Του Χρήστου Καπούτση
Πρόγευμα συνεργασίας θα έχει με τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν ο υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, Γιάννης Μανιάτης κατά την επίσκεψή του στην Κωνσταντινούπολη, όπου θα συμμετάσχει στις εργασίες του Energy Economic Summit του Αμερικανικού Think Tank “Atlantic Council”.
Ο Γ. Μανιάτης θα συναντηθεί στην Κωνσταντινούπολη και με τον Αμερικανό ομόλογό του, Έρνεστ Μονίζ, αλλά και τον Τούρκο ομόλογό του, Τανέρ Γιλντίζ , καθώς επίσης και με υψηλόβαθμους αξιωματούχους από χώρες της Ε.Ε.που είναι αρμόδιοι σε θέματα ενέργειας. Η αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων, έχει αναβαθμιστεί σε μείζον διεθνές πολιτικό-διπλωματικό και οικονομικό ζήτημα.
Η υψηλού επίπεδου επαφές του ΥΠΕΚΑ Γ. Μανιάτη , δείχνουν ότι απολαμβάνει της εμπιστοσύνης του Πρωθυπουργού Α. Σαμαρά και χειρίζεται ευαίσθητα ενεργειακά ζητήματα, που έχουν όμως έντονο διπλωματικό χρώμα. Ειδικά μάλιστα η αξιοποίηση των ενεργειακών πηγών στην Ανατολική Μεσόγειο, σχετίζεται με την οριοθέτηση των Θαλασσίων ζωνών και με το Κυπριακό, δηλαδή με μείζονα εθνικά ζήτημα, που παραμένουν «ανοιχτά». Συνεπώς, είναι εύλογη η απορία, γιατί επελέγη από τον Πρωθυπουργό να συναντηθεί ο κ. Γ. Μανιάτης με τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και όχι ο ομόλογός του Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Β. Βενιζέλος, που είναι και ο υπουργός Εξωτερικών.
Ο ΥΠΕΚΑ Γ. Μανιάτης θα συμμετάσχει σε υπουργικές συναντήσεις με θέματα:
– Τη χρηματοδότηση κρίσιμων επενδύσεων για τις ενεργειακές υποδομές (“Financing Critical Energy Infrastructure Investments – Challenges and Opportunities”).
– Την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, σε ό,τι αφορά την ενέργεια, τις μεταφορές και τις τηλεπικοινωνίες (“The Completion of Europe – From the North-South Corridor to Energy, Transportation and Telecommunications Union”).
Επίσης, στις συναντήσεις που έχει ο Γ. Μανιάτης με ομολόγους του των κρατών – μελών της Ε.Ε. , αλλά και με τον αρμόδιο Ευρωπαίο Επίτροπο, προωθείται η ιδέα της δημιουργίας ενός μεσογειακού κόμβου φυσικού αερίου και ακόμη, η αξιοποίηση του LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο) ως εναλλακτικού καυσίμου για τις μεταφορές, η ασφάλεια των εγκαταστάσεων υπεράκτιων γεωτρήσεων, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και η προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Ο επιτυχής χειρισμός αυτών των κρίσιμων ενεργειακών και διπλωματικών θεμάτων από τον Γ. Μανιάτη, είναι σαφές, ότι θα συμβάλει στην προώθηση και διασφάλιση των Εθνικών μας συμφερόντων, τόσο στον γεωπολιτικό, όσο και στον γεωοικονομικό τομέα. Κατά την παραμονή του στην Κωνσταντινούπολη ο Γ. Μανιάτης, θα επισκεφθεί και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, για συνομιλίες με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Και ο κωδικός Καστελόριζο
Το μυστικό που κρύβει ή αποκαλύπτει , η τριμερής συμφωνία του Καΐρου, που δυνητικά προβλέπει τη ρύθμιση των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας, Αιγύπτου και Κυπριακής Δημοκρατίας, ονομάζεται ΚΑΣΤΕΛΟΡΙΖΟ.
Καταρχήν να ξεκαθαρίσουμε ότι, δεν μπορεί να γίνει τμηματική ρύθμιση των θαλασσίων ζωνών (υφαλοκρηπίδα, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) στην Ανατολική Μεσόγειο μόνο μεταξύ τριών ή τεσσάρων κρατών (π.χ. Ελλάδας, Αιγύπτου, Κύπρου, Ισραήλ), αλλά η ρύθμιση πρέπει να είναι συνολική, για να είναι λειτουργική. Η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών της Ανατολικής Μεσογείου έχει νόημα και νομική υπόσταση, εφόσον συμφωνήσουν ΟΛΕΣ οι χώρες που εφάπτονται τα θαλάσσια σύνορά τους, που είναι: Τουρκία, Ελλάδα, Κύπρος, Συρία, Λίβανος, Ισραήλ, Αίγυπτος Λιβύη και Ιταλία.
Το «κλειδί» για την Ελλάδα, σε αυτή τη ρύθμιση των θαλασσίων ζωνών, είναι να συμπεριληφθεί και το νησιωτικό συμπλέγματα του ΚΑΣΤΕΛΟΡΙΖΟΥ, ως τμήμα της ελληνικής ΑΟΖ. Αλλά για το θέμα αυτό, θα πρέπει να υπάρξει καταρχήν συμφωνία της Ελλάδας με την Τουρκία, που δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση.
Το Καστελόριζο είναι το ανατολικότερο άκρο της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης, που απέχει 72 ναυτικά μίλια από Ρόδο και 1,25 από τις τουρκικές ακτές.
Στη νέα Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (του 1982) αναφέρεται ρητά στο άρθρο 121, ότι όλα τα νησιά που κατοικούνται, δηλαδή που έχουν οικονομική ζωή, διαθέτουν ΑΟΖ και ότι η ΑΟΖ ενός νησιού καθορίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καθορίζεται και για τις ηπειρωτικές περιοχές. Άρα, σύμφωνα με το Δίκαιο για την Σύμβαση της Θάλασσας (Montego Bay, 1982), το ΚΑΣΤΕΛΟΡΙΖΟ έχει ΑΟΖ.
Φοβού Τούρκους….
Ειδικά για την περίπτωση του Καστελόριζου, η τουρκική διπλωματία υποστηρίζει ότι δεν είναι δυνατόν ένα τόσο μικρό νησί μπροστά από τις τουρκικές ακτές, να έχει ένα τόσο μεγάλο κομμάτι υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ. Και προβάλει το επιχείρημα ότι το σύμπλεγμα των 14 νησίδων-βραχονησίδων της περιοχής του Καστελόριζου (κατοικούνται οι νησίδες Μεγίστη, ΡΩ, Στρογγύλη) διέπεται από ειδικό καθεστώς, των αποκομμένων νησίδων που επικάθονται επί της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Άρα, τα νησιά αυτά δεν διαθέτουν ούτε ΑΟΖ, ούτε και έχουν δική τους υφαλοκρηπίδα, υποστηρίζει η Άγκυρα!
Η Τουρκία , διατείνεται, ότι δεν πρόκειται να συμφωνήσει, ότι το Καστελόριζο ανήκει στην Ελληνική ΑΟΖ, που ως έννοια είναι υπέρτερη της υφαλοκρηπίδας. Επισημαίνουμε ότι, η ΑΟΖ είναι οικονομική και όχι γεωλογική έννοια, όπως η υφαλοκρηπίδα. Αυτός είναι ο λόγος που η τουρκική διπλωματία επιμένει να μιλάει για υφαλοκρηπίδα στην περιοχή του Καστελόριζου.
Γιατί αντιδρά η Τουρκία; Διότι, αν δεχτεί ότι η περιοχή του Καστελόριζου ανήκει στην Ελληνική ΑΟΖ, τότε, το Καστελόριζο αποτελεί σημείο οριοθέτησης της ΑΟΖ της Ελλάδας με την Αίγυπτο και με την Κύπρο και συνεπώς, η Τουρκία δεν έχει θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο!
Γι’ αυτό το λόγο η Τουρκία ζήτησε από την Αίγυπτο να μη λάβει υπόψη το Καστελόριζο, στις διαπραγματεύσεις που είχε με την Ελλάδα, ώστε να έχει και αυτή αφενός θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο και αφετέρου μεγάλο μερίδιο στον υποθαλάσσιο πλούτο της περιοχής, που εκτιμάται ότι έχει και τα μεγαλύτερα αποθέματα (λεκάνη Ηροδότου). Μάλιστα ο Τ. Ερντογάν με τον ανατραπέντα πρόεδρο της Αιγύπτου Μ.Μόρσι είχαν προχωρήσει σε καταρχήν συμφωνία ρύθμισης των μεταξύ τους θαλασσίων ζωνών, αγνοώντας Ελλάδα και Κύπρο!
Το εντυπωσιακό είναι ότι, η Τουρκία, ενώ δεν έχει υπογράψει και δεν έχει επικυρώσει το Δίκαιο για την Σύμβαση της Θάλασσας (Montego Bay, 1982), έχει οριοθετήσει την ΑΟΖ στη Μαύρη Θάλασσα με την Ρουμανία, την Βουλγαρία και με την Ρωσία!!
Και ακόμη, σύμφωνα με Διεθνές Δίκαιο, ένα παράκτιο κράτος αποκτάει ΑΟΖ με μονομερή δήλωση ανακήρυξης. Και στη συνέχεια, συνάπτει συμφωνίες οριοθέτησης με τα γειτονικά κράτη. Εάν δεν καταστεί δυνατή η συμφωνία οριοθέτησης, τότε η διαφορά τους λύνεται με παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο.
Επομένως, η Ελλάδα, μπορεί μονομερώς να ανακηρύξει την ΑΟΖ της, στην οποία θα συμπεριλάμβανε και το Καστελόριζο. Στην περίπτωση που η Τουρκία αντιδράσει με πολιτικά μέσα, η υπόθεση θα παραπεμφθεί στο Διεθνές Δικαστήριο. Αν όμως η Άγκυρα επιλέξει την αντίδραση με στρατιωτικά μέσα, τότε, Ελλάδα και Τουρκία θα μπουν σε οδυνηρές περιπέτειες.
