Επιμέλεια: Παναγιώτης Αλιμήσης
Ντυμένοι με στολές της πρώιμης Οθωμανικής περιόδου, πολλοί Τούρκοι, απλοί και επίσημοι, ξεχύθηκαν σήμερα στους δρόμους να γιορτάσουν την 562η επέτειο από την πτώση της Βασιλεύουσας.
Όπως κάθε χρόνο, στην γειτονική χώρα η μέρα αυτή θεωρείται μια από τις σημαντικότερες εθνικές επετείους, ενώ η 29 Μαΐου, έχει κηρυχθεί ως η αρχή της λεγόμενης «Oθωμανικής ειρήνης»…(Pax Ottomanica).
Οι εκδηλώσεις πολλές και προκλητικές… Σε μια από αυτές αναβιώνει η εισβολή των γενίτσαρων και το στήσιμο της ημισελήνου στα τείχη.
Ωστόσο, αυτή η γιορτή που για την Τουρκία αποτελεί γιορτή, για τη Ελλάδα είναι ημέρα πένθους. Η άλωση της Πόλης είναι το πιο θλιβερό γεγονός για την συλλογική μνήμη των Ελλήνων αφού κουβαλάει μεταξύ άλλων το παράδειγμα της ηρωικής πτώσης του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου.
Το χρονικό της Άλωσης
Στις 5 Απριλίου 1453, πενήντα τρεις μέρες πριν από την άλωση, ο Σουλτάνος Μεχμέτ έστησε τη σκηνή του μπροστά από την Πόλη, απέναντι από την πύλη του Αγίου Ρωμανού. Εκεί παρέταξε τους επίλεκτους και τους γενιτσάρους καθώς και μερικούς μισθοφόρους Χριστιανούς. Από την πύλη του Αγίου Ρωμανού ως την πύλη της Αδριανούπολης θα δινόταν η μάχη, καθώς το μέρος αυτό, η κοιλάδα που διέσχιζε το ρέμα Λύκος, εκτιμήθηκε από το επιτελείο του ως το πιο πρόσφορο για την άλωση της Πόλης.
Μέσα από τα τείχη ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος επικεφαλής 5.000 Ελλήνων και άλλων 2.000 περίπου μισθοφόρων Ευρωπαίων είχαν αποφασίσει να αντισταθούν μέχρι ενός. Οι επόμενες 53 ημέρες χαρακτηρίστηκαν από σκληρές μάχες με τους πολιορκημένους να δείχνουν γενναία αποφασιστικότητα σε κάθε απόπειρα εισβολής των ορδών του Μωάμεθ, σε τέτοιο βαθμό που είχαν αρχίσει να πιστεύουν πως θα πετύχαιναν μια ακόμα μεγάλη νίκη. Μάλιστα, έχει μείνει χαραγμένη στην μνήμη των Ελλήνων η απάντηση που έδωσε ο Αυτοκράτορας στους απεσταλμένους του Μεχμέτ οι οποίοι ζήτησαν να παραδοθεί η Πόλη. «Πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν» (Όλοι με την θέλησή μας θα θυσιαστούμε) είπε.
Ωστόσο, ο πολυάριθμος και φανατισμένος στρατός των Οσμανλίδων σε συνδυασμό με τις 14 πυροβολαρχίες οργανωμένες από έναν Ούγγρο μισθοφόρο με το όνομα Ουρμπάν, επέφεραν μεγάλες ζημιές στα τείχη της πόλης και ιδιαίτερα στο εύρος από την πύλη του Αγίου Ρωμανού μέχρι εκείνη της Ανδριανούπολης, που είχε αρχικά στηθεί ο κύριος όγκος του Τουρκικού στρατού. Παράλληλα, οι υπερασπιστές είχαν αρχίσει να ξεμένουν από εφόδια σε οπλισμό και τρόφιμα εξαιτίας της χερσαίας και θαλάσσιας πολιορκίας.
Στις 25 Μαΐου, και με την διαφαινόμενη νίκη των Οθωμανών, συγκεντρώθηκαν στο ανάκτορο των Βλαχερνών οι άρχοντες και ο κλήρος. Όλοι διαισθάνονταν ότι αργά ή γρήγορα η Βασιλεύουσα θα πέσει. Η απόφαση που πάρθηκε ήταν να φύγει ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος και να οργανώσει κάπου αλλού, καινούρια αντίσταση. Εκείνος όμως αρνήθηκε, πιστεύοντας ότι έτσι θα έδινε την εντύπωση στον λαό ότι ο βασιλιάς, τους εγκατέλειψε.
29 Μαΐου 1453
Τέσσερις μέρες αργότερα, την αποφράδα 29η Μαΐου τις πρωινές ώρες, ένας κανονιοβολισμός γκρέμισε μεγάλο μέρος του τείχους. Οι ορδές των γενιτσάρων όρμησαν από το σημείο, για να αποκρουστούν για άλλη μια φορά γενναία από τους υπερασπιστές, ωστόσο, η αντίστροφη μέτρηση είχε ξεκινήσει.
Στην επόμενη επίθεση, οι γενίτσαροι είχαν ανοίξει τον δρόμο. Η φράση «Εάλω η Πόλις!» ακουγόταν από όσους ένβλεπαν τους Οθωμανούς να εισέρχονται στρατιώτες και κατοίκους. Ο Κωνσταντίνος μαζί με τον συγγενή του και γενναίο αξιωματικό Θεόφιλο Παλαιολόγο, προσπάθησαν να προβάλουν αντίσταση, όμως η πλάστιγγα έγερνε προς τους εισβολείς.
Ο Αυτοκράτορας έβγαλε τα διακριτικά από πάνω του για να γίνει ένας με τους στρατιώτες του σαν άλλος Λεωνίδας, και μέσα σε λίγες ώρες έπεσε μαζί με τους συμπολεμιστές του μπροστά στην Πύλη του Αγίου Ρωμανού. Κανένας δεν είδε τι απέγινε το πτώμα του…
Η συνέχεια είναι γνωστή… Στο συλλογικό υποσυνείδητο του λαού μας δημιουργήθηκαν θρύλοι που συνοδεύονταν με πόθο για ανάσταση της Ρωμανίας. Ένας από αυτούς διηγείται την στιγμή που ο Αυτοκράτορας «μαρμάρωσε» όταν έμπαιναν οι Τούρκοι, και από τότε βρίσκεται κάτω από μια μυστική πύλη της Αγίας Σοφίας. Περιμένει εκεί καρτερικά να έρθει η στιγμή που θριαμβευτικά θα καθίσει ξανά στον θρόνο του…
