τη θέση του διευθυντή στην ΥΕΝΕΔ. Ο γνωστός ηθοποιός έχει διηγηθεί και μία ιστορία, δείγμα της στενής του φιλίας με τον Ανδρέα Παπανδρέου: «Για εκείνον έχω φυλάξει τσίλιες! Βρισκόμασταν εκτός Αθηνών και ένας φρουρός του ήθελε να πάει κάπου για λίγο και με άφησε έξω από το δωμάτιό του. Ο Ανδρέας ήταν μέσα για αρκετή ώρα με κάποια κυρία».
Σχέση ζωής ήταν αυτή που ανέπτυξε ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ με τη Μελίνα Μερκούρη. Η φιλία τους αναπτύχθηκε στα χρόνια της δικτατορίας, όταν μετά από μία πολύ σημαντική καριέρα στον κινηματογράφο η «Στέλλα» συνεργάστηκε με το αντιστασιακό ΠΑΚ και αποτέλεσε ένα από τα ιδρυτικά μέλη του κόμματος του Ανδρέα Παπανδρέου, ενώ μετέπειτα ανέλαβε το υπουργείο Πολιτισμού. Η αγαπητή σε όλο τον κόσμο Μελίνα ήταν το στήριγμα της Μαργαρίτας Παπανδρέου, όταν ο τότε πρωθυπουργός ερωτεύτηκε τη Δήμητρα Λιάνη. Την είχε συμβουλεύσει, μάλιστα, με τα εξής λόγια: «Να αφήσεις τις αμερικανιές και να φερθείς σαν γυναίκα για τον κερδίσεις ξανά».
Αξίζει, πάντως, να αναφερθούμε στην ιδιαίτερη αδυναμία που είχε ο Ανδρέας Παπανδρέου στα… κατά Ευάγγελο Γιαννόπουλο «νυχτερινά πολιτιστικά κέντρα» (σ.σ. τα γνωστά σε όλους μπουζούκια). Από τον συγκεκριμένο χώρο, ξεχώριζε η φιλία του με τη Ρίτα Σακελλαρίου, στα… ζεϊμπέκικα της οποίας έδειχνε ιδιαίτερη αδυναμία και χόρευε με πάθος!
Κώστας Σημίτης: Ο μακροβιότερος Έλληνας πρωθυπουργός είναι και ο πιο μονοδιάστατος που πέρασε ποτέ από το Μέγαρο Μαξίμου. Μάλιστα, παρ’ όλο που τόσο ο ίδιος όσο και η σύζυγός του, Δάφνη Σημίτη, είχαν ιδιαίτερη αδυναμία στο θέατρο, στις συναυλίες που κατά καιρούς λάμβαναν χώρα στο Μέγαρο Μουσικής, αλλά και στις παραστάσεις της Λυρικής Σκηνής, δεν υπάρχει καμία γνωστή φιλία τους από τον χώρο της τέχνης. «Δεν έκανα εκείνο που δεν μου ταίριαζε. Δυσφορούσα όταν με πίεζαν να ακολουθήσω τον κανόνα της επίδειξης. Και πολλές φορές φαινόμουν απόμακρος», έχει γράψει ο ίδιος για τον εαυτό του. Αξίζει, πάντως, να παραθέσουμε μία παλιά ιστορία που θέλει τον Κώστα Σημίτη μαζί με τη σύζυγό του να είναι από τους ελάχιστους θεατές που είχαν παρακολουθήσει με μεγάλο ενδιαφέρον, σε ένα θεατράκι πίσω από το Πάντειο Πανεπιστήμιο, ένα μονόπρακτο, με γνωστό ηθοποιό να παίζει μόνος του σε όλο το έργο στη σκηνή, μπροστά σε έναν καθρέφτη…
Κώστας Καραμανλής: Άνθρωπος με ιδιαίτερη αδυναμία στο θέατρο, ο πρώην πρωθυπουργός δεν έλεγε ποτέ «όχι» σε μια παράσταση στο Ηρώδειο. Τα τελευταία χρόνια, «χαζομπαμπάς» γαρ, ουκ ολίγες φορές συνοδεύει μαζί με τη σύζυγό του, Νατάσα Παζαΐτη, τα δίδυμα σε κάποια παιδική παράσταση. Ο Κώστας Καραμανλής έτρεφε ιδιαίτερη εκτίμηση στο πρόσωπο του Νίκου Κούρκουλου (σ.σ. τους ένωνε και η αγάπη τους για τον Παναθηναϊκό), ενώ τον συνόδευσε και στην τελευταία του κατοικία το 2007 – όντας εν ενεργεία πρωθυπουργός. Χωρίς να υπάρχει κάποια φιλική σχέση, ο πρώην πρωθυπουργός έτρεφε ιδιαίτερο σεβασμό προς τη μεγάλη κυρία του θεάτρου, Άννα Καλουτά, την οποία είχε απολαύσει σε παράσταση στο Ηρώδειο. Μάλιστα, το 2008 με επιστολή του την ευχαρίστησε «για την προσφορά σας στην τέχνη και τον πολιτισμό». Από τις πιο γνωστές φιλίες του Κώστα Καραμανλή είναι αυτή με τον μουσικοσυνθέτη Σταμάτη Σπανουδάκη, αν και η σχέση τους φαίνεται πως διερράγη τα τελευταία χρόνια, μετά από αρνητικές δηλώσεις του κ. Σπανουδάκη για την περίοδο διακυβέρνησης του τόπου από τη Νέα Δημοκρατία. Ο ίδιος, πάντως, υποστηρίζει πως «τον αγαπάω και τον πιστεύω ακόμα. Νομίζω ότι το έδειξα σε πολύ δύσκολες εποχές».
Γιώργος Παπανδρέου: «Κολλημένος» με τον αθλητισμό, τα extreme sports και τις… καλοπληρωμένες διαλέξεις ανά τον κόσμο, ο γιος του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ δεν έδειξε ποτέ κάποια ιδιαίτερη κλήση προς την τέχνη και τους ανθρώπους της. Γι’ αυτό και στην έρευνά μας δεν βρήκαμε κάποια γνωστή φιλική σχέση από τον χώρο.
Αντώνης Σαμαράς: Η θητεία του ως υπουργού Πολιτισμού ήταν μία από τις πιο όμορφες της ζωής του, καθώς ο Μεσσήνιος πρώην πρωθυπουργός μπορεί να χαρακτηριστεί «εραστής» της τέχνης. Δεν είναι τυχαίο πως ακόμα και τις πολύ δύσκολες ημέρες ως πρωθυπουργός χαλάρωνε διαβάζοντας ποίηση, με τον Ρ. Κίπλινγκ και τον Οδυσσέα Ελύτη να είναι δύο από τις αγαπημένες του επιλογές. Με τον τελευταίο, μάλιστα, είχε αναπτύξει μία ιδιαίτερα στενή φιλική σχέση, ενώ συνήθιζε να τον επισκέπτεται και στο «ησυχαστήριό» του στην οδό Σκουφά. Δεν είναι τυχαίο ότι, μετά την αποχώρησή του από τη Νέα Δημοκρατία το 1992, ο κορυφαίος ποιητής είχε εμπνευσθεί το όνομα «Πολιτική Άνοιξη», ενώ το 1995 ο Αντώνης Σαμαράς φέρεται να του είχε προτείνει να γίνει Πρόεδρος της Δημοκρατίας (σ.σ. τελικά προτάθηκε και εξελέγη ο Κωστής Στεφανόπουλος).
Προσωπικός φίλος του Αντώνη Σαμαρά είναι και ο τραγουδιστής Αντώνης Ρέμος, με τον τελευταίο να αναγνωρίζει στον πρώην πρωθυπουργό πως «με τις πρωτόγνωρες θυσίες των Ελλήνων, τους ελιγμούς που έκανε και με τη συμβολή των πολιτικών δυνάμεων που συνέπλευσαν μαζί του κατάφερε να κρατήσει όρθια τη χώρα στα δυσκολότερα χρόνια της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας».
Τέλος, στην κατηγορία των ανθρώπων της τέχνης που είναι κοντά με τον Μεσσήνιο πολιτικό ανήκει και ο Δημοσθένης Δαββέτας, που χαρακτηρίζει ζεν πρεμιέ τον κ. Σαμαρά. Ποιητής, συγγραφέας και ζωγράφος εργάστηκε, μάλιστα, αμισθί ως σύμβουλός του σε θέματα Πολιτισμού, ενώ το 2014 ήταν και υποψήφιος ευρωβουλευτής με τη Νέα Δημοκρατία.
Ρεπορτάζ: Κώστας Παπαδόπουλος / papadkos@gmail.com
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας «Παρασκήνιο» το Σάββατο 23/1
