Με όλες τις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα το τελευταίο διάστημα, θα αναρωτιέται κανείς τι κρύβεται στο μυαλό ενός τρομοκράτη, όταν επιλέγει να προβεί σε ενέργειες που βλάπτουν αθώους ανθρώπους.
Σύμφωνα με τη δρ. Λίζα Βάρβογλη, νευροψυχολόγο – ψυχοθεραπεύτρια, το ψυχολογικό προφίλ ενός τρομοκράτη είναι σύνθετο και διαμορφώνεται από πολλαπλούς παράγοντες. Η κ. Βάρβογλη επισημαίνει κατ’ αρχήν, πως οι τρομοκράτες δεν είναι άτομα με ψυχιατρικά προβλήματα, που δρουν υπό την επήρεια κάποιας ψυχικής νόσου, η οποία τους κυριεύει τη στιγμή της δράσης. Μπορεί να έχουν κάποια ψυχολογικά προβλήματα, αλλά διατηρούν πλήρη επίγνωση των ενεργειών τους και των συνεπειών που αυτές έχουν σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο. Δεν οδηγούνται σε δολοφονικές πράξεις, επειδή ακούνε φωνές ή βλέπουν οράματα.
Σύμφωνα με την ψυχολόγο, το ψυχοκοινωνικό προφίλ ενός τρομοκράτη συνοψίζεται στα εξής χαρακτηριστικά: Ανελέητος εγκληματίας με αντικοινωνική προσωπικότητα.
Η κ. Βάρβογλη υποστηρίζει πως ο τρομοκράτης, πριν σχεδιάσει το θάνατο άλλων ανθρώπων, έχει σκεφτεί και το δικό του θάνατο. Αυτό δε σημαίνει πως διακατέχεται από τα ίδια κίνητρα και συναισθήματα που κυριεύουν ένα άτομο με αυτοκτονικές τάσεις. «Ο τρομοκράτης ακολουθεί τυφλά μια ιδεολογία, που δεν λαμβάνει υπόψη της άλλες ιδεολογικές τοποθετήσεις ή το καλό άλλων ανθρώπων. Ο θάνατος και η καταστροφή γίνονται όχι μόνο μέσο αλλά και αυτοσκοπός», υπογραμμίζει η ψυχολόγος.
Ο τρομοκράτης χαρακτηρίζεται από έλλειψη μεταμέλειας. Όπως αναφέρει και η Susan Mirow, ειδική στην ψυχιατρική του τραύματος και στο ποινικό δίκαιο, πρόκειται για έναν άντρα εγκλωβισμένο στη μοναχικότητά του, χωρίς προσωπικές και κοινωνικές σχέσεις. Η παρορμητικότητα, η άρνηση των κοινωνικών συμβάσεων, το μίσος και η έλλειψη ενοχής αποτελούν βασικά στοιχεία της προσωπικότητάς του.
Η συμπεριφορά και οι πράξεις ενός τρομοκράτη εξηγούνται και από τη σχέση του με το άλλο φύλο. Τι σημαίνει αυτό ακριβώς; Όπως τονίζει η κ. Βάρβογλη, η καταπιεσμένη σεξουαλικότητα διαδραματίζει ουσιώδη ρόλο στην εκδήλωση της εγκληματικής συμπεριφοράς. «Για τον Φρόυντ οι σεξουαλικές επιθυμίες είναι αλληλοσυγκρουόμενες και επίσης συγκρούονται με τις κοινωνικές συμβάσεις και την πραγματικότητα. Ποτέ δεν ικανοποιούνται πλήρως. Επιθυμούμε αυτό που δεν έχουμε ή αυτό που πιστεύουμε ότι χάσαμε και αυτές οι ανικανοποίητες επιθυμίες βρίσκουν την έκφρασή τους με παράξενους ή και ασύμβατους τρόπους. Για τον ανθρώπινο ψυχισμό, σύμφωνα με τη φροϋδική θεωρία, τα δύο βασικά ένστικτα, ο έρως και ο θάνατος, αποτελούν την πηγή των συγκρούσεων για την καθημερινή ζωή και τα παγκόσμια γεγονότα».
Η ψυχολόγος αναφέρει χαρακτηριστικά πως οι τρομοκράτες προέρχονται από κοινωνίες που εναντιώνονται στη σεξουαλικότητα των γυναικών και δημιουργούν ταμπού γύρω από το πρόσωπο της γυναίκας. «Οι κοινωνικές συνθήκες δεν επιτρέπουν το συγχρωτισμό με τις γυναίκες και ως εκ τούτου, ο άνδρας βρίσκει άλλη διέξοδο για την καταπιεσμένη σεξουαλικότητά του, αυτή της επιθετικότητας προς τον άλλον που είναι διαφορετικός από αυτόν, με αποτέλεσμα, μέσω μιας μεταλλαγμένης ψυχικής διαδικασίας, να επικρατεί το ένστικτο του θανάτου και όχι αυτό του έρωτα».
