Συνέντευξη στη Φωτεινή Παπαδάκη
Με την εμπειρία, την ευαισθησία και την ανθρώπινη ματιά της σκοπεύει να δώσει μια νέα πνοή στον πολιτισμό του δήμου Αθηναίων.
Η Μαρίκα Θωμαδάκη, καθηγήτρια και τέως Κοσμήτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών δηλώνει πως ήταν «έτοιμη από καιρό» για τη θέση της δημοτικής συμβούλου. Με συγκεκριμένο πρόγραμμα, στέρεο όραμα και στεντόρειο λόγο η κ. Θωμαδάκη στέκεται στο πλευρό του Άρη Σπηλιωτόπουλου με τον συνδυασμό « Αθήνα Μπορείς», επιχειρώντας να επαναφέρει το φως του πολιτισμού στη γενέτειρά του και το χαμόγελο στα χείλη των πολιτών.
Στην ανακοίνωσή σας για την υποψηφιότητά σας κάνετε λόγο για ανάγκη ανάδειξης των δημιουργικών δυνάμεων της πόλης. Σε ποιες δυνάμεις αναφέρεστε και πώς αυτές μπορούν να έρθουν στην επιφάνεια;
Αναφέρομαι στις δυνάμεις όλων των πολιτών, διότι όλες οι δυνατότητες που τους δίνονται από την ίδια την πόλη επιστρέφουν πάλι σε αυτήν. Με λίγα λόγια, το επίκεντρο είναι η Πόλις. Βέβαια, σε έναν δήμο, αυτό το πράγμα αποκτά μια διαφορετική δυναμική, εφόσον ο Δήμος προϋποθέτει και τη Δημοκρατία. Για αυτό τον λόγο πιστεύω ότι ο πολίτης πρέπει να είναι ενεργός και πάντα στις επάλξεις. Πρέπει δηλαδή να είναι συνειδητοποιημένος . Το άτομο οφείλει κατ΄ εμέ να αποκτά την εμπειρία όταν αρχίζει να μπαίνει μέσα σε αυτό που ονομάζουμε κοινωνικότητα και σιγά-σιγά να προσπαθεί τις δυνάμεις αυτές , που οι προηγούμενοι του άφησαν, να τις αναδείξει και να τις φέρει στο προσκήνιο.
Ως επιστήμων και άνθρωπος του Πολιτισμού πώς σκοπεύετε να συμβάλλετε στην προσπάθεια για μια καλύτερη Αθήνα όπως την οραματίζεται ο κ. Σπηλιωτόπουλος;
Με τον Άρη Σπηλιωτόπουλο « συνομιλούμε». Έχουμε πολύ καλή επικοινωνία. Πιστεύω ότι θα μπορέσω να συμβάλω στα πολιτιστικά δρώμενα, στο θέατρο, στις Τέχνες, σε αυτό δηλαδή που όλη μου τη ζωή έμαθα να κάνω. Βεβαίως, θα λειτουργήσω ως άνθρωπος με Πανεπιστημιακή καριέρα αλλά και ως πολίτης που βιώνει την καθημερινότητα και τις δυσκολίες που περιμένουν κάποια λύση. Πιστεύω ότι τα πολιτιστικά ζητήματα είναι το πεδίο στο οποίο μπορώ να κάνω τα πιο πολλά πράγματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Πολιτισμός είναι υπόθεση μόνο ενός ανθρώπου που μαθαίνει κάτι και το διδάσκει στο Πανεπιστήμιο, είναι υπόθεση όλων, είναι η βάση για να υπάρχουμε εν κοινότητι.
Είστε καθηγήτρια και τέως Κοσμήτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχετε μια ενεργό πορεία στον χώρο του Πολιτισμού και είστε και εισηγήτρια της Σημειολογίας του θεάτρου. Πώς γεννήθηκε μέσα σας η επιθυμία να λάβετε μέρος στον πολιτικό στίβο;
Γεννήθηκε από το γεγονός ότι ήμουν πάντα επικριτική απέναντι σε αυτό που οι άλλοι έλεγαν. Αυτό που αντιλαμβάνομαι είναι ότι έχουμε βυθιστεί σε μια φοβερή κατήφεια και δεν ξέρουμε σε ποιον να ρίξουμε το φταίξιμο για αυτά που μας συμβαίνουν. Θέλησα λοιπόν να δω μήπως αυτό το οποίο επικρίνω είναι κάτι που δημιουργώ εγώ η ίδια, ως πολίτης ή είναι κάτι το οποίο δημιουργείται από μια χαραγμένη ή μη πολιτική. Αποφάσισα δηλαδή να δω την κατάσταση εκ των έσω και να δω τι μπορώ να κάνω και εγώ, τη στιγμή που αισθάνομαι ότι μπορώ κάτι να προσφέρω.
Υπήρξαν ενδοιασμοί ως προς την επιλογή σας αυτή ή ήσασταν «σαν έτοιμη από καιρό», που λέει και ο Καβάφης;
Ακριβώς όπως το λέει ο Καβάφης «σαν έτοιμη από καιρό». Με την έννοια ότι τον Άρη τον γνωρίζω πάρα πολλά χρόνια και τον εκτιμώ βαθύτατα. Πρόκειται για πολιτικό που αφουγκράζεται τα προβλήματα, έχει το επικοινωνιακό χάρισμα, έχει τη διάθεση να δημιουργήσει κάτι. Με λίγα λόγια έχει ένα πρωτότυπο όραμα, το οποίο όμως είναι εφικτό και στέρεο κι αυτό είναι κάτι που εκτιμώ πολύ. Όταν λοιπόν μου έγινε η πρόταση, ανταποκρίθηκα αμέσως.
Πώς μπορεί πιστεύετε να λειτουργήσει ευεργετικά για αυτόν τον τόπο το πολιτιστικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι, το οποίο άλλωστε τροφοδοτείτε και εσείς μέσα από τις δράσεις σας;
Μπορεί με πολλούς τρόπους και μάλιστα όχι πολύ ακριβούς. Δηλαδή, αν τεθεί σε λειτουργία ο θεσμός της χορηγίας, μιλώντας για το θέατρο ίσως μόνο αλλά γιατί όχι και για τα άλλα, σημαίνει ότι έχουμε πετύχει πάρα πολλά πράγματα. Αυτό όμως θα έχει αποτέλεσμα μόνο όταν εσύ ο οποίος παράγεις ένα πολιτιστικό έργο έχεις τη δυνατότητα να είσαι εναργής και να λειτουργείς με διαύγεια για να μπορέσει να έχει εμπιστοσύνη ο χορηγός και να προσφέρει την αρωγή του. Πιστεύω ότι το πολιτιστικό πρόγραμμα δεν έχει κόστος και δεν κοστολογείται. Η Παιδεία και ο Πολιτισμός δεν έχουν και δεν πρέπει να έχουν κόστος.
Είναι γεγονός όμως πως πληρώνουμε πολύ ακριβά τόσο την Παιδεία όσο και την Υγεία και τον Πολιτισμό μας…
Δυστυχώς πληρώνουμε για όλα. Είμαι πεπεισμένη πως δεν καταβάλλεται η προσπάθεια που χρειάζεται και δεν υπάρχει το πάθος για κάτι. Πρέπει να είσαι αφοσιωμένος σε αυτό που θέλεις να κάνεις και να δίνεις την ψυχή σου σ’ αυτό.
Εννοείτε προφανώς ότι δεν υπάρχει το απαραίτητο σθένος από τις υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις, σωστά;
Όχι μόνο από την κεντρική πολιτική. Μιλάω για τους απλούς πολίτες. Αυτό που έχει μεγάλη σημασία για εκείνους-και είναι πολύ φυσικό-είναι πώς θα μπορέσουν να επιβιώσουν καθημερινά, η κρίση-βλέπετε- μας έφερε σε αυτό το στάδιο. Από την άλλη μεριά, δεν βλέπω και κάτι που να προέρχεται από χώρο με οικονομική ευμάρεια, το οποίο να έχει τη σφραγίδα του πάθους και της ποιότητας.
Ποια είναι τα εμπόδια πιστεύετε που καλείται να ξεπεράσει σήμερα ο πολίτης και ποιοι οι τρόποι αντιμετώπισής τους;
Κατ’αρχάς, ο πολίτης έχει να βγάλει την καθημερινότητα εις πέρας, τις ανάγκες για τα διάφορα κόστη, την τροφή του και των παιδιών του. Όλα αυτά δηλαδή που έχουν σχέση με τον υλικό κόσμο, εκείνα που δυστυχώς έχουν ένα αντίκρισμα σε ευρώ. Αυτό είναι το οικονομικό σκέλος. Από την άλλη μεριά, είναι και οι άλλοι παράγοντες που δυστυχώς απλώνονται στον συναισθηματικό κόσμο. Όλα βρίσκονται σε ένα οικονομικά συντεταγμένο «πρέπει». Μετά από όλα αυτά, πώς να είναι ελεύθερη η ψυχή ώστε να πράξει μεγάλα και σπουδαία; Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα, το οποίο προσπαθούμε, οι άνθρωποι που έχουμε κάποια θέση, όπως στα Πανεπιστήμια, να το αξιολογήσουμε. Η πεποίθηση ότι όλα είναι ύλη δεν αρμόζει στην ύπαρξη ενός ελεύθερου πολίτη. Το ζητούμενο είναι να μην νιώθεις αιχμάλωτος της ύλης. Αυτό είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα που υπάρχουν. Κατά τη γνώμη μου, αυτή την περίοδο διανύουμε μια φάση Διαφωτισμού. Ο κόσμος διαφωτίζεται, έτσι ώστε να νιώθει από την μια μεριά εξεγερμένος και από την άλλη ότι αυτή η εξέγερση είναι μια δυναμική ενέργειας την οποία μπορεί να εκμεταλλευτεί σε επίπεδο ειρηνικής επαναστάσεως.
Έρχεται λοιπόν κατά τη γνώμη σας μια αλλαγή καταστάσεων και μια ανατροπή των κακώς κειμένων;
Μπροστά μας βρίσκεται αυτό και είναι κάτι για το οποίο θα πρέπει να παλέψουμε. Ο πολίτης πρέπει να αισθάνεται πως δεν είναι μόνος του, αλλά ότι έχει αρωγό την Εκκλησία του Δήμου, το Δικαστήριο-για να μιλήσουμε με αρχαιοελληνικούς όρους-και εκεί βρίσκονται όλα, σε αυτό δηλαδή που ονομάζουμε Δημοκρατικό πολίτευμα.
Εσείς ποια εμπόδια πιστεύετε θα πρέπει να ξεπεράσετε στο νέο έργο που καλείστε να επιτελέσετε;
Νομίζω ότι δεν έχω να επιλέξω δυναμική εμποδίων. Θα συνεχίσω να κάνω αυτό που κάνω και έκανα από τότε που κατάλαβα ότι ανήκω σε μια κοινωνικότητα, σε μια Πολιτεία. Δεν έχω να πω ότι θα προστεθεί κάτι πάνω μου, η ποιότητα του ανθρώπου άλλωστε είναι χαραγμένη σε αυτόν. Επομένως, δεν θα κάνω κάτι περισσότερο ή λιγότερο από αυτό που έκανα πάντα. Θα συνεχίσω να είμαι ένας άνθρωπος που προσφέρει τις γνώσεις του δωρεάν ως έναν βαθμό και θα επιβιώσω μαζί με τους υπόλοιπους συμπολίτες μου. Θα προσπαθήσω κυρίως να γνωρίσω όσο περισσότερους συμπολίτες μου για να μοιραστώ τα προβλήματά τους και να παλέψω μαζί τους για κάτι καλύτερο.
Όσον αφορά τα Πανεπιστήμια, όντας ένας άνθρωπος που γνωρίζει εκ των έσω τα διάφορα λειτουργικά προβλήματα που υπάρχουν, ποιο θα είναι το έργο που θα επιτελέσετε σε περίπτωση που κερδίσετε τον εκλογικό αγώνα;
Για την Παιδεία έχω κάποιες συγκεκριμένες προτάσεις που εντάσσονται στην πολιτιστική και εκπολιτιστική δράση του Δήμου Αθηναίων. Συγκεκριμένα, σκέφτομαι ότι οι νέοι που φεύγουν από το Πανεπιστήμιο και τις Δραματικές Σχολές και οι οποίοι μένουν με το πτυχίο και περιμένουν κάτι, θα μπορούσαν να βρουν φιλοξενία σε ένα συγκεκριμένο-θεσμοθετημένο όργανο που θα είναι ένα υποσύνολο των δραστηριοτήτων του Δήμου. Πιστεύω ότι εκεί μπορεί να δοθεί βήμα για πολύ κόσμο και μάλιστα ανέξοδα, διότι και ο εθελοντισμός θα πρέπει να ενισχυθεί, αλλά κυρίως οι χορηγοί. Επίσης, θα ωφεληθούν και οι φιλότεχνοι, που είναι μια ξεχωριστή κατηγορία, η οποία ενισχύει το θέατρο και όλες τις δράσεις του πολιτισμού.
Εάν υπάρξει νικηφόρο αποτέλεσμα για εσάς, ποιες θα είναι οι προτεραιότητές σας την επομένη των εκλογών;
Να ντυθώ, να λουστώ, να φορέσω ένα ωραίο φόρεμα… Αστειεύομαι! Ίσως την επόμενη ημέρα να μην υπάρχει καμία προτεραιότητα. Για μια ημέρα θα είναι καλό να απολαύσει κανείς τη στιγμή της νίκης και να συνειδητοποιήσει κάποια πράγματα. Γιατί ξέρετε εκείνη τη στιγμή που χαλαρώνει κανείς σκέφτεται πολύ βαθιά και σκέφτεται την ευθύνη, την ευθύνη των πραγμάτων που μέχρι εκείνη τη στιγμή έλεγε πως θα αναλάβει. Αυτή η ημέρα θα είναι μια ημέρα χαλάρωσης, αλλά και περισυλλογής. Αυτό βέβαια μπορεί να τρομάξει κάποιον, αλλά έναν άνθρωπο που είναι «σαν έτοιμος από καιρό», όπως είπαμε, θα τον βάλει σε μια ενεργητικότητα, θα είναι το εφαλτήριο για να συνεχίσει τη δράση του.
Εκτός από την καταβαράθρωση των πολιτιστικών αξιών στην Αθήνα βλέπουμε πως κυριαρχεί η εγκληματικότητα, η αποξένωση, ένα πρόβλημα είναι και τα αδέσποτα, το παραεμπόριο και πολλά άλλα. Ποιες δράσεις θεωρείτε πως είναι αναγκαίες για την αντιμετώπισή τους;
Το φως. Πιστεύω ότι αν απλωθεί το φως στην Αθήνα-κυριολεκτικά και συμβολικά μιλώντας- αυτός ο παράγων θα είναι ευεργέτης και θα διώξει ένα μεγάλο κομμάτι της εγκληματικότητας και όλων των πραγμάτων που κρύβονται στη σκιά. Κυριολεκτικά μιλώντας, απαραίτητες είναι οι λάμπες στην πόλη-που φωτίζουν όλες τις πλατείες και τους δρόμους και κυρίως εκεί όπου μπορεί να υπάρχει εγκληματικότητα. Τώρα, το φως το συμβολικό είναι αυτό για το οποίο μίλησα νωρίτερα και αφορά στον Διαφωτισμό. Είναι ένα ζήτημα της ψυχής και της σκέψεως του ανθρώπου, ο οποίος πρέπει να πάρει το μήνυμα αυτό: Ας μην είναι η ζωή μας μόνο υλική και μόνο ευρώ, ας είναι και κάτι άλλο, πιο συγκινησιακό, πιο συναισθηματικό, πιο συμπονετικό, πιο αλληλέγγυο για τον πολίτη. Αυτό είναι το βασικό για εμένα. Η εγκληματικότητα είμαι σίγουρη 100% ότι θα μειωθεί και με λίγη προσπάθεια και από την Κεντρική Πολιτική αυτό θα γίνει εφικτό χωρίς πολλά έξοδα.
Να αναφέρουμε ότι ανάμεσα στις πολιτικές προτάσεις του κ. Σπηλιωτόπουλου περιλαμβάνεται και η επαναφορά του θεσμού του «αστυνομικού της γειτονιάς»…
Ακριβώς! Για να νιώθουν όλοι οι πολίτες σίγουροι και ασφαλείς. Και όταν λέμε όλοι, εννοούμε βέβαια και αυτούς που έχουν έρθει νόμιμα στη δική μας την Πατρίδα για να βρουν μια θέση στον ήλιο. Αυτούς τους ανθρώπους , οφείλει μια ευνομούμενη Πολιτεία να τους δέχεται και να τους παρέχει φιλοξενία. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να φοβάται τον άνθρωπο.
Υπάρχει ένα ζήτημα το οποίο θα ήθελα να ξεδιαλύνουμε μαζί. Ακούσαμε τον κ. Σπηλιωτόπουλο να μιλάει έντονα για τη δημιουργία των τζαμί στην Αθήνα, χαρακτηρίζοντάς τα μάλιστα και «τσαντίρια» στο ιστορικό κέντρο. Οι επικριτές αυτής της άποψης αναφέρουν ότι αφού οι Χριστιανοί ορθόδοξοι έχουν τους δικούς τους ναούς, παρομοίως και οι άνθρωποι αυτοί θα πρέπει να αποκτήσουν το δικό τους θρησκευτικό οικοδόμημα. Ποια η γνώμη σας πάνω σε αυτό;
Να αποκτήσουν οπωσδήποτε τους δικούς τους χώρους προσευχής, αυτό είναι κάτι που υπάρχει στον Ουμανισμό τον οποίο άλλωστε έχουμε. Οι θρησκευτικές έριδες έχουν τελειώσει.
Γνωρίζοντας τη σχέση που έχετε με τον κ. Σπηλιωτόπουλο θέλω να σας ρωτήσω σχετικά με ένα θέμα που σχολιάστηκε έντονα τις τελευταίες ημέρες και αφορά την απουσία του από το πρώτο debate των υποψήφιων δημάρχων. Στην επιστολή του ο ίδιος ανέφερε πως δεν παρέστη επειδή δεν επετράπη στον Ηλία Κασιδιάρη να είναι παρών. Θέλω τη δική σας τοποθέτηση πάνω σε αυτό.
Κοιτάξτε, εγώ δεν είμαι σε θέση να το σχολιάσω, διότι αυτές τις ημέρες τα γεγονότα τρέχουν. Ο αγώνας μας είναι πολυσχιδής, καθημερινός και επώδυνος. Τρέχουμε να ανταπεξέλθουμε σε διάφορα πράγματα. Τώρα βρισκόμαστε στην τελική ευθεία των εκλογών.
Σε πρόσφατο άρθρο σας με τίτλο «Ιστορίες του Ζωολογικού Κήπου», αναφέρετε δυο κοινωνικές συνιστώσες: Εκείνη του αστού και εκείνη του περιθωριακού ανθρώπου. Θεωρείτε πως η Αθήνα έχει μετατραπεί σε έναν… ζωολογικό κήπο και αν ναι πώς θα κατορθώσει να αναταχθεί σε κοινωνία ανθρώπων; Εφικτό ή ουτοπικό εντέλει;
Εγώ βαδίζω με βάση το να είναι κάτι εφικτό και να μην είμαστε αιθεροβάμονες. Οπωσδήποτε σε μια στιγμή δεν μπορούν να αλλάξουν όλα. Θα σας πω όμως ότι δεν πιστεύω ότι η Αθήνα ή οποιαδήποτε πόλη στον κόσμο είναι ζωολογικός κήπος. Διότι οι άνθρωποι συμβιώνουν τακτικά και με τα ζώα. Κοιτώντας φιλοσοφικά το ζήτημα δεν νομίζω ότι είναι ζωολογικός κήπος. Αυτό το έργο, στο οποίο αναφέρεστε, είναι ένα έργο του Άλμπι, όπου γίνεται λόγος για τη διαχωριστική γραμμή, ανάμεσα στο περιθώριο και στην καθεστηκυία τάξη των πραγμάτων, στην πλευρά δηλαδή των αστών. Η αστική τάξη με το περιθώριο συνήθως δεν τα έχουν πολύ καλά, αλλά με την πάροδο του χρόνου το περιθώριο κατορθώνει και καταλύει τις δυνάμεις του αστικού κατεστημένου. Το ζήτημα που θέτει ο Άλμπι είναι τα ενοχικά συμπλέγματα τα οποία αναπτύσσονται όταν συναντώνται δυο άνθρωποι, που έχουν ο μεν την ετικέτα του αστού και ο δε του περιθωριακού. Άρα, εκεί οπωσδήποτε υπάρχει ένα συγκρουσιακό που μπορεί να μην το θέλει και κανένας, αλλά να το επιδιώκει η μια πλευρά, γιατί κυρίως η πλευρά του περιθωρίου αισθάνεται γκετοποιημένη. Προσπαθούμε λοιπόν να μην υπάρχει γκέτο, να υπάρχουν μόνο άνθρωποι. Επιδιώκουμε λοιπόν να έχουμε έναν ανθρωπολογικό και όχι ζωολογικό κήπο!
