Ρεπορτάζ: Δημήτρης Κωστάκος
Χιλιάδες ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα είτε να διασφαλίσουν τη συνταξιοδότησή τους με ευνοϊκούς όρους βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, είτε να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας έως και 12 χρόνια νωρίτερα, εξαγοράζοντας έτη ασφάλισης.
Με τον δραστικό περιορισμό των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων να έχει μετατραπεί στο μεγάλο «αγκάθι» της διαπραγμάτευσης και τους δανειστές να ζητούν την αύξηση του κατώτατου ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στα 62 έτη (χωρίς να έχει προσδιοριστεί αν θα υπάρξει περίοδος σταδιακής προσαρμογής και τι διάρκεια θα έχει αυτή), 15 κατηγορίες εργαζομένων μπορούν να αποφύγουν τις –κατά τα φαινόμενα, δυσμενείς– επικείμενες αλλαγές.
Πιο αναλυτικά, δικαίωμα στην πρόωρη έξοδο από την εργασία έχουν:
Στο Δημόσιο:
– Ασφαλισμένοι πριν από το 1983, που έχουν συμπληρώσει από 32,5 μέχρι 35 έτη υπηρεσίας και μπορούν να αποχωρήσουν είτε άμεσα χωρίς όριο ηλικίας, είτε στο 60ό έτος με μειωμένη.
– Ασφαλισμένες πριν από το 1983, οι οποίες έχουν συμπληρώσει την 25ετία έως το 2010 και έχουν δικαίωμα συνταξιοδότησης είτε χωρίς όριο ηλικίας, εφόσον συμπληρώνουν από 32,5 έως 35 έτη υπηρεσίας μέσα στο 2015, είτε με μειωμένη στα 55. Επίσης, μπορούν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη σε ηλικία μεταξύ 58,5 και 60 ετών.
– Ασφαλισμένες πριν από το 1983, που είχαν ανήλικο παιδί στα 17,5 έτη της υπηρεσίας τους και έχουν, ήδη, συμπληρώσει είτε 24,5 είτε 27,5 έτη υπηρεσίας, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν άμεσα.
– Μητέρες ασφαλισμένες μετά το 1983 στο Δημόσιο, οι οποίες έχουν συμπληρώσει 25ετία έως το 2010 με ανήλικο παιδί και το 50ό έτος της ηλικίας τους.
– Άνδρες και γυναίκες ασφαλισμένοι στο Δημόσιο μετά το 1983, οι οποίοι συμπλήρωσαν 25ετία με ανήλικο παιδί τα έτη 2011 και 2012 και, παράλληλα, συμπληρώνουν εντός του τρέχοντος έτους την ηλικία εξόδου των 52 και 55 ετών, αντίστοιχα.
– Άνδρες και γυναίκες ασφαλισμένοι μετά το 1983, οι οποίοι συμπληρώνουν μέσα στο 2015 35ετή υπηρεσία και την ηλικία των 58 ετών.
– Άνδρες και γυναίκες που συμπληρώνουν την 25ετία το 2011 και, παράλληλα, είτε την ηλικία των 56 ετών για μειωμένη σύνταξη είτε την ηλικία των 61 ετών για πλήρη.
Σε ΔΕΚΟ και τράπεζες:
– Παλαιοί ασφαλισμένοι βγαίνουν στη σύνταξη με 35ετία χωρίς όριο ηλικίας, εφόσον η 35ετία συμπληρώνεται μέσα στο 2015.
– Ασφαλισμένες με ανήλικο τέκνο που έχουν θεμελιωμένο δικαίωμα για σύνταξη.
– Ασφαλισμένες που έχουν συμπληρώσει τα 25 έτη ασφάλισης και το 55ο έτος της ηλικίας τους, το 2011 και το 2012, μπορούν να αποχωρήσουν με μειωμένη σύνταξη.
– Ασφαλισμένες, οι οποίες συμπλήρωσαν το 55ο έτος το 2010, με 25ετία, και το 60ό έτος της ηλικίας τους, οπότε μπορούν να βγουν με πλήρη σύνταξη.
– Άνδρες και γυναίκες, που συμπλήρωσαν έως το 2012 την 35ετία και το όριο ηλικίας εντός του τρέχοντος έτους.
– Ασφαλισμένοι, που συμπληρώνουν φέτος το 60ό έτος της ηλικίας τους και είχαν 25ετία έως το 2012.
– Ασφαλισμένες με τρία παιδιά, που έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης έως το 2012 και το 55ο έτος της ηλικίας τους.
* Σε κάθε περίπτωση, από τις όποιες αλλαγές δεν επηρεάζονται οι ασφαλισμένοι γονείς ή οι σύζυγοι με ανάπηρο μέλος στην οικογένεια.
Αγοράζοντας…έτη ασφάλισης
Τα «παραθυράκια», που δίνουν τη δυνατότητα πρόωρης συνταξιοδότησης, δεν περιορίζονται στις παραπάνω προβλέψεις, καθώς οι ασφαλισμένοι μπορούν να εξαγοράσουν πλασματικά έτη.
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, όσοι έχουν τουλάχιστον 12 χρόνια ασφάλισης και θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα από το 2011 και μετά, έχουν δικαίωμα να αναγνωρίσουν από τέσσερα έως και επτά πλασματικά έτη –κατά περίπτωση–, που θα τους φέρουν πιο κοντά στη σύνταξη.
Ειδικότερα, οι ασφαλισμένοι μπορούν να αναγνωρίσουν:
- Τον χρόνο επιδοτούμενης ανεργίας. Έως και ένα έτος ανεξάρτητα από την περίοδο που πραγματοποιήθηκε η επιδότηση.
- Τον χρόνο ανεργίας για τον οποίο δεν έχει επιδοτηθεί ο εργαζόμενος ή παρουσιάζεται κενό ασφάλισης, μετά όμως από την υπαγωγή στην ασφάλιση οποιουδήποτε Ταμείου.
- Τον χρόνο επιδοτούμενης ασθένειας. Έως και ένα έτος ανεξάρτητα από την περίοδο που έλαβε χώρα η ασθένεια.
- Τον χρόνο σπουδών σε μέσες, ανώτερες και ανώτατες σχολές.
- Τον χρόνο απουσίας από την εργασία έως 119 ημέρες, λόγω κύησης και λοχείας.
- Τον χρόνο απεργίας για τον οποίο υπάρχει κενό ασφάλισης.
- Τον πλασματικό χρόνο για τα παιδιά ανεξάρτητα από την ημερομηνία γέννησής τους: έναν χρόνο για ένα παιδί, τρία χρόνια για δύο παιδιά και πέντε χρόνια για τρία παιδιά.
- Τον χρόνο άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας και έως οκτώ χρόνια πριν από την εγγραφή του επαγγελματία στον OΑΕΕ, εφόσον δεν έχουν καταβληθεί εισφορές.
Ποια είναι τα μέτρα που απαιτούν οι δανειστές
Η επιτακτική ανάγκη περιορισμού του δημοσιονομικού κόστους, που προκαλεί το συνταξιοδοτικό, αποτελεί τον κοινό παρονομαστή των μέτρων που απαιτούν οι δανειστές μας, με διττό στόχο:
α) Την επιμήκυνση του εργασιακού βίου.
β) Τη μείωση των συντάξεων.
Η κυβέρνηση αναγνωρίζει την ανάγκη δημιουργίας «ενός δίκαιου και βιώσιμου ασφαλιστικού συστήματος». Όμως, οχυρώνεται πίσω από την «κόκκινη γραμμή» της δέσμευσης που έχει αναλάβει απέναντι στους πολίτες, σύμφωνα με την οποία δεν πρόκειται να λάβει άλλα επώδυνα μέτρα.
Ο… δεκάλογος των δανειστών μας περιλαμβάνει:
- Τον περιορισμό των προγραμμάτων εθελούσιας εξόδου στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και στις τράπεζες. Η κυβέρνηση εμφανίζεται να αντιμετωπίζει θετικά το μέτρο.
- Τη σταδιακή κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων.
Η ελληνική πλευρά φέρεται να μην απορρίπτει την πρόταση στο σύνολό της. Πάντως, επιχειρεί να προστατεύσει όσους έχουν ώριμα και θεμελιωμένα δικαιώματα, καθώς και ειδικές ομάδες ασφαλισμένων, όπως παλαιοί ασφαλισμένοι, μητέρες ανηλίκων και εργαζόμενοι σε βαρέα επαγγέλματα.
- Αύξηση από 4.500 σε 5.500 των απαιτούμενων ημερών ασφάλισης για τα κατώτατα όρια.Το υπουργείο Κοινωνικής Ασφάλισης θέλει να αποφύγει μία τέτοια ρύθμιση.
- Εφαρμογή νέου τρόπου υπολογισμού στις κύριες συντάξεις.Η κυβέρνηση εμφανίζεται αρνητική και, ήδη, έχει «παγώσει» τη διάταξη που προέβλεπε νέο τρόπο υπολογισμού των συντάξεων για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα μετά την 1η Ιανουαρίου 2015.
- Στενότερη σύνδεση εισφορών και παροχών και εφαρμογή της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος στις κύριες συντάξεις.Η ελληνική πλευρά δεν το δέχεται.
- Εφαρμογή ρήτρας μηδενικού ελλείμματος στα επικουρικά ταμεία. Η κυβέρνηση έχει, επίσης, «παγώσει» τη σχετική διάταξη και αρνείται την εφαρμογή της.
- Περικοπή των υψηλών επικουρικών συντάξεων.Το υπουργείο Εργασίας τονίζει ότι, έπειτα από πέντε έτη συνεχών περικοπών, δεν υπάρχουν υψηλές επικουρικές συντάξεις.
- Ενοποίηση Ταμείων.Για το θέμα αυτό, οι δύο πλευρές συμφωνούν μόνο στον… τίτλο. Οι δανειστές μας ζητούν ενιαιοποίηση όρων ασφάλισης και παροχών με ανοιχτό το ενδεχόμενο περικοπών. Στον αντίποδα, η κυβέρνηση επιθυμεί μόνο τη διοικητική ενοποίηση φορέων, χωρίς περαιτέρω παρεμβάσεις.
- Η πρόταση για επαναφορά 13ης σύνταξης. Οι εκπρόσωποι των δανειστών ζητούν τουλάχιστον το «πάγωμα» της απόφασης.Η κυβέρνηση αντιπροτείνει τη χορήγησή της ως επίδομα σε όσους λαμβάνουν σύνταξη έως 500 ευρώ τον μήνα (ενδεχομένως και με οικογενειακά εισοδηματικά κριτήρια).
- Εξεύρεση νέων πηγών χρηματοδότησης για τα Ταμεία. Θεωρείται αναπόφευκτη η επιβάρυνση των πολιτών, αφού σε αυτό θα κατευθύνεται –μεταξύ άλλων– μέρος των εσόδων από τη φορολόγηση και τον ΦΠΑ.
