Γράφει ο Γιάννης Σπ. Παργινός
« Κυβέρνηση και ΣΥΡΙΖΑ βρίσκονται σε μνημονιακό ναρκοπέδιο», «τα μέτρα είναι σκληρά», «πρέπει να προλάβουμε την έκρηξη» εκμυστηρεύονται σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης και των δύο συγκυβερνώντων κομμάτων. Σε αυτό το λίαν εκρηκτικό κλίμα που διαμορφώνεται στην ελληνική κοινωνία, ο πρωθυπουργός φέρεται αποφασισμένος «να τα δώσει όλα» για να πετύχει μια θετική αξιολόγηση του προγράμματος από τους «θεσμούς», την επιτυχή ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και στο βάθος την όποια μορφή διευθέτησης του ελληνικού χρέους, προκειμένου αυτό να καταστεί βιώσιμο και διαχειρίσιμο.
Προς τούτο, ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, προσβλέπει τα μέγιστα στην ευθεία και άμεση στήριξη της κυβέρνησής του από την Ουάσινγκτον, καθώς και στις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στη Νότια Ευρώπη, τόσο με την ελληνογαλλική προσέγγιση και την ιταλική κατανόηση, όσο και με τη νέα κυβέρνηση της Κεντροαριστεράς, που δείχνει να σχηματίζεται στην Πορτογαλία…
Ρίζες από το 2010…
Πέραν των όποιων λεπτών ισορροπιών σχηματοποιούνται στην Ευρώπη –είτε λόγωκόπωσης των κοινωνιών από τη συνεχιζόμενη πολιτική λιτότητας, είτε εξαιτίας εκλογής νέων κυβερνήσεων ή και της αργής, αλλά σταθερής δύσεως του πολιτικού άστρου της Άνγκελας Μέρκελ–, το «φλερτ» της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη Τσίπρα με τον αμερικανικό παράγοντα, μπορεί να σχηματοποιήθηκε σαφώς κατά το περιπετειώδες τριήμερο 10 με 12 Ιουλίου, με κατάληξη την περίφημη συμφωνία ή «3ο μνημόνιο» ή «μνημόνιο Τσίπρα», –που τώρα υλοποιείται–, αλλά βρίσκει τις ρίζες του στο μακρινό 2010.
Κατά το τριήμερο 10 με 12 Ιουλίου, ο Αμερικανός πρόεδρος, Μπάρακ Ομπάμα, παρενέβη προσωπικώς στον Έλληνα πρωθυπουργό «να τα βρειμε τους Ευρωπαίους εταίρους», «να μη φύγει από το ευρώ» και να «προσβλέπει σε βοήθεια από το Παρίσι, τη Ρώμη και τη Βιέννη».
«Απελευθέρωση» από τον Γιάνη
Όντως, ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας –απελευθερωμένος από τις «εμμονές» του Γιάνη Βαρουφάκη (είχε παραιτηθεί από τις 6 Ιουλίου), με τις οποίες είχε καταστήσει αντιπάλους όλους τους ομολόγους του στην ευρωζώνη και με νέο υπουργό Οικονομικών των «πράο και συζητήσιμο (όπως αποφαίνονται οι Ευρωπαίοι) Ευκλείδη Τσακαλώτο»–, πείστηκε από τη διοίκηση Ομπάμα. Με την ενθάρρυνση, μάλιστα, του Γάλλου προέδρου, Φρανσουά Ολάντ, του Ιταλού πρωθυπουργού, Ματέο Ρέντσι, και του Αυστριακού καγκελάριου,Βέρνερ Φάιμαν, ο Έλληνας πρωθυπουργόςαποφάσισε να διαβεί τον «Ρουβίκωνα», να τα σπάσει με τους «συντρόφους του της Αριστερής Πλατφόρμας», να καταστεί ένας Ευρωπαίος ηγέτης και μνημονιακός, με την υπόσχεση ότι «εν καιρώ και με τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις θα αναδιαρθρωθεί και το μη βιώσιμο ελληνικό χρέος».
Συναντήσεις Παππά με Πιρς
Από τότε, ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, προσβλέπει στη στήριξη του αμερικανικού παράγοντα. Δεν μπορούν να περάσουν απαρατήρητες οι σε τακτά χρονικά διαστήματα συναντήσεις του στενού φίλου και συνεργάτη του πρωθυπουργού και υπουργού Επικρατείας, Νίκου Παππά,με τον Αμερικανό πρέσβη.Μόλις πρόσφατα, στις 13 Οκτωβρίου, ο Αμερικανός πρέσβης, Ντέιβιντ Πιρς, πραγματοποίησε επίσκεψη-αστραπή στο Μέγαρο Μαξίμου και είχε μακρά συνεργασία με τον Νίκο Παππά. Στη συνάντηση παρευρέθηκε και ο ειδικός για ενεργειακά θέματα σύμβουλος της αμερικανικής διοίκησης, Άμος Χοχστάιν, που στο παρελθόν έχει εκφράσει την αντίθεση των Αμερικανών για τον αγωγό TurkishStream. Στο τραπέζι έπεσαν τα θέματα ενέργειας και η προοπτική των αγωγών TAP και IGB, που ενδιαφέρουν τα μέγιστα τις ΗΠΑ.
Συζήτηση Χοχστάιν και με Σκουρλέτη
Η συζήτηση πάνω σε όλατα ενεργειακά θέματα συνεχίστηκε και την επόμενη ημέρα στο γραφείο του υπουργού Ενέργειας, Πάνου Σκουρλέτη, με παρούσα αυτήν τη φορά τη Βουλγάρα υπουργό Ενέργειας, ΤεμενούζκαΠέτκοβα. Οκ. Χόχσταιν προετοιμάζει την επίσημη επίσκεψη στην Αθήνα μέσα στον Νοέμβριο του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρι, στη διάρκεια της οποίας θα πέσουν όλα στο τραπέζι. Επισημαίνεται πως ο αγωγός ΙGB βρίσκεται υψηλά στην ατζέντα της ενεργειακής διπλωματίας των ΗΠΑ, λόγω των δυνατοτήτων απεξάρτησης που δημιουργεί στις χώρες των Βαλκανίων από το αέριο της Gazprom. Μέσω της διασύνδεσης που θα ενώνει την Κομοτηνή με τη βουλγαρική πόλη Στάρα Ζαγόρα, η Βουλγαρία και προοπτικά η Ρουμανία και η Ουγγαρία, και σε δεύτερη φάση οι χώρες τις Βαλτικής, θα μπορούν να προμηθεύονται αέριο από το Αζερμπαϊτζάν και άλλες πηγές της Κασπίας.
Τα συμφέροντα των Αμερικανών
Είναι σαφές πως έναντι της όποιας βοήθειας της Ουάσινγκτον προς την Αθήνα –τόσο για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, όσο και για την ελάφρυνση του ελληνικού προγράμματος– οι Αμερικανοί προτάσσουν την εξυπηρέτηση των δικών τους γεωπολιτικών συμφερόντων στην περιοχή, τα οποία και συνδέονται άρρηκτα με τα ενεργειακά. Τα εν λόγω ζητήματα ήταν κομβικά θέματα συζήτησης στη συνάντηση που είχε ο πρωθυπουργός,Αλέξης Τσίπρας, και ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Κοτζιάς, με τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, Τζον Κέρι, στη Νέα Υόρκη, με την ευκαιρία της γενικής συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.
Είναι πέρα για πέρα σαφές και λίαν διακριτό ότι η Ουάσινγκτον, όπως επανειλημμένως έχουν δηλώσει κορυφαίοι Αμερικανοί αξιωματούχοι,βλέπει τη χώρα μας ως τον ενεργειακό κόμβο στην περιοχή. Κατ’ επέκταση και αναλογία, αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως τον πλέον σταθερό παράγοντα στη νοτιανατολική Μεσόγειο και μπροστά στο λίαν εύφλεκτο και πολιτικά ασταθές τρίγωνο «Λιβύη – Συρία – Ουκρανία».
«Απομακρυνθείτε από Μόσχα»
Φυσικά, η Ουάσινγκτον θέτει ως προϋπόθεση την απομάκρυνση της Ελλάδας από το «φλερτ» με τη Ρωσία, που είχε εγκαινιάσει στην ενεργειακή πολιτική ο πρώην υπουργός Παναγιώτης Λαφαζάνης. Η Μόσχα, που γνωρίζει άριστα τη στροφή της Αθήνας προς τον παραδοσιακό υπερατλαντικό σύμμαχο, δήλωσε ότι «παύει να ενδιαφέρεται για τις όποιες ιδιωτικοποιήσεις γίνουν στην Ελλάδα». Η Αθήνα, επί του προκειμένου, δικαιολογείται με το… σλόγκαν ότι η Μόσχα δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί, όταν η «θηλιά» των δανειστών είχε σφίξει πολύ. Από την άλλη, επικαλείται την ουσιαστική αμερικανική συνδρομή για επίτευξη συμφωνίας με τους δανειστές στις 12 Ιουλίου.Σημειώνεται, πάντως, πως η αμερικανική εξωτερική πολιτική προσέβλεπε από πολύ παλιά στην Αθήνα και στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Η πρώτη φορά που ο Αμερικανός πρέσβης, Ντέιβιντ Πιρς, μίλησε «ωμά» για εγκατάλειψη του ενεργειακού «φλερτ» της Αθήνας με τη Μόσχα ήταν την Τετάρτη 22 Απριλίου, που και πάλι είχε περάσει το κατώφλι του Μεγάρου Μαξίμου, όπου είχε μία από τις συνήθεις συναντήσεις του με τον υπουργό Επικρατείας, Νίκο Παππά.
Αμερικανική οικονομική πολιτική
Όσοι γνωρίζουν το παρασκήνιο της προσέγγισης της Ουάσινγκτον με την Κουμουνδούρου και τον Αλέξη Τσίπρα παρατηρούν τα εξής: Ο μεν Αλέξης Τσίπρας προέτασσε πάντα την αμερικανική οικονομική πολιτική έναντι της πολιτικής λιτότητας του Βερολίνο, η δε αμερικανική διοίκηση, από τη δική της πλευρά, δυσπιστούσε έναντι του Γιώργου Παπανδρέου λόγω της στενής φιλίας που διατηρούσε ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός με τον τότε γενικό διευθυντή του ΔΝΤ, Ντομινίκ Στρος Καν. Η Ουάσιγκτον είχε εμμονές ότι ο κ. Στρος Καν υπηρετούσε περισσότερο τα ευρωπαϊκά συμφέροντα από τη θέση που κατείχε και ο Γιώργος Παπανδρέου ήταν συμπαραστάτης του, σε περίοδο που οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν τις δριμείες επιπτώσεις της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης –που είχαν προκαλέσει με την κατάρρευση της Lehman Brothers…
Τούτων όλων δοθέντων, το αμερικανικό «φλερτ» με τον αρχηγό του ΣΥΡΙΖΑ και σημερινό πρωθυπουργό τοποθετείται στα τέλη του 2010…
Οι «γεφυροποιοί»
Ο πρώην υπουργός Οικονομικών και γνωστός καθηγητής των Οικονομικών στις ΗΠΑ, Γιάνης Βαρουφάκης, και ο συνάδελφός του Δημήτρης Παπαδημητρίου, επίσης καθηγητής των Οικονομικών και επικεφαλής του Ινστιτούτου Οικονομικών Μελετών Levy στη Νέα Υόρκη, με τη σύζυγό του, Ράνια Αντωνοπούλου, νυν υπουργό της κυβέρνησης, ήταν οι δύο πρώτοι πρωτεργάτες της «γέφυρας», που στήθηκε μεταξύ Ουάσιγκτον και πλατείας Κουμουνδούρου. Στη συνέχεια, σε μεγάλο βαθμό συνέργησε και η οικογένεια της Γιάννας Αγγελοπούλου με τις προσβάσεις που διαθέτει στο πανίσχυρο ίδρυμα Κλίντον.
Η υλοποίηση της προσέγγισης ξεκίνησε στις αρχές του 2013, όταν για πρώτη φορά ο Αλέξης Τσίπρας άρχισε να πραγματοποιεί ταξίδια στις ΗΠΑ. Το πρώτο ταξίδι ήταν για να επισκεφθεί το Ελληνο-Αμερικανικό Ινστιτούτο (American Hellenic Institute, AHI), όπου συναντήθηκε παραδόξως με δύο πρώην πρέσβεις των ΗΠΑ στην Ελλάδα, τους Ντάνιελ Σπέκχαρντ και Τόμας Μίλερ. Τότε «μπήκε το νερό στο αυλάκι» για να κυλάει άνετα τώρα…
* Ρεπορτάζ από την εφημερίδα ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ που κυκλοφόρησε το Σάββατο 24/10/2015.
