Κι όμως δεν είμαστε οι μόνοι που έχουμε αφήσει ανεκμετάλλευτα τα Ολυμπιακά ακίνητα, να σαπίζουν κυριολεκτικά αλλά αντίθετα, η ισπανική εφημερίδα «El Pais» και το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της, έρχεται να μας διαψεύσει και να μας δείξει σε τι κατάσταση είναι σήμερα τα ολυμπιακά στάδια που το πάλαι ποτέ γνώρισαν ημέρες ολυμπιακής δόξας.
Ειδικότερα, η εφημερίδα και συγκεκριμένα η αρθρογράφος Paula Arantzazu Ruiz αναφέρει πως «το ολυμπιακό όνειρο χρειάζεται χρόνια προσπαθειών για να προσδώσει στη διοργανώτρια χώρα έναν αέρα αστικής αναγέννησης ”γαρνιρισμένη” με παγκόσμια κάλυψη από τα διεθνή ΜΜΕ και την προσέλκυση τουριστών από όλο τον κόσμο». «Όμως τι συμβαίνει όταν έρχεται το τέλος; Όταν μοιραστεί και το τελευταίο μετάλλιο, και το τελευταίο τρόπεο, όταν οι αθλητές επιστρέψουν στις πατρίδες τους, όταν η προσοχή φύγει όπως ήρθε… Τι θα μείνει και τι θα συμβεί στην πόλη που μέχρι χθες ήταν το κέντρο του κόσμου;
Μία τέτοιου είδους απορία ήταν που κινητοποίησε τους δύο Αμερικανούς φωτογράφους Τζον Πακ και Γκάρι Χάστουιτ, να ταξιδέψουν σε πόλεις που διοργάνωσαν Ολυμπιακούς Αγώνες στο παρελθόν, με στόχο να καταγράψουν την εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα τα ολυμπιακά ακίνητα.
Το ταξίδι ξεκίνησε το 2008 και ολοκληρώθηκε πριν από λίγους μήνες. Σταθμοί του ταξιδιού τους η Βαρκελώνη, το Πεκίνο, το Ελσίνκι, η πόλη του Μεξικού, η Μόσχα, το Λονδίνο, το Λος Άντζελες, το Μόντρεαλ, η Λέικ Πλάσιντ (Νέα Υόρκη), η Ρώμη, το Σαράγιεβο και φυσικά η Αθήνα.
Η έρευνά τους είναι γεμάτη από παραδείγματα τόσο εντυπωσιακά όσο και δραματικά. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Λέικ Πλάσιντ, μίας μικρής πόλης στον βορά της Νέας Υόρκης όπου φιλοξενήθηκαν οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του 1980. Το εντυπωσιακό είναι ότι η κρατική χρηματοδότηση δεν ήταν επαρκής για την ολοκλήρωση των έργων, έτσι αντί για την κατασκευή Ολυμπιακού Χωριού, χρησιμοποιήθηκαν για τη φιλοξενία των αθλητών οι νεόκτιστες τότε φυλακές της πόλης. Στην πραγματικότητα, όπως αναφέρει ο Πακ, «οι κρατούμενοι (χωρίς να το γνωρίζουν) βοήθησαν στην κατασκευή των χιονοδρομικών πιστών», αφού τα χρήματα που προορίζονταν για το Ολυμπιακό Χωριό χρησιμοποιήθηκαν για την ολοκλήρωση του χιονοδρομικού κέντρου. «Μετά το τέλος των Αγώνων, οι κρατούμενοι επέστρεψαν στη φυλακή».
Επόμενο τρανταχτό παράδειγμα που μας παρουσιάζουν οι δύο φωτογράφοι, είναι φυσικά η περίπτωση της Αθήνας 2004, το οποίο και χαρακτηρίζεται και από τη δημοσιογράφο ως μία από τις «μεγάλες αποτυχίες των Ολυμπιακών που τις θυμόμαστε μέχρι και σήμερα». Ο Πακ αναφέρει: «Τις (ολυμπιακές εγκαταστάσεις) επισκεφθήκαμε μόνο οκτώ χρόνια (2012) μετά το τέλος των Αγώνων, και οι εγκαταστάσεις στη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι κλειστές, εγκαταλελειμμένες και καλυμμένες με χαμόκλαδα. Σε πολλές είχαν τοποθετηθεί φύλακες, προκειμένου να αποφευχθεί η φωτογράφιση της βίαιης υποβάθμισης των εγκαταστάσεων».
Αλλά χωρίς αμφιβολία, τη χειρότερη εικόνα παρουσίαζε το Σαράγιεβο, όπου οι παλιές ολυμπιακές εγκαταστάσεις είχαν καταστραφεί με τον χειρότερο τρόπο. Κατά τη διάρκεια του πολέμου της Βοσνίας, εξηγεί ο Πακ, «οι πίστες για τα έλκηθρα, χρησιμοποιήθηκαν ως τάφρος για τους Σέρβους ελεύθερους σκοπευτές. Τα καθίσματα του Zetra Hall (όπου διεξήχθησαν το 1984 οι αγώνες ταχύτητας στον πάγο) χρησιμοποιήθηκαν για να κατασκευάσουν φέρετρα (για τους νεκρούς του πολέμου) και μετά το κτίριο βομβαρδίστηκε και καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς. Ότι απέμεινε, χρησιμοποιήθηκε ως αυτοσχέδιο νεκροτομείο».
Οι πόλεις που διαφέρουν!
Υπάρχουν όμως και οι εξαιρέσεις στον κανόνα. Ο λόγος για τη Βαρκελώνη και το Λος Άντζελες και σύμφωνα με τον έναν από τους φωτογράφους «αν ήταν στο χέρι μου, θα έλεγα σε κάθε πόλη που ενδιαφέρεται να φιλοξενήσει τους Αγώνες να στείλει αντιπροσώπους στο Λος Άντζελες και τη Βαρκελώνη. Στην περίπτωση της Βαρκελώνης, πολλά από τα έργα που έγιναν υπήρχαν ήδη ως σχέδια για την αστική αναβάθμιση της πόλης και με αφορμή τη διεξαγωγή των Αγώνων κατασκευάστηκαν. Στην ουσία, οι Αγώνες αποτέλεσαν την τέλεια αφορμή για την αναμόρφωση της παραλίας της πόλης, την κατασκευή νέων οδικών αρτηριών και την αναβάθμιση των γειτονιών. Μίλησα με πολλούς ανθρώπους που μου εξήραν τη σημασία των Αγώνων για την πόλη και ολόκληρη τη χώρα. Μίλησα βέβαια και με ανθρώπους που μου είπαν πως νιώθουν ότι έχει παραμείνει στάσιμη μετά τους Ολυμπιακούς. Ωστόσο η συνολική αντίδραση ήταν θετική. Είναι χωρίς αμφιβολία η πόλη που ωφελήθηκε περισσότερο από τους Ολυμπιακούς Αγώνες».
Επίσης, για το Λος Άντζελες, στο οποίο έχουν διοργανωθεί δύο φορές Ολυμπιακοί Αγώνες, ο Πακ θυμάται πως πως η πόλη άρπαξε την ευκαιρία να προσελκύσει ιδιωτικές πρωτοβουλίες και χορηγίες. «Οι Αγώνες διεξάγονται για να κερδίσουν οι πόλεις χρήματα και για αυτό τον λόγο γίνεται “τέτοια μάχη” μεταξύ των πόλεων», για να διοργανώσουν τους Αγώνες.
