Η γεωπολιτική παρτίδα σκάκι με την κατασκευή του South Stream έχει φτάσει σε κρίσιμη καμπή. Το θέμα του South Stream έχει αποκτήσει πλέον έναν συγκρουσιακό χαρακτήρα, ενισχύοντας την πολιτική χροιά του.
Από τη μια πλευρά, τα τελευταία χρόνια εγείρεται διαρκώς το ζήτημα του κατά πόσο αυτός συνάδει με το Γ΄ ενεργειακό πακέτο, δηλαδή τους ευρωπαϊκούς κανόνες που απαγορεύουν το συνδυασμό της εξόρυξης και της μεταφοράς του αερίου από την ίδια εταιρία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαιτεί από τις χώρες της Ε.Ε.να συμμορφωθούν με αυτούς τους κανόνες.
Ουσιαστικά , στα πλαίσια της συγκεκριμένης νομοθεσίας, η Κομισιόν δεν μπορεί να απαγορεύσει στις ρωσικές και βουλγαρικές εταιρίες να κατασκευάσουν τους αγωγούς, σύμφωνα με τις διεθνείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί.
Μπορεί ωστόσο να ενεργήσει με τέτοιο τρόπο ώστε να απαγορευτεί η μεταφορά αερίου απ’ αυτούς τους αγωγούς.
Αυτό σημαίνει ότι οι επιλογές για τις ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, είναι οι εξής:
Είτε να συνεχίσουν τις εργασίες αγνοώντας όλες τις δυσκολίες και προκαλώντας κατ’ αυτό τον τρόπο τη δυσαρέσκεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
είτε να τις διακόψουν και να περιμένουν.
Η βουλγαρική κυβέρνηση προχώρησε στη δεύτερη επιλογή και μάλιστα με ηχηρό τρόπο, απειλώντας μάλιστα να προσφύγει στις αρχές επιβολής του νόμου. Κατ’ αυτό τον τρόπο η κυβέρνηση της χώρας έδειξε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πως η Βουλγαρία είναι ένας καλός παίκτης. Ωστόσο, αυτό στην πραγματικότητα δεν πρόσθεσε ούτε και αφαίρεσε τίποτα σε σχέση με τις προοπτικές του προγράμματος.
Σε κάθε περίπτωση, για να προχωρήσει η κατασκευή του South Stream είναι αναγκαίος ένας συμβιβασμός ανάμεσα στη Gazprom και στην Ευρώπη, αλλά μεταξύ τους υπάρχει μια θεμελιώδης πολιτική σύγκρουση, διότι καμία από τις πλευρές δεν είναι διατεθειμένη να αλλάξει το επιχειρηματικό μοντέλο της.
Αφενός οι Ευρωπαίοι έχουν το δικαίωμα να αξιώνουν από τις εταιρίες που λειτουργούν σε ευρωπαϊκό έδαφος την τήρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Αφετέρου, υπάρχουν παραδείγματα περί του αντιθέτου, για παράδειγμα η δραστηριότητα του Οργανισμού Χωρών Εξαγωγέων Πετρελαίου (OPEC). Ο Οργανισμός αυτός αποτελεί ένα καρτέλ, τη στιγμή που τα καρτέλ απαγορεύονται αυστηρά στην ΕΕ. Αυτό όμως δεν εμποδίζει τους Ευρωπαίους να αγοράζουν πετρέλαιο από τις εταιρίες των χωρών του OPEC και να μην απαιτούν επιπρόσθετες άδειες.
Το δεύτερο επίπεδο της αντιπαράθεσης συνδέεται με τη σύγκρουση στην Ουκρανία.
Παρά το εμφανές κίνητρο που υπάρχει για διαφοροποίηση στις προμήθειες φυσικού αερίου, η επίτευξη οποιασδήποτε συναίνεσης μεταξύ των Ρώσων και Ευρωπαίων δυσκόλεψε σημαντικά, λόγω της κλιμάκωσης της έντασης και από τις δυο πλευρές. Δυστυχώς, εξαιτίας αυτού του γεγονότος, η διαδικασία αναζήτησης λύσης σχετικά με τον South Stream, είναι προφανές ότι θα επιβραδυνθεί. Εντούτοις, το πιθανότερο είναι πως το ενδιαφέρον όλων των πλευρών για το πρόγραμμα θα επιτρέψει να εξευρεθεί ένας συμβιβασμός, αλλά πλέον θα απαιτηθεί γι’ αυτόν περισσότερος χρόνος -τουλάχιστον μερικοί επιπλέον μήνες- καθώς και μεγάλες προσπάθειες…
