Του Γιώργου Αλοίμονου
Ήταν χειμώνας του 2013, όταν ο τότε υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, στην πρώτη κυβέρνηση Αναστασιάδη, πήγε στη Ρωσία για να ζητήσει νέο δάνειο, προκειμένου να μην μπει στο μνημόνιο. Οι ελπίδες ήταν μεγάλες. Οι Ευρωπαίοι ανέμεναν με… αγωνία και, τελικά, ο τότε υπουργός Οικονομικών γύρισε με μια μπαμπούσκα και μια βότκα.
Το παραπάνω περιστατικό περιγράφει το κατά πόσο η Ρωσία αποτελεί σταθερό παίκτη. Γίγαντας με γυάλινα πόδια και γονατισμένη οικονομία λόγω οικονομικού πολέμου με τη Δύση και την ΕΕ –με αφορμή την Ουκρανία και την επέμβασή της εκεί– τον τελευταίο καιρό με τη βοήθεια και άλλων ισχυρών πάει να αναστήσει κλίμα «ψυχρού πολέμου». Και οι γνωρίζοντες λένε ότι η Ουκρανία ήταν απλώς η αρχή.
Ο Τσίπρας στα βήματα του… Κώστα Καραμανλή
Σύμφωνα με πληγωμένους καραμανλικούς και αναλυτές, η κυβέρνηση Τσίπρα προσπαθεί να επαναφέρει τις ελληνορωσικές σχέσεις στο επίπεδο που ήταν την εποχή της κυβέρνησης Καραμανλή. Δηλαδή, «ανήκομεν εις την Δύση», αλλά αγαπάμε και τον Πούτιν. Ειδικότερα, μέσω του παιχνιδιού των αγωγών, η Ελλάδα πάντα επιθυμούσε να είναι ρυθμιστής στη διαχείριση της ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.
Η επίσκεψη στη Μόσχα
Η επίσκεψη του πρωθυπουργού στη Μόσχα είχε σημαντικό –επικοινωνιακό– αντίκτυπο. Κάποιοι είπαν ότι η Ελλάδα θα ζητήσει δανεικά, θα πάρει «ειδικά δώρα», αλλά και μια προνομιακή μεταχείριση αναφορικά με τις τιμές του φυσικού αερίου. Τίποτα από τα παραπάνω δεν επιβεβαιώθηκε. Συμφωνίες υπογράφηκαν, οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε πολύ καλό κλίμα, αλλά ίσως το βασικότερο κέρδος είναι ότι βρέθηκε ελληνόφωνος Κούρδος φοιτητής που θέλει να γίνει πρέσβης στη χώρα του. Αν και ήδη έχουμε προξενείο στο Αρμπίλ, ο πρωθυπουργός του υποσχέθηκε να είναι ο πρώτος πρόξενος, όταν ανοίξουμε στο Κουρδιστάν (δηλαδή, στο Ιράκ;) προξενείο.
Οι τρεις συμφωνίες που υπογράφηκαν
Τρεις σημαντικές συμφωνίες υπέγραψαν Ρωσία και Ελλάδα κατά την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, στη Μόσχα.
Οι τρεις συμφωνίες που υπέγραψαν οι δύο πλευρές είναι οι εξής:
- Το Κοινό Πρόγραμμα Δράσης για τη διετία 2015-2016.
- Το αφιερωματικό έτος 2016 Ελλάδας-Ρωσίας.
- Η κοινή δήλωση με αφορμή την επέτειο της λήξης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Το Κοινό Πρόγραμμα Δράσης 2015-2016 (Action Ρlan) προβλέπει τη συνεργασία στις εμπορικές συναλλαγές, στην τεχνολογία, στην ενέργεια, στην εκπαίδευση, στην ασφάλεια και στη Δικαιοσύνη. Μάλιστα, στο τελευταίο εντάσσεται τόσο το θέμα της λαθρομετανάστευσης, όσο και της καταπολέμησης των ναρκωτικών.
Την ίδια στιγμή, αναβαθμίζεται ο πολιτικός διάλογος μεταξύ των δύο χωρών σε θέματα όπως το Κυπριακό, η Ουκρανία, η τρομοκρατία, το Ισλαμικό Κράτος και η Μέση Ανατολή. Ακόμα, προγραμματίζεται νέα συνάντηση της Μεικτής Διυπουργικής Επιτροπής Ελλάδας-Ρωσίας τους επόμενους μήνες. Στη συμφωνία, μάλιστα, γίνεται μνεία και στον σημαντικό ρόλο του Κόκκινου Στρατού.
Η επίσκεψη αυτή έχει εξοργίσει την ΕΕ γιατί, σε συμβολικό επίπεδο, η Ελλάδα φαίνεται να διασπά την κοινή ευρωπαϊκή πολιτική έναντι της Ρωσίας. Σε αυτό το πλαίσιο, πολλά διεθνή ΜΜΕ αναρωτιούνται αν αυτή η φιλορωσική στάση σημαίνει ότι «η Ελλάδα θα πέσει στην αγκαλιά του Πούτιν». Ενδιαφέρον προκαλεί ότι η μεγαλύτερη κριτική προέρχεται από βρετανικά ΜΜΕ, όπου οι Ρώσοι συντηρούν τη μεγαλύτερη οικονομική φούσκα.
Θα αγοράσουμε S-300;
Αμέσως μετά τον πρωθυπουργό, στη Ρωσία βρέθηκε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Πάνος Καμμένος, και οι φήμες που διακινούνται είναι ότι θα αγοράσουμε πυραύλους S-300. Αν και ακόμα δεν έχει επιβεβαιωθεί, ακόμα και ως φήμη δείχνει ότι η κυβέρνηση επιθυμεί, ακολουθώντας την πεπατημένη, να δείξει ότι δεν φοβάται να έρθει σε κόντρα με την ΕΕ στο θέμα της Ρωσίας. Πολλοί ισχυρίζονται ότι αυτή δεν είναι η κατάλληλη στιγμή, τώρα που είναι στο επίκεντρο η –σκληρή– διαπραγμάτευση και όλα δείχνουν ότι απέχουμε από μία συμφωνία.
Όπως και να έχει, είναι σαφές ότι το άνοιγμα προς τον Πούτιν συμφέρει περισσότερο τη Ρωσία και λιγότερο την Ελλάδα, καθώς και σε πολιτικό και σε συμβολικό επίπεδο καταφέρνει ένα ρήγμα στην κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, δίνοντας μόνο υποσχέσεις.
Από την άλλη, η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να στοχεύει σε κινήσεις που της δίνουν ευελιξία, αλλά επί της ουσίας και εκ του αποτελέσματος φαίνεται να «αγοράζει» φίλους μέσω της αγοράς οπλικών συστημάτων και να στοιχίζει εχθρούς εξαιτίας των ιδεοληψιών της. Τελικά, πού ανήκει γεωπολιτικά η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ;
*Ρεπορτάζ από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας το «Παρασκήνιο» που κυκλοφόρησε το Σάββατο 18 Απριλίου 2015.
