Της Μαρίας Μπραουδάκη
«Πήραμε τη ζωή μας λάθος και αλλάξαμε ζωή», διαπιστώνει ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ειρηναίος, τονίζοντας πως «σήμερα είναι ανάγκη να φύγουμε από τη ζωή που ζούμε. Τα Θεοφάνεια καλούν και προσκαλούν όλους σε επαναφωτισμό, επαναπροσδιορισμό της ζωής, του προορισμού, της πορείας μας». Ο κ. Ειρηναίος δηλώνει έντονα προβληματισμένος από τις επιπτώσεις της κρίσης στην ψυχολογική διάθεση των ανθρώπων, σημειώνοντας πως «μειώνονται η χαρά, η αισιοδοξία, ο δυναμισμός τους».
Χαρακτηρίζει «Κέντρο θεολογικής παιδείας και ζωής» τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, επισημαίνοντας την ανάγκη επαναλειτουργίας της, και σημειώνει με νόημα πως «δεν μπορούμε, δεν πρέπει και δεν ωφελεί να μη σεβόμαστε το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αυτόν τον πολυσέβαστο θεσμό του γένους μας, τις ρίζες και τις βάσεις μας». Αναφερόμενος στις νομοθετικές αλλαγές που ψηφίστηκαν πρόσφατα για την Εκκλησία της Κρήτης, παρατηρεί πως δίνουν «δυνατότητες καλύτερης και εύρυθμης λειτουργίας της».
«Σήμερον του σκότους ελυτρώθημεν και τω φωτί της θεογνωσίας καταυγαζόμεθα. Σήμερον η αχλύς του κόσμου καθαίρεται τη επιφάνεια του Θεού ημών…» Πώς μεταφράζεται σήμερα το νόημα της γιορτής των Θεοφανείων;
Το νερό, το ύδωρ, είναι πολύτιμο για τη ζωή του ανθρώπου, των ζώων, των φυτών, του κόσμου όλου. Χωρίς το μέγα αυτό δώρο, ζωή δεν υπάρχει, δεν συνεχίζεται. Το νερό είναι ό,τι απαραίτητον για το δώρο της ζωής, των πάντων. Κατά την ημέρα των Θεοφανείων, ο Χριστός ευλογεί, αγιάζει τα ύδατα όλου του κόσμου, όλης της Δημιουργίας Του, με την παρουσία και τη Βάπτισή Του στα ύδατα του Ιορδάνη.
Με τη Βάπτιση του Κυρίου μας εις τον Ιορδάνη Ποταμό, τα ύδατα, οι πηγές, αγιάζονται, ευλογούνται, ανακαινίζονται. Μαζί με τα ύδατα ανακαινίζονται ο άνθρωπος, οι συνθήκες της ζωής του, ολόκληρη η δημιουργία. Η Ορθόδοξη Εκκλησία, στο πλαίσιο των Θεοφανείων, ευλογεί την κτίση, τους αγρούς, τα ζώα, τα φυτά, κυρίως, όμως, τον άνθρωπο, που είναι πλασμένος κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν του Θεού.
Συνέχεια του γεγονότος των Θεοφανείων είναι οι αγιασμοί, που τελούνται και αγιάζουν ολόκληρο των κόσμο. Τα Θεοφάνεια του Κυρίου γίνονται πηγή ευλογίας και ανακαινίσεως όλης της κτίσεως, όλης της ζωής του ανθρώπου, όλων των πτυχών και εκφάνσεών της. Τα Θεοφάνεια, επίσης, είναι η εορτή στην οποία φανερώνεται η Αγία Τριάδα, η πηγή της ζωής.
Με τα Θεοφάνεια όλη η ζωή του κόσμου παίρνει νέο νόημα, νέα ευλογία, νέους προσανατολισμούς, νέα ομορφιά. Έτσι, όπως συνάγεται από την υμνολογία της εορτής αυτής, ο καθαρτικός, ανακαινιστικός της χαρακτήρας και ρόλος είναι έντονος και διαχρονικά επίκαιρος και απαραίτητος για όλους τους ανθρώπους. Μάλιστα σήμερα, στα ποικίλα σκοτάδια και αδιέξοδα, στις δυσκολίες και τις ποικίλες αλλοιώσεις, τα Θεοφάνεια καλούν και προσκαλούν όλους σε επαναφωτισμό, επαναπροσδιορισμό της ζωής, του προορισμού, της πορείας μας. Νοηματοδοτούν τη ζωή μας ως ζωή ευλογίας φωτός, ζωή αιώνια και άφθαρτη.
«Με τα βασικά μεγαλώσαμε», είχατε δηλώσει κατά το παρελθόν αναφερόμενος στην παιδική σας ηλικία, αφήνοντας να εννοηθεί πως ήταν ευλογία Θεού η φτώχεια και η στέρηση της εποχής κατά την οποία ανδρωθήκατε. Τι θα συμβουλεύατε σήμερα τον κόσμο, μεγάλη μερίδα του οποίου βιώνει την απώλεια ακόμη και των βασικών αγαθών;
Τα βασικά αγαθά χρειάζεται ο άνθρωπος για να ζήσει. Τα πολλά και τα περίσσια δεν τα χρειάζεται. Έχουμε σήμερα μεγάλη ανάγκη, όχι μόνο από οικονομική αλλά και από προσωπική πλευρά. Να ζούμε ζωή απλή, χωρίς υπερβολές, σπατάλες, υπερκατανάλωση. Η ζωή μας πρέπει να αλλάξει. Είναι ανάγκη σήμερα να φύγουμε από τη ζωή που ζούμε, την πολυσύνθετη και την πολυδάπανη, να ελευθερωθούμε από τα αδιέξοδα, όπως και αν εγκλωβιστήκαμε εις αυτά. Να επανατοποθετηθούμε ως άνθρωποι.
Να αξιολογήσουμε τα πράγματα διαφορετικά, από άλλη οπτική και στάση ζωής. Έχω την αίσθηση ότι το «πήραμε τη ζωή μας λάθος κι αλλάξαμε ζωή» αποτελεί έναν «καθρέφτη» για τη σημερινή κοινωνία. Μόνο αν το καταλάβουμε και το πιστέψουμε θα μπορέσουμε και πάλι να αρκεσθούμε εις τα απαραίτητα, να ορίσουμε τα απαραίτητα, να αποφύγουμε έναν άλλο τρόπο ζωής, που μας οδήγησε εις άλλες καταστάσεις, τις οποίες όλοι βιώνουμε.
Σε πρόσφατο ανακοινωθέν της Επαρχιακής Συνόδου της Εκκλησίας της Κρήτης, γίνεται λόγος για «δεινή κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει πολλοί αδελφοί μας». Πόσο και πώς έχει αλλάξει η οικονομική κρίση την κοινωνική πραγματικότητα στο νησί;
Το θέμα αυτό είναι μεγάλο και θέλει πολλή ανάλυση, η οποία είναι αδύνατο να περιορισθεί σε λίγες μόνο λέξεις. Απλώς δηλώνω ότι διαπιστώνουμε πως η κοινωνική ανέχεια, η φτώχεια, η στέρηση των υλικών, πολύ περισσότερο των αναγκαίων και βασικών αγαθών, επηρεάζει την ψυχολογική κατάσταση και τη διάθεση των ανθρώπων. Διαπιστώνω ότι μειώνονται η χαρά, η αισιοδοξία, ο δυναμισμός των ανθρώπων. Το βλέπουμε και το ζούμε καθημερινά.
Η κατάσταση αυτή μας απασχολεί έντονα ως Εκκλησία της Κρήτης. Όλες οι Εκκλησιαστικές Επαρχίες επαυξάνουν το φιλανθρωπικό και κοινωνικό τους έργο για την επιστήριξη των φτωχών, την ενίσχυση των συσσιτίων, όλων των φιλανθρωπικών-προνοιακών δομών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες οι οποίες έχουν σαφώς αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, κυρίως, όμως, ως Εκκλησία μας ενδιαφέρει να ενθαρρύνουμε την ελπίδα των ανθρώπων, τη χαρά, την αισιοδοξία, τη δύναμη της ψυχής τους και να αποτρέπουμε κάθε λογισμό απελπισίας, κατάθλιψης και αδιεξόδου.
Σπουδαστής και απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης εσείς, ποια εικόνα –δηλωτική της σημασίας της λειτουργίας της Σχολής– θα μπορούσατε να μοιραστείτε μαζί μας;
Η λειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, της Σχολής μας, είναι ουσιαστική και απαραίτητη για το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο και την Ορθόδοξη Εκκλησία μας γενικότερα. Χρειαζόμαστε πολύ ένα τέτοιο κέντρο θεολογικής παιδείας και ζωής, όπως λειτούργησε παλαιότερα η Σχολή αυτή και έδωκε τόσους καλούς καρπούς, ευλογημένους και πολύτιμους.
Συμμεριζόμαστε και συμπορευόμαστε με τον Παναγιώτατο Οικουμενικό μας Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο και τον αγώνα του για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και προσευχόμαστε ο Κύριός μας να ευλογήσει σύντομα την έναρξη τούτου του πνευματικού φυτωρίου της μητέρας Εκκλησίας του Οικουμενικού μας Πατριαρχείου.
Τι σημαίνουν πρακτικά για την Εκκλησία της Κρήτης η αλλαγή στον τρόπο εκλογής του Αρχιεπισκόπου και οι επιμέρους τροποποιήσεις που ψηφίστηκαν πρόσφατα από τη Βουλή;
Με τις νέες νομοθετικές τροποποιήσεις, οι οποίες ψηφίστηκαν πρόσφατα, η εκλογή του Αρχιεπισκόπου Κρήτης γίνεται πλέον υπόθεση της Εκκλησίας Κρήτης και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, χωρίς ουδεμία εμπλοκή της ελληνικής πολιτείας.
Η Εκκλησία Κρήτης για πρώτη φορά αναγνωρίζεται ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, ρυθμίζονται πρακτικά θέματα λειτουργίας της και εκδόσεως του επίσημου δελτίου της «Απόστολος Τίτος» κ.ά. Γενικότερα, οι τροποποιήσεις, οι οποίες έχουν ψηφισθεί, δίδουν δυνατότητες καλύτερης και εύρυθμης λειτουργίας της Εκκλησίας Κρήτης και περαιτέρω προόδου του έργου και της διακονίας της.
Έχει καταγραφεί ότι μονίμως παρακολουθείτε όρθιος τις στρατιωτικές παρελάσεις των εθνικών μας επετείων. Γιατί δεν κάθεστε ποτέ;
Είναι άλλο κάποιος να κάθεται και να «αναπαύεται» και να βλέπει τα παιδιά μας και άλλο να είναι μπροστά τους πρόθυμος, όρθιος και να τα ενθαρρύνει. Άλλωστε, εκείνα ενθαρρύνουν εμάς και διδάσκουν το αγωνιστικό φρόνημα με την παρέλασή τους. Θεωρώ ότι κι εμείς οι μεγάλοι εις την ηλικία οφείλουμε να σταθούμε μπροστά εις τα παιδιά μας όρθιοι και με τον τρόπο αυτόν να τα τιμήσουμε, να τα ενθαρρύνουμε, να τα διδάξουμε και να τα προτρέψουμε με το παράδειγμα της στάσης και της ζωής μας γενικότερα.
Τι σκέψεις και συναισθήματα σας προξενούν οι κατά καιρούς εντάσεις ανάμεσα στην Εκκλησία της Ελλάδος και στο Φανάρι;
Το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο, με κέντρο το Φανάρι, αποτελεί τη μητέρα μας Εκκλησία. Εκεί έχουμε την κανονική μας αναφορά και τον πνευματικό μας προσανατολισμό. Τούτο αποτελεί τιμή για την Εκκλησία της Κρήτης. Το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο έχει καταγράψει την ιστορία και τη μαρτυρία τόσους αιώνες. Γνωρίζουμε τι σημαίνει για το γένος μας. Δεν μπορούμε, δεν πρέπει και δεν ωφελεί να μη σεβόμαστε αυτόν τον πολυσέβαστο θεσμό του γένους μας, τις ρίζες και τις βάσεις μας.
Βεβαίως, υπήρξαν κατά καιρούς προβλήματα στις σχέσεις και την επικοινωνίας μεταξύ των Εκκλησιών, της μητρός Εκκλησίας και της Εκκλησίας της Ελλάδος. Δεν λησμονούμε, όμως, τη σχέση μητέρας και θυγατέρας και πιστεύουμε ότι οι οποιεσδήποτε διαφορές και δυσκολίες αντιμετωπίζονται μόνο με αμοιβαίο σεβασμό, αγάπη, συζήτηση, αλληλοκατανόηση και συνεργασία. Με τη χάρη του Θεού, αυτός είναι και πρέπει πάντοτε να είναι, παρά τις ανθρώπινες αδυναμίες, ο δρόμος της ζωής και της μαρτυρίας της Εκκλησίας Του.
Από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας «Παρασκήνιο» που κυκλοφόρησε το Σάββατο 3 Ιανουαρίου 2015.
