Η Παναγία είναι το πιο «οικείο» ιερό πρόσωπο που τιμά ο ελληνικός λαός, όπως αποδεικνύεται τόσο από τις συχνές επικλήσεις όσο και από την πλούσια υμνολογία αλλά και από το πλήθος των ναών οι οποίοι είναι αφιερωμένοι σε Εκείνη, αφού, σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, παρακαλεί συνέχεια τον Ιησού για τη σωτηρία του κόσμου.
Για τους Έλληνες, ο Δεκαπενταύγουστος είναι η μεγαλύτερη γιορτή μετά τα Χριστούγεννα και το Πάσχα και η χάρη Της τιμάται με μεγαλοπρέπεια σε κάθε γωνιά της χώρας, στις εκκλησίες και τα ξωκλήσια που είναι αφιερωμένα στο όνομά της, χτισμένα παντού. Κύρια κέντρα του εορτασμού, η Τήνος και η Παναγία Σουμελά, όπου χιλιάδες πιστοί έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους, περιμένοντας το θαύμα Της για να λυτρωθούν από βάσανα, αρρώστιες και προβλήματα. Τα τάματα στο όνομα της Παναγίας είναι εκατομμύρια. Από απλούς και ανώνυμους πιστούς αλλά και από επωνύμους, οι οποίοι στις δύσκολες στιγμές ζητούν τη βοήθειά Της. Διάσημοι Έλληνες –πολιτικοί, αθλητές, τραγουδιστές, ηθοποιοί, μεγάλοι επιχειρηματίες– έχουν κάποια στιγμή νιώσει την ανάγκη να ακουμπήσουν στην «αγκαλιά» της Παναγιάς, για να τους βοηθήσει σε ένα σημαντικό ζήτημα της ζωής τους.
Τα τάματα που πλαισιώνουν την κατάφορτη από χρυσά εικόνα της Ευαγγελιστρίας στην Τήνο είναι άπειρα. Εντός του μαρμάρινου κουβούκλιου, όπου βρίσκεται το προσκυνητάρι της Αγίας Εικόνας, πλείστα όσα αφιερώματα στη χάρη Της υπάρχουν εδώ και πολλές δεκαετίες. Από τους βασιλικούς σταυρούς και τις εικόνες- τάματα πολιτικών έως τους χρυσούς δίσκους τραγουδιστών και τα μετάλλια Ολυμπιονικών! Όλοι τους αναζήτησαν κάποια στιγμή βοήθεια ή θέλησαν να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους στη θαυματουργή εικόνα. Ανάμεσα στους επώνυμους προσκυνητές της Μεγαλόχαρης στην Τήνο υπάρχουν και πολλοί πολιτικοί.
Ανδρέας Παπανδρέου
Ο Ανδρέας Παπανδρέου επισκεπτόταν συχνά την Ευαγγελίστρια, ειδικά μετά την επιστροφή του από το Χέρφιλντ. Συχνά ήταν και τα προσκυνήματα του αείμνηστου Κωνσταντίνου Καραμανλή. Μεταξύ των πολιτικών που βρέθηκαν εκεί ήταν και ο Γιάννης Ιωαννίδης, ο οποίος βάφτισε το παιδί του στην Ευαγγελίστρια, εκπληρώνοντας προσωπικό του τάμα. Επίσης, και η Φώφη Γεννηματά επισκέφθηκε τον Ιερό Ναό της Ευαγγελίστριας μετά την περιπέτεια της υγείας της. Οι περισσότεροι προσέρχονται αθόρυβα στον Ναό της Ευαγγελίστριας και τιμούν διακριτικά την Παναγία. Οι επιχειρηματικές οικογένειες Λάτση και τα αδέλφια Χόντου, της αλυσίδας καλλυντικών, έχουν κάνει αρκετές δωρεές. Ο αείμνηστος Γιάννης Λάτσης ήταν προσωπικός φίλος του πρώην μητροπολίτη Σύρου και Τήνου Δωρόθεου Α’ και επισκεπτόταν συνέχεια το νησί με τη θαλαμηγό του, κάνοντας δωρεές στον ναό. Μάλιστα, όπως αναφέρει ο μητροπολίτης Σύρου, η οικογένεια συνεχίζει το ετήσιο προσκύνημά της στο νησί.
Πιστοί και ιερείς μιλούν για τα θαύματα της Παναγίας
Πιστοί αλλά και ιερείς των ναών μιλούν για θαύματα και μάλιστα τα περιγράφουν. «Ένας πλούσιος Ομογενής της Αμερικής, ο οποίος είχε χάσει το φως του, ζήτησε τη βοήθεια της Μεγαλόχαρης, κάνοντας τάμα να της αφιερώσει ό,τι πρωτοαντικρίσει. Το πρώτο που είδε ήταν μία πορτοκαλιά. Το τάμα του, μια ασημένια πορτοκαλιά με τους καρπούς της, το βρίσκουμε πάνω από το δεξί παγκάρι του ναού. Το παιδί της Μαρίας από τη Μυτιλήνη (δυστυχώς, δεν διασώθηκε το επίθετό της) έπασχε από μια ανίατη ασθένεια για την οποία είχε ξοδέψει πολλά χρήματα και πόνο, χωρίς αποτέλεσμα. Μια μέρα καταφθάνει στο νησί, με σκοπό να ζητήσει τη βοήθεια της Παναγίας. Εκείνη τη στιγμή η εικόνα ήταν καθ’ οδόν για έναν αγιασμό που θα τελούνταν σε ένα ιστιοφόρο. Αμέσως, μάνα και παιδί γονάτισαν παρακαλώντας να τους βοηθήσει η Παναγία. Ξαφνικά το παιδί άρχισε να κάνει εμετό.
Μαζί με τα υγρά του στομάχου εμφανίστηκε και ένα σαρκώδες σώμα σε σχήμα χταποδιού. Ύστερα από αυτό, το παιδί ανακουφίστηκε και θεραπεύθηκε οριστικά. Όποιος μπαίνει μέσα στον ναό διακρίνει να κρέμεται, κάτω από ένα καντήλι, ομοίωμα καραβιού με σφηνωμένο στο πλάι του ένα ψάρι. Είναι το τάμα πληρώματος πλοίου που κινδύνεψε στον ωκεανό από ρήγμα στα ύφαλά του. Ενώ το πλοίο ήταν έτοιμο να βυθιστεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, οι άνδρες την κρίσιμη στιγμή επικαλέστηκαν τη βοήθεια της Παναγίας και το καράβι κατάφερε να φθάσει στο επόμενο κοντινό λιμάνι.
Όμως, μεγάλη ήταν η συγκίνησή τους όταν είδαν στα ύφαλα του πλοίου σφηνωμένο ένα μεγάλο ψάρι που είχε φράξει το ρήγμα! Ο πλοίαρχος Σκλαβούνος υπέφερε από ένα ιδιαίτερο πρόβλημα. Ένα ψαροκόκαλο είχε σφηνωθεί επί δύο χρόνια στον λαιμό του και με κανέναν τρόπο δεν μπορούσε να απαλλαχθεί. Με τα χρόνια είχε προκληθεί μόλυνση και υπέφερε από ασταμάτητους δυνατούς πόνους. Οι γιατροί τον εί- χαν διαβεβαιώσει ότι δυστυχώς αυτή η κατάσταση θα τον οδηγούσε σύντομα στον θάνατο. Όταν έμαθε για τη θαυματουργή εικόνα, αμέσως παρευρέθηκε στη χάρη Της, παρακαλώντας Τη να τον απαλλάξει από το μαρτύριο. Λίγα λεπτά μετά, την ώρα που έπινε αγιασμό και έπλενε το πρόσωπό του, του ήρθε ένας βίαιος και απότομος βήχας, με αποτέλεσμα να ξεκολλήσει το κόκαλο από τον λαιμό του. Ο Δημ. Ξένος από τη Μολδαβία, μια χειμωνιάτικη νύχτα που ήταν νυχτοφύλακας, πάγωσε από το κρύο και βρέθηκε σε κατάσταση πλήρους ακαμψίας. Οι γιατροί μπόρεσαν να τον επαναφέρουν, αλλά έμεινε παράλυτος.
Μεταφέρθηκε στην εκκλησία της Παναγίας σε κατάσταση πλήρης παραλυσίας, στον Ναό της Ζωοδόχου Πηγής, όπου και παρέμεινε ως τρόφιμος για τέσσερις μήνες. Το Πάσχα, την ώρα που κοιμόταν, άκουσε μια φωνή να τον καλεί να σηκωθεί. Μπροστά του εμφανίστηκε μια φωτεινή, αέρινη μορφή. Εκείνος αυθόρμητα σηκώθηκε να την προλάβει και, κατάπληκτος, ο κόσμος τον είδε να βγαίνει από την εκκλησία εντελώς καλά. Ήταν σε τόσο καλή κατάσταση, ώστε κατά τη λιτανεία της Δεύτερης Ανάστασης σήκωσε το Αναστάσιμο Λάβαρο του Ναού. Η Παναγιώτα Νάζου, κάτοικος Φαλατάδου, έπασχε από μία ανίατη πληγή.
Το τραύμα είχε φτάσει να γίνει γάγγραινα και οι γιατροί ήταν έτοιμοι να της κόψουν το πόδι. Η γεμάτη πίστη κοπέλα δεν δέχτηκε την απόφαση των γιατρών, αποτάθηκε στην Παναγία και σώθηκε. Ύστερα από αυτό, έγινε μοναχή με το όνομα Πελαγία στη Μονή Κεχροβουνίου. Ο Κωνσταντίνος Τραϊφόρος, καπετάνιος από τις Σπέτσες, αιφνίδια, ύστερα από μια δυνατή ζάλη, έμεινε τυφλός και κωφός. Οι οικείοι του ζητούσαν να ξεκινήσει ειδικές θεραπείες, εκείνος όμως επέμενε να μεταφερθεί στον Ναό της Παναγίας. Σε όλο το διάστημα των 40 ημερών που ήταν το τάμα του προσευχόταν διαρκώς και, παρά τις αποθαρρυντικές παροτρύνσεις των συνοδών του, την τελευταία μέρα που ράντισε τα μάτια και τα αυτιά του με αγίασμα έγινε καλά».
Τάματα διασήμων
Τάματα διάφορων διασήμων βρίσκονται στο προσκυνητάρι της Αγίας Εικόνας και στον Ναό της Ευαγγελίστριας: Από τον βαπτιστικό σταυρό του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου και της γυναίκας του Άννας-Μαρίας, την επίχρυση εικόνα ρωσικής τεχνοτροπίας του Κ. Μητσοτάκη, το ιδιόχειρο σημείωμα της Αλίκης Βουγιουκλάκη, όταν γέννησε τον γιο της, έως και το χρυσό μετάλλιο του Πύρρου Δήμα. Ο μητροπολίτης Σύρου Δωρόθεος θυμάται ιστορικά κειμήλια που υπάρχουν στη Μεγαλόχαρη της Τήνου, όπως αγωνιστών του 1821, καθώς στο κειμηλιοφυλάκιο του ναού φυλάσσεται το δαχτυλίδι του Κολοκοτρώνη αλλά και τα τάματα του Μιαούλη, του Κανάρη, του Νικηταρά, του Μακρυγιάννη κ.ά. Επίσης, τις ελπίδες τους στη Μεγαλόχαρη εναπόθεσαν η Μαριάννα Λάτση και ο Νίκος Κούρκουλος, το διάστημα που ο ηθοποιός ήταν άρρωστος.
Ο αξέχαστος ηθοποιός δώρισε το τέμπλο στην Εκκλησία της Παναγίας της Μεγαλομάτας στο Κτικάδο της Τήνου, απ’ όπου καταγόταν. Ιδιαίτερη σχέση με την Παναγία της Τήνου είχε, επίσης, η τέως βασιλική οικογένεια. Η Άννα-Μαρία στα μέσα της δεκαετίας του ’60 ανέβηκε από το λιμάνι στον ναό με την κόρη της Αλεξία, αφήνοντας έναν χρυσό σταυρό στην εικόνα. Πριν από μερικά χρόνια, κάτι ανάλογο έκανε και ο γιος της, Νικόλαος. Στο μαρμάρινο κουβούκλιο βρίσκονται, επίσης, το χρυσό εγκόλπιο του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου Α’ καθώς και περιδέραιο της Φρειδερίκης.
Εφοπλιστικές οικογένειες και αθλητές
Ακόμη, αρκετά τάματα και δωρεές έχουν κάνει μεγάλες εφοπλιστικές οικογένειες, όπως των Ωνάση, Νιάρχου και Λιβανού, χωρίς να κάνουν σχεδόν ποτέ αισθητή την παρουσία τους. Το πέρασμά τους από τη Μεγαλόχαρη γίνεται γνωστό από τις ιδιόχειρες υπογραφές τους στο βιβλίο των ευχαριστηρίων των πιστών. Από τον χώρο του αθλητισμού, ο Στέλιος Μηγιάκης ευχαρίστησε την Παναγία για τη δύναμη που του έδωσε στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Μόσχας το 1980, προσφέροντας το μετάλλιο το οποίο κέρδισε στην ελληνορωμαϊκή πάλη. Το ίδιο έκανε και η Άννα Βερούλη, η οποία άφησε στην εικόνα της Παναγίας το δικό της μετάλλιο από τους Πανευρωπαϊκούς Αγώνες της Αθήνας του 1982.
Όταν η Εθνική Ελλάδας ποδοσφαίρου έγινε πρωταθλήτρια Ευρώπης, ο Άγγελος Χαριστέας έδωσε υπόσχεση αφιέρωσης στην Παναγία της Τήνου, την οποία εκπλήρωσε μόλις ήρθε στην Ελλάδα. Ακόμα, ο Ολυμπιονίκης Πύρρος Δήμας μετά τους Μεσογειακούς Αγώνες του 1994 ταξίδεψε στην Τήνο και εκπλήρωσε το προσωπικό του τάμα, δωρίζοντας το χρυσό μετάλλιο το οποίο κέρδισε. Πολλά πρόσω- πα από το καλλιτεχνικό στερέωμα έχουν προστρέξει στη χάρη Της, ζητώντας κάποιο θαύμα. Η Ελένη Πετρουλάκη έφερε στον ναό δύο χρυσές εικόνες της Παναγίας, για να την ευχαριστήσει που σώθηκε από θαύμα σε τροχαίο ατύχημα. Ο τραγουδιστής Γιώργος Λεμπέσης, όταν αντιμετώπισε ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, προσέφερε στην Παναγία ένα χρυσό δαχτυλίδι, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης.
Η αείμνηστη Αλίκη
Η αείμνηστη Αλίκη Βουγιουκλάκη είχε κάνει τάμα στη Μεγαλόχαρη για τον γιο της, Γιάννη. Ταξίδεψε στην Τήνο, όπου βάφτισε τον γιο της, και, συγκινημένη, στο μήνυμά της ευχαριστεί την Παναγία για το παιδί που απέκτησε. Τα ιδιόχειρα ευχαριστήρια σημειώματα της Αλίκης Βουγιουκλάκη και του Δημήτρη Παπαμιχαήλ, με ημερομηνία 4 Ιουνίου 1970, έχουν αφήσει εποχή. «Θεέ μου, σ’ ευχαριστώ! Το παιδί μου μού το χάρισε η Μεγαλόχαρη», γράφει η αείμνηστη Αλίκη και ακριβώς από κάτω ο σύζυγός της, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, συμπληρώνει: «Είναι η πιο ωραία μέρα της ζωής μου. Ευχαριστώ την Παναγία». Το χρυσό μετάλλιο που κέρδισε στους Μεσογειακούς Αγώνες του 1994 αφιέρωσε στη χάρη της Ευαγγελιστρίας Τήνου ο χρυσός Ολυμπιονίκης Πύρρος Δήμας. Είχε τάξει στους αγώνες να το χαρίσει για τη δύναμη που άντλησε από την Παναγία. Μόλις επέστρεψε, ταξίδεψε στην Τήνο, εκπληρώνοντας την υπόσχεσή του και δωρίζοντας το χρυσό μετάλλιό του.
Η επίχρυση εικόνα του Μητσοτάκη
Μια επίχρυση εικόνα ρωσικής τεχνοτροπίας αφιέρωσε στην Παναγία της Τήνου ο επίτιμος πρόεδρος της ΝΔ Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Την είχε τάξει όταν συνελήφθη επί χούντας και εκπλήρωσε το τάμα του όταν αποφυλακίστηκε. Επίσης, συχνά επισκεπτόταν το νησί για να παρακολουθήσει τη λιτανεία της εικόνας της Ευαγγελιστρίας. Τον ανηφορικό δρόμο που οδηγεί στην Παναγία της Τήνου είχε διανύσει με τα πόδια και η τέως βασίλισσα Άννα- Μαρία. Στα μέσα της δεκαετίας του ’60, όταν η βασιλική οικογένεια προσπαθούσε διακαώς να χτίσει λαϊκό προφίλ, η Άννα-Μαρία, αγκαλιά με την κόρη της Αλεξία, επισκέφθηκε τη Μεγαλόχαρη, αφήνοντας στην εικόνα της Παναγίας τον χρυσό της σταυρό…
Παναγία Σουμελά
Στην Παναγία Σουμελά έχει κάνει τάμα ο Ιβάν Σαββίδης, που βοηθάει εδώ και χρόνια τον ναό. «Η Τζωρτζίνα είχε καρκίνο στον μαστό, αλλά τον πρόλαβε στο δευτερόλεπτο. Δόξα τον Πανάγαθο», είχε δηλώσει η Μαρινέλλα, η οποία βλέπει σήμερα την κόρη της να έχει ξεπεράσει σε με- γάλο βαθμό το πρόβλημα υγείας που την ταλαιπώρησε. Η Μαρινέλλα το μόνο που ήθελε να κάνει ήταν να ευχαριστήσει τον Θεό για τη σωτηρία του παιδιού της. Έκανε, λοιπόν, ένα τάμα και το εκπλήρωσε στη Μονή της Καλλίπετρας και τη Μονή της Παναγίας Σουμελά. Με πνεύμα κατανυκτικό και με μεγάλη συγκίνηση, η μεγάλη κυρία του ελληνικού τραγουδιού προσεύχεται ευχαριστώντας τον Θεό που βοήθησε την κόρη της να γίνει καλά. Κάποια από τα τάματα που βρίσκονται στην Τήνο και την Παναγία Σουμελά έχουν τη δική τους, μοναδική σημασία, όπως ένα χρυσό… χταπόδι ή μια πορτοκαλιά στολισμένη με πολύτιμους λίθους.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε με την έντυπη έκδοση της εφημερίδας παρασκήνιο εκτάκτως την Παρασκευή 12/8
