Η απόφαση του Εθνικού Θεάτρου να «ανεβάσει» παράσταση που θα βασίζεται στο βιβλίο του Σάββα Ξηρού έχει πυροδοτήσει αντιδράσεις σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.
Εξ αρχής ο συνδυασμός που επέλεξε η σκηνοθέτης και δραματουργός, Πηγή Δημητρακοπούλου ήταν εκρηκτικός, καθώς η παράσταση φέρει τον τίτλο «Ισορροπία του Νash» και περιεργάζεται ζητήματα τρομοκρατίας, χρησιμοποιώντας κείμενα σχετικά με τη 17 Νοέμβρη, μεταξύ των οποίων και το βιβλίο που έγραψε ο Ξηρός για όσα συνέβησαν μετά από τη σύλληψή του, το «Η Μέρα Εκείνη – 1560 ώρες στην εντατική – Μια μαρτυρία για το δικό μας Γκουαντάναμο».
Μάλιστα, η επιλογή αυτή του Εθνικού Θεάτρου προκάλεσε εκτός από την ενόχληση των συγγενών των θυμάτων της 17 Νοέμβρη, και εκείνη της Πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα η οποία με ανάρτησή στον λογαριασμό της στο Twitter σχολίασε χαρακτηριστικά: «Ενώ η τέχνη δεν θα έπρεπε να λογοκρίνεται, ενωνόμαστε με το κίνημα “Ως Εδώ” θέτοντας το ερώτημα αν το δημόσιο θα έπρεπε να χρηματοδοτεί την τέχνη ενός τρομοκράτη».
Την ανάρτηση της πρεσβείας στο Twitter έκανε retweet ο Αμερικανός πρέσβης, Ντέιβιντ Πιρς τονίζοντας ότι: «Η Ομάδα Συγγενών Θυμάτων Τρομοκρατίας “ΩΣ ΕΔΩ” αμφισβητεί τη χρησιμότητα της δημόσιας χρηματοδότησης για να ανεβάσει το Εθνικό Θέατρο έργο βασισμένο σε μέρος του βιβλίου τρομοκράτη της 17 Νοέμβρη».
Η οικογένεια Μπακογιάννη
Ανάμεσα στους πρώτους που εξέφρασαν την αντίθεσή τους με το ανέβασμα της «Ισορροπίας του Nash» ήταν η Ντόρα και ο Κώστας Μπακογιάννης, οι οποίοι και κατήγγειλαν μια συγκεκριμένη και συστηματική προσπάθεια εξαγνισμού ενός καταδικασμένου σε πεντάκις ισόβια και 25 επιπλέον χρόνια κάθειρξης, σαν δολοφόνος.
Όπως έγραψε στο Twitter η κ. Μπακογιάννη: «Ο κ. Ξηρός δήλωσε ότι ξεχρέωσε. Θα φέρει πίσω και τους πατεράδες των παιδιών μας;», ενώ στο Facebook «Καταδικασμένος ως κατά συρροή δολοφόνος από την ελληνική δικαιοσύνη, θεατρικός συγγραφέας με τα χρήματα του αγρίως φορολογούμενου ελληνικού λαού, τι άλλο θα κάνει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ για να εξαγνίσει τον τρομοκράτη Σάββα Ξηρό;».
Και ο Κώστας Μπακογιάννης όμως έγραψε στον προσωπικό του λογαριασμό: «Θα περίμενε κανείς το επίσημο Εθνικό Θέατρο να αναζητάει την έμπνευση του στους υπερασπιστές και όχι στους διώκτες της δημοκρατίας. Η τέχνη δεν έχει όρια. H στρατευμένη όμως τέχνη κρίνεται ως προς τις σκοπιμότητες της. Iδίως όταν έχει ως στόχο τον ‘εξαγνισμό’ και την ‘ηρωοποίηση’ ενός κατά συρροή δολοφόνου. Ευτυχώς, το φως πάντα νικάει το σκοτάδι».
Νέα Δημοκρατία: «Το αίμα αθώων δεν παράγει τέχνη»
Σε παρόμοιους τόνους και με σαφή αντικυβερνητική φρασεολογία τοποθετήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσωπικότητες από τον χώρο της πολιτικής. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, Νίκος Δένδιας σχολίασε με ειρωνικό τρόπο την απόφαση αυτή λέγοντας: «προτείνω ο Σάββας Ξηρος να κληθεί ως τιμώμενος ομιλητής στο Κοινοβούλιο. Είναι κρίμα να μην ερχόμαστε πρωτογενώς σε επαφή με τη σκέψη του».
Ο βουλευτής Νικήτας Κακλαμάνης σημείωσε «το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας προβάλλει τις δολοφονίες ενός τρομοκράτη. Τρίζουν τα κόκαλα του Πολίτη, του Ροντήρη, της Παξινού, του Κούρκουλου».
Ο δε πρώην υπουργός Πολιτισμού, Γιώργος Βουλγαράκης καυτηρίασε την πολιτική του Εθνικού Θεάτρου γράφοντας σε διαδοχικά tweets «Το Εθνικό ανεβάζει έργο που βασίζεται στο βιβλίο του τρομοκράτη Σ. Ξηρού. Άντε και στο Ηρώδειο ως δείγμα παγκόσμιου πολιτισμού!!!» και «Αυτό θα πει πρώτη φορά (Φ)ασιστερά…»
Τον ν αποτροπιασμό της tweet-άροντας περί Νόμπελ εξέφρασε και η Ευρωβουλευτής Ελίζα Βόζενμπεργκ: «Το Νόμπελ προτείνω να μη δοθεί στους νησιώτες μας που σώζουν ανθρώπους, αλλα στον… Σάββα Ξηρό! Σα δεν ντρεπόμαστε…».
Τονίζοντας την πολιτική διάσταση του γεγονότος, ο υπεύθυνος τομέα Πολιτισμού της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης, Κώστας Γκιουλέκας δήλωσε: «Το είδαμε και αυτό: Ο Σάββας Ξηρός στο Εθνικό Θέατρο. Έως πρόσφατα, στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζονταν στα δικαστήρια σαν μάρτυρες υπεράσπισης τρομοκρατών και μιλούσαν στη Βουλή, παρουσιάζοντας την τρομοκρατία, τις στυγνές δολοφονίες, σαν μέρος ένοπλης πάλης. Σήμερα, κάποιοι άλλοι, με την ανοχή του Υπουργείου Πολιτισμού, επιχειρούν να προβάλουν το έργο τρομοκρατών και αδίστακτων δολοφόνων. Στην πρώτη κρατική σκηνή της χώρας, στο Εθνικό Θέατρο, πρόκειται να ανέβει παράσταση, βασισμένη στα απομνημονεύματα του καταδικασμένου για ειδεχθή εγκλήματα, τρομοκράτη Σάββα Ξηρού. Καλούμε τον Υπουργό Πολιτισμού να πάρει άμεσα θέση. Κανένας δεν μπορεί να προσδώσει στην τρομοκρατία ιδεολογικό μανδύα και να βαφτίσει τα εγκλήματα μέρος του αγώνα ‘λαϊκών αγωνιστών’-δολοφόνων. Το αίμα αθώων δεν παράγει τέχνη».
Η απάντηση του Εθνικού
Από την πλευρά του Εθνικού Θεάτρου υπήρξε μια προσπάθεια δικαιολόγησης της συγκεκριμένης επιλογής, καθώς σε επίσημη ανακοίνωσή τους οι υπεύθυνοι υπεραμύνθηκαν της απόφασης για τη φιλοξενία της παράστασης «Ισορροπία του Nash»: «Καμιά ιδέα δεν μπορεί να δικαιολογήσει εγκλήματα εναντίον της ανθρώπινης ζωής», με αυτή τη φράση τελειώνει το κείμενο της παράστασης η “Ισορροπία του Nash” που παρουσιάζεται από 15 έως 31 Ιανουαρίου (8 παραστάσεις) στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου.
Η συγκεκριμένη παράσταση με την ευθύνη της σκηνοθέτιδας Πηγής Δημητρακοπούλου χρησιμοποιεί ως devised theatre αποσπάσματα από τους “Δίκαιους” του Αλμπέρ Καμύ, καθώς και αποσπάσματα από το βιβλίο του Σάββα Ξηρού για να καταδείξει την παναθρώπινη ιδέα ότι η βία δεν είναι λύση.
«Η δικαιοσύνη δίκασε για πάντα τους εγκληματίες-τρομοκράτες. Το θέατρο σαν τέχνη δεν έρχεται να ξαναδικάσει, αλλά να αναδείξει καίρια ανθρώπινα προβλήματα. Είναι χώρος δημόσιου διαλόγου. Η Πειραματική Σκηνή ως τόπος έρευνας νέων καλλιτεχνών οφείλει να καταπιάνεται και με επικίνδυνα θέματα ακόμη και αν πατάει στην κόψη του ξυραφιού».
