Της Ειρήνης Σαββοπούλου
Η συμφωνία, που –τουλάχιστον όπως διαρρέεται από την Αθήνα– είναι προ των πυλών, δεν αποκλείεται να σηματοδοτήσει εξελίξεις για την κυβέρνηση. Άλλωστε τόσο το χαρτί ενός ενδεχόμενου ανασχηματισμού όσο και εκείνο της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες λειτουργεί υπέρ του στόχου της κυβέρνησης, που δεν είναι άλλος από το να περάσει με τις λιγότερες απώλειες η συμφωνία από τη Βουλή.
Μια «καλή» συμφωνία θα λύσει τα χέρια του Α. Τσίπρα να προχωρήσει σε αλλαγές στο κυβερνητικό σχήμα, χωρίς την πίεση της διαπραγμάτευσης. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στον τσάρο της οικονομίας, καθώς ο ίδιος φέρεται να έχει δηλώσει σε ξένα ΜΜΕ –αφού δείχνει ιδιαίτερη αδυναμία στον διεθνή Τύπο– πως όταν ολοκληρώσει το έργο του, μπορεί να φύγει από το υπουργείο Οικονομικών.
«Δεν το κουνάω από το υπουργείο και όλα αυτά που λέγονται για τις σχέσεις μου με τον πρωθυπουργό τα ακούμε μαζί και γελάμε», είπε μόλις έγιναν γνωστές οι πληροφορίες από το εξωτερικό. Ωστόσο, τα φτερά του είναι ήδη κομμένα, καθώς ο ίδιος ο Α. Τσίπρας εμφανίζεται να εμπιστεύεται πολύ περισσότερο τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών, Ευκλείδη Τσακαλώτο. Στο ενδεχόμενο μιας «κακής» συμφωνίας, που δεν θα περιλαμβάνει για παράδειγμα τα εργασιακά, το Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζει, όπως έλεγε και στέλεχος κοντά στις διαπραγματεύσεις, πως «θα χάσει» τον Πάνο Σκουρλέτη.
Το «φάντασμα» του ανασχηματισμού πλανάται και πάνω από τα στελέχη της Αριστερής Πλατφόρμας που έχουν κυβερνητικές θέσεις, όπως οι Π. Λαφαζάνης Δ. Στρατούλης και Ν. Χουντής. Ωστόσο, ο τελευταίος διατηρεί μια πιο ήπια στάση σε σχέση με τους άλλους δύο συντρόφους του. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι εάν ο πρωθυπουργός θα επιλέξει να κρατήσει στο ευαίσθητο χαρτοφυλάκιο που θα χειριστεί από το φθινόπωρο τις αλλαγές στο ασφαλιστικό τον Δημήτρη Στρατούλη ή αν θα προτιμήσει κάποιο άλλο στέλεχος. Ασφαλώς, το μεγάλο ερωτηματικό μπαίνει στο όνομα του Π. Λαφαζάνη και στο ποιες ισορροπίες θα κρατήσει με την εσωκομματική του αντιπολίτευση.
Επίσης, την έξοδο δεν αποκλείεται να δει ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Γιάννης Πανούσης, τον οποίο «άδειασε» πρόσφατα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος για μια σειρά δηλώσεων και πρωτοβουλιών, με αφορμή, μάλιστα, την τελευταία κόντρα του με την πρόεδρο της Βουλής, ενώ φωνές εναντίον του ακούστηκαν και στη συνεδρίαση της ΚΕ του κόμματος. Όμως και η καρέκλα του Γιώργου Κατρούγκαλου φαίνεται να είναι επισφαλής, μετά τα όσα συνέβησαν με τις υποθέσεις του γραφείου του και το περιβόητο «12%».
Το θέμα είναι εάν ο ΣΥΡΙΖΑ διαθέτει «πάγκο» με στελέχη που μπορούν να σηκώσουν το βάρος της επόμενης μέρας για την «πρώτη φορά Αριστερά».
«Θα έχουμε πολιτική λύση»
Ο πρωθυπουργός είναι βέβαιος για τη συμφωνία, παρά τη σκληρή στάση που κρατάει το ΔΝΤ
Ο Αλέξης Τσίπρας, έχοντας εδώ και καιρό πάρει το παιχνίδι πάνω του, βρίσκεται σχεδόν κοντά στο τέρμα, έτοιμος να σκοράρει, εάν δεν του βάλει κάποιος τρικλοποδιά στη μικρή περιοχή, όποτε το αποτέλεσμα ενός πέναλτι θα είναι αμφίρροπο.
«Όπου κολλάει η διαπραγμάτευση σε τεχνικό επίπεδο, θα υπάρχει πολιτική λύση». Με αυτήν τη διαβεβαίωση στις αποσκευές του επέστρεψε στην Αθήνα από τη Ρίγα της Λετονίας ο Έλληνας πρωθυπουργός.
Ταυτόχρονα ανέλαβε και τη δέσμευση να μην αφήσει τις ακραίες φωνές του κόμματός του να τον τραβούν από το μανίκι, ρίχνοντας τη χώρα στα βράχια. Υπήρχε, όμως, και ένα υστερόγραφο. Δεν ήταν άλλο από τα προσκόμματα και την άκαμπτη στάση που επιδείκνυε το ΔΝΤ, για το οποίο οι Μέρκελ και Ολαντ δεσμεύτηκαν να κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για να καμφθεί.
Ο ρόλος του Τόμσεν
Πρόσφατο παράδειγμα των εκβιασμών εκ μέρους του Ταμείου, αλλά και ενδεικτικό του τρόπου συνδιαλλαγής στις διαπραγματεύσεις, ήταν η φράση του ισχυρού άνδρα του ΔΝΤ, Πολ Τόμσεν, προς τον Γιάνη Βαρουφάκη «δώσε μου τα εργασιακά και θα σου δώσω τον ΦΠΑ».
Όμως, ο πρωθυπουργός έκανε απόλυτα σαφές στους συνομιλητές του πως «η κυβέρνησή μου δεν θα ανεχθεί την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων που επιβλήθηκε τα τελευταία χρονιά στην Ελλάδα».
Ωστόσο, το επιχείρημα των δύο ηγετών ήταν ισχυρό, καθώς, όπως εξήγησαν στην ελληνική αντιπροσωπεία, στο επικείμενο Εurogroup επιθυμούσαν μια καθαρή απόφαση για την Αθήνα.
Τι σημαίνει αυτό; «Ότι δεν έπρεπε να υπάρχει ένα αποτέλεσμα, για παράδειγμα 2-1, στις αποφάσεις των “θεσμών”, δηλαδή ΕΕ και ΕΚΤ να συμφωνούν και το ΔΝΤ να λέει “όχι” σε μια συμφωνία στην οποία θα κρατάει από έξω τις “κόκκινες γραμμές” της κυβέρνησης, και αυτό γιατί σε ένα Εurogroup θα μπορούσε για παράδειγμα ο Σλοβάκος υπουργός, που μέχρι τώρα έχει κρατήσει σκληρή στάση απέναντι στην Ελλάδα, να στοιχηθεί πίσω από αυτό και να μη συμφωνήσει στο κλείσιμο της συμφωνίας», εξηγούσε στο «Π» κυβερνητικός αξιωματούχος που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις.
Αυτό ήταν και το νόημα της συμμετοχής του ΔΝΤ και της σύμφωνης γνώμης και των τριών θεσμών, που ήθελαν να έχουν οι Ευρωπαίοι σε μια επικείμενη συμφωνία.
Ο παράγοντας Αμερική
Έτσι, παράλληλα με τις πιέσεις που θα μπορούσε να ασκήσει ειδικά το Βερολίνο, καθώς η Γερμανίδα καγκελάριος επέμενε στη συμμετοχή του Ταμείου σε μια ενδεχόμενη συμφωνία, ο Αλέξης Τσίπρας σήκωσε το τηλέφωνο για να συνομιλήσει με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Τζακ Λιου.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος φέρεται να έχει άριστες σχέσεις –ίσως να είναι και ο μόνος– με τον Έλληνα ομόλογό του, Γιάνη Βαρουφάκη. Ο πρωθυπουργός απέσπασε ακόμη μία δέσμευση. Την πίεση των ΗΠΑ προς το ΔΝΤ ώστε να κάμψουν τη στάση του, είτε για το «πακετάρισμα» των δόσεων του Ιουνίου, σε περίπτωση μη συμφωνίας, είτε για να χαλαρώσει τις απαιτήσεις του απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση.
Βέβαια, οι ΗΠΑ δεν τείνουν χείρα βοήθειας «για τα μάτια μας μόνο. Βλέπουν την Ελλάδα ως μια νέα περίπτωση Lehman Βrothers, που μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στην περίπτωση ενός κακού σεναρίου», υποστηρίζει κυβερνητικός αξιωματούχος, εξηγώντας πως η πτώση του ευρώ θα συμπαρασύρει το δολάριο και οι αμερικανικές εξαγωγές θα αντιμετωπίσουν ισχυρά προβλήματα.
Πήραν μπροστά οι μηχανές
Από τη στιγμή που η νέα ελληνική κυβέρνηση μπήκε στον αγώνα της διαπραγμάτευσης, είχε προτάξει την πολιτική λύση, προοπτική όμως που δεν έβρισκε ευήκοα ώτα ούτε στις Βρυξέλλες, ούτε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Ορόσημο στην ένταξη της πολιτικής διαπραγμάτευσης παράλληλα με τις τεχνικές συζητήσεις φαίνεται πως αποτέλεσε η μαραθώνια συνάντηση που είχε ο Α. Τσίπρας με τη Γερμανίδα καγκελάριο στις αρχές Μαρτίου στο Βερολίνο.
«Ο Αλέξης Τσίπρας είναι σοβαρός διαπραγματευτής», φέρεται να λέει η Άνγκελα Μέρκελ σε συνομιλητές της, τουλάχιστον όπως διαρρέεται σε διεθνή μέσα, και για να μην τη διαψεύσει ο Έλληνας πρωθυπουργός προχώρησε σε μια σειρά πρωτοβουλιών, με στόχο την επίτευξη της συμφωνίας και του εντίμου συμβιβασμού που επιδιώκει.
Λίγες μέρες μετά την επιστροφή του, άλλαξε την ομάδα διαπραγμάτευσης, ορίζοντας έναν «δικό του» άνθρωπο, τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, συντονιστή των διαπραγματεύσεων, «πριονίζοντας» τις αρμοδιότητες του υπουργού Οικονομικών. Παράλληλα, και η επιλογή του Γιώργου Χουλιαράκη ως επικεφαλής των τεχνικών κλιμακίων αποσυμπίεσε την ένταση στις διαπραγματεύσεις, με αποτέλεσμα να αρχίσει να καταγράφεται πρόοδος και να αλλάζει το κλίμα με τους δανειστές.
Τόσο ο Ευκλείδης Τσακαλώτος όσο και ο Γ. Χουλιαράκης μπαινοβγαίνουν στο Μεγαρο Μαξιμου, δίνοντας απευθείας αναφορά στον πρωθυπουργό. Μάλιστα, μία από τις τηλεδιασκέψεις του Βrussels group έγινε στο πρωθυπουργικό γραφείο, όχι μόνο λόγω τεχνικής υποδομής.
Οι άνθρωποι του προέδρου
Όμως, από το πρωθυπουργικό γραφείο ορίστηκαν και άλλα στελέχη της απόλυτης εμπιστοσύνης του κ. Τσίπρα, που δούλευαν παράλληλα σε μια πολυεπίπεδη διαπραγμάτευση και έδιναν αναφορά αποκλειστικά στον ίδιο και σε έναν πολύ κλειστό κύκλο συνεργατών.
Στην παράλληλη διαπραγμάτευση, καθοριστικό ρόλο έπαιξε ο υπουργός Επικράτειας, Νίκος Παππάς, ο οποίος μάλιστα –σύμφωνα με πληροφορίες– είχε τοποθετήσει δικούς του ανθρώπους στα τεχνικά κλιμάκια του Βrussels group. Παράλληλα με όλες αυτές τις κινήσεις, σε εξέλιξη βρίσκεται από τον Μάρτιο και μετά και μια «μυστική διπλωματία» που εκτός από τις επαφές του Αλέξη Τσίπρα περιλαμβάνει και το Frankfurt group.
Ο Παππάς και το Frankfurt group
Σε αυτή την ομάδα συμμετέχει ο Νίκος Παππάς και γίνονται επαφές κάτω από άκρα μυστικότητα, με στόχο να διευκολυνθούν οι διαπραγματεύσεις. Στη συγκεκριμένη ομάδα συμμετέχουν επίσης ο επικεφαλής για την Ευρώπη, εκπρόσωπος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Πολ Τόμσεν, και το εκτελεστικό μέλος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μπενουά Κερέ, εκ μέρους του Ζαν Κλοντ Γιούνκερ.
Όμως, για τον Αλέξη Τσίπρα το άλλο ανοιχτό μέτωπο ήταν το ίδιο του το κόμμα, με τις φωνές για ρήξη με τους δανειστές να πληθαίνουν, την ώρα που ο ίδιος έδινε τη μάχη να φέρει μια συμφωνία και να «ξεμπλέξει» τη χώρα από τη δίνη στην οποία βρίσκεται.
Από τη μια πλευρά δραματικοί τόνοι, με προειδοποιήσεις για τις δόσεις του ΔΝΤ που θα σταματήσουν να πληρώνονται, με την απειλή πιστωτικού γεγονότος με το κλίμα ασφυξίας που επικρατεί σε ολόκληρη την αγορά, πολύ, δε, περισσότερο με τη δαμόκλειο σπάθη των εκλογών που θα γίνονταν με λίστα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Από την άλλη οι «κόκκινες γραμμές» από τις οποίες δεν παρεκκλίνει ούτε βήμα συνέθεσαν το παζλ της στρατηγικής που ακολούθησε ο πρωθυπουργός, φροντίζοντας, παράλληλα, να κάνει απόλυτα σαφές πως είναι αποφασισμένος να κλείσει τη συμφωνία, στο πλαίσιο πάντα της λαϊκής εντολής που έχει λάβει.
Έτσι, φτάνοντας την κατάσταση σε οριακά σημεία και με τη διαπραγμάτευση να κλείνει –όπως τουλάχιστον διαρρέει το Μέγαρο Μαξίμου– λίγο πριν συγκρουστεί ο «Τιτανικός» με το παγόβουνο, έχει ήδη καλλιεργηθεί το έδαφος για τα δραματικά διλήμματα στο εσωτερικό της κοινοβουλευτικής ομάδας που θα κληθεί να ψηφίσει την επικείμενη συμφωνία.
Διλήμματα κα στα άλλα κόμματα
Τα ίδια διλήμματα εκτιμούν στο Μαξίμου πως θα λειτουργήσουν υπέρ της ψήφισης της συμφωνίας και από τα υπόλοιπα κόμματα του δημοκρατικού τόξου, αποδεικνύοντας ότι το παιχνίδι που έπαιζαν μέχρι τώρα οι προηγούμενες κυβερνήσεις, αλλά και οι δανειστές, το έμαθε γρήγορα και η νέα κυβέρνηση.
