Toυ Γιάννη Δαραβίγκα
Πόσοι γνωρίζουν ότι το 90% των χορηγούμενων (ασθενών) εξακολουθούν και μετά την εισαγωγή τους στα προγράμματα υποκατάστασης του ΟΚΑΝΑ να κάνουν παράλληλη χρήση παράνομων ουσιών (ηρωίνη, κοκαΐνη, αμφεταμίνες, βενζοδιαζεπίνες, κάνναβη κ.λπ.) και, μάλιστα, διατρέχοντας μεγαλύτερο κίνδυνο απ’ ό,τι πριν εισαχθούν στο πρόγραμμα λόγω της ταυτόχρονης χορήγησής τους με μεθαδόνη ή βουπρενορφίνη;
Γνωρίζουν οι οικογένειες των χρηστών που είναι στη λίστα αναμονής ότι μόλις έρθει η μέρα που χρόνια περιμένουν, η μέρα δηλαδή που θα εισαχθούν σε κάποιο πρόγραμμα υποκατάστασης του ΟΚΑΝΑ, όχι απλώς δεν θα έχουν απαλλαγεί τα παιδιά τους από τον εφιάλτη, αλλά αντίθετα θα κινδυνεύουν το ίδιο ή και περισσότερο; Σίγουρα δεν το γνωρίζουν, αλλά το χειρότερο είναι πως μάλλον δεν το γνωρίζουν ούτε οι εκάστοτε υπουργοί Υγείας, ούτε οι εκάστοτε επικεφαλής της κυβέρνησης.
Μείζον ζήτημα έχει προκύψει τις τελευταίες ημέρες με τα σκευάσματα υποκατάστασης, διότι αν πραγματοποιηθεί η «εντολή» του σημερινού προέδρου να αντικατασταθεί, δηλαδή, η παρούσα φαρμακευτική ουσία (Suboxone) που δίδεται για κατ’ οίκον χορήγηση από την ουσία (Prenorvine) που χορηγείται μέσα στις μονάδες, υπάρχει κάτι παραπάνω από τεράστιος κίνδυνος να υποστούν τα μέλη των προγραμμάτων ανεπανόρθωτες βλάβες στην υγεία τους που φτάνουν μέχρι και τον θάνατο. Και αυτό, με δυο λόγια, γιατί το Suboxone, που δίδεται στους χρήστες για εκτός μονάδας χορήγηση, περιλαμβάνει και την ουσία Ναλοξόνη που λειτουργεί ως ασπίδα προς την ηρωίνη (μπλοκάροντας τους υποδοχείς της), σε περίπτωση που ο ασθενής θελήσει να κάνει χρήση της απαγορευμένης ουσίας. Αντίθετα, το Prenorvine, εάν ο ασθενής θελήσει να το λάβει ενδοφλεβίως, μπορεί να προκαλέσει μέχρι και την απώλεια της ίδιας του της ζωής. Και όλα αυτά για την οικονομία του Οργανισμού, διότι το Suboxone κοστίζει δυόμισι φορές περισσότερο. Αυτή τουλάχιστον είναι η επίσημη απάντηση της διοίκησης προς τους γιατρούς υπευθύνους των μονάδων όλης της Ελλάδας.
Αντίστοιχης επικινδυνότητας είναι το θέμα της έλλειψης αντιδραστηρίων. Τα αντιδραστήρια είναι απαραίτητα για τη λειτουργία των αναλυτών που χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση των απαγορευμένων ουσιών μέσω ουροληψιών που πραγματοποιούνται καθημερινά στις μονάδες. Η διοίκηση, λοιπόν, έπαψε να στέλνει στις μονάδες αντιδραστήρια. Ως αποτέλεσμα, οι γιατροί και οι νοσηλευτές χορηγούν υποκατάστατα σε ασθενείς που πιθανόν να έχουν κάνει παράλληλη χρήση μιας απαγορευμένης ουσίας λίγα λεπτά πριν από τη χορήγηση του υποκαταστάτου, κάτι που σημαίνει αυτόματα κίνδυνο για τη ζωή των ασθενών. Επιπλέον, η μη λήψη ούρων από τους ασθενείς θα σημάνει την πλήρη χαλαρότητα του προγράμματος στον έλεγχο, με αποτέλεσμα να υποτροπιάσουν και οι λίγοι «καθαροί» που έχουν απομείνει και να χαθεί κάθε ελπίδα για συμμόρφωση των υπολοίπων.
Oφείλουμε να διαπιστώσουμε ότι το πλαίσιο του ΟΚΑΝΑ έχει αλλάξει. Εχει αλλάξει, όμως, προς το χειρότερο δυνατό. Με ασθενείς που δεν ολοκληρώνουν ποτέ το πρόγραμμα και παραμένουν αιχμάλωτοι όχι μόνο των απαγορευμένων ουσιών, αλλά και της Μεθαδόνης ή Βουπρενορφίνης, ενώ σε όλες τις προηγμένες χώρες του εξωτερικού τα προγράμματα υποκατάστασης διαρκούν από 3 έως 18 μήνες. Εχοντας ως γνώμονα μόνο αυτό, η λίστα θα είχε απορροφηθεί εδώ και χρόνια.
Συνοψίζοντας, οφείλουμε να διαπιστώσουμε ότι το πλαίσιο του ΟΚΑΝΑ έχει αλλάξει. Αν ο ΟΚΑΝΑ ήταν επιτυχημένος στο έργο του, τώρα θα έπρεπε να έχει συρρικνωθεί κατά τα 2/3, τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε εγκαταστάσεις, αλλά και σε κονδύλια. Μάλλον, όμως, κάποιοι δεν το θέλουν αυτό…
Αυτά, λοιπόν, είναι τα στοιχεία που συνθέτουν τον εφιάλτη που επικρατεί στον Οργανισμό της πολιτείας που έχει την αποκλειστική ευθύνη για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών και των προβλημάτων που ανακύπτουν από τη χρήση τους. Μπορεί οι εκάστοτε ηγεσίες του υπουργείου Υγείας να βαρύνονται για την εφιαλτική πραγματικότητα στον ΟΚΑΝΑ. Υπήρξαν όμως και φωτεινές εξαιρέσεις, όπως η προσφάτως απομακρυνθείσα λόγω ανασχηματισμού πολιτική ηγεσία. Τόσο ο κ. Γεωργιάδης όσο και η κα Μακρή προσπάθησαν να διορθώσουν τα κακώς κείμενα μέσα στο πλαίσιο της δεδομένης οικονομικής συγκυρίας. Ομως, η προσπάθειά τους διεκόπη. Aλήθεια, γιατί;
*Γιάννης Δαραβίγκας (Πρόεδρος του Πανελλήνιου Αντικαρκινικού Αγώνα)
