Του Δημήτρη Κωστάκου
Την άμεση έναρξη, από το 2016, της διαδικασίας κατάργησης των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων προτείνει η ελληνική πλευρά προς τους εκπροσώπους των «θεσμών».
Θα γίνουν σεβαστά θεμελιωμένα δικαιώματα, καθώς και ομάδες ασφαλισμένων όπως μητέρες με ανήλικα, εργαζόμενοι σε ΒΑΕ και ΑμεΑ.
Ουσιαστικά, το υπουργείο Εργασίας προτείνει προς τους εκπροσώπους των «θεσμών» να υπάρξει μια δεκαετής περίοδος προσαρμογής και από το 2016 έως και το 2022, όπου θα αυξάνονται τα όρια ηλικίας έξι μήνες ανά έτος, ενώ το διάστημα 2023-2025, η αύξηση θα είναι ένα έτος, ανά έτος.
Παράλληλα, αυξάνονται τα αντικίνητρα για την πρόωρη συνταξιοδότηση και έτσι όσοι θα επιλέξουν να βγουν στη σύνταξη νωρίτερα από τα 62 έτη, θα λάβουν μειωμένη σύνταξη (penalty) κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες, πέραν του 6% ανά έτος που ισχύει σήμερα.
Στο μεταξύ, βροχή… πέφτουν οι αιτήσεις συνταξιοδότησης, ενώ στελέχη των ασφαλιστικών ταμείων εκφράζουν φόβους ότι τα επώδυνα μέτρα για τους δικαιούχους πρόωρης συνταξιοδότησης θα οδηγήσουν σε μαζικές αποχωρήσεις, επιδεινώνοντας δραματικά την οικονομική αιμορραγία του ασφαλιστικού συστήματος.
Όπως εκτιμάται, νέο κύμα συνταξιοδοτήσεων μέσα στο καλοκαίρι θα επιβαρύνει το σύστημα με 1,2 δισ. ευρώ.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Εργασίας υπολογίζουν ότι οι εργαζόμενοι που μπορούν άμεσα να κάνουν χρήση ευνοϊκών ρυθμίσεων συνταξιοδότησης ανέρχονται στις 150.000. Αν συνυπολογιστούν, όσοι πρόκειται να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας λόγω συμπλήρωσης των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης, τότε οι «εν δυνάμει» συνταξιούχοι αυξάνονται στους 250.000.
Ανησυχητικά πρώτα δείγματα
Τα πρώτα επίσημα στοιχεία που προκύπτουν από το ΙΚΑ, τον μεγαλύτερο ασφαλιστικό φορέα της χώρας, μόνο ενθαρρυντικά δεν μπορεί να χαρακτηριστούν. Από την αρχή του έτους και έως τις 10 Μαΐου υπεβλήθησαν 18.533 αιτήσεις για χορήγηση κύριας σύνταξης και περίπου 14.000 για επικουρική.
Το γεγονός ότι οι αιτήσεις συνταξιοδότησης κινούνται στα ίδια επίπεδα με πέρυσι δεν είναι καθησυχαστικό, δεδομένου ότι –σύμφωνα με την αρχική προσδοκία των αρμόδιων υπηρεσιών– φέτος θα συνεχιζόταν η διαδικασία «αποκλιμάκωσης» της υποβολής αιτήσεων, που έχει ξεκινήσει από το 2013.
Και αυτό γιατί από φέτος τα όρια συνταξιοδότησης ομαλοποιούνται και ολοκληρώνεται η διαδικασία χρήσης των παλαιότερων ευνοϊκών όρων.
Έτσι, υπήρχε η πεποίθηση ότι θα μπορούσε να καταγραφεί σχετική μείωση στην υποβολή των αιτήσεων, η οποία, με τη σειρά της, θα οδηγούσε μεσοπρόθεσμα στον περιορισμό της συνταξιοδοτικής δαπάνης.
Από τα μέχρι στιγμής δεδομένα οι ελπίδες των αρμοδίων αποδεικνύονται φρούδες…
Στην περίπτωση, μάλιστα, που επαναληφθεί το σενάριο του φθινοπώρου της περσινής χρονιάς, όταν υπεβλήθησαν μαζικά περισσότερες από 40.000 αιτήσεις συνταξιοδότησης, τότε το ΙΚΑ θα αντιμετωπίσει πρόβλημα ρευστότητας. Πέρυσι μόνο στο ΙΚΑ υπεβλήθησαν 103.352 αιτήσεις συνταξιοδότησης, ενώ με βάση στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι αρμόδιες διευθύνσεις του υπουργείου Εργασίας, από το 2009 έως και το 2014, συνταξιοδοτήθηκαν από το ΙΚΑ περισσότεροι από 800.000 ασφαλισμένοι.
Κατά μέσο όρο, κάθε χρόνο έβγαιναν στη σύνταξη 134.000 άτομα. Ειδικότερα, το 2009 κατατέθηκαν συνολικά 131.269 αιτήσεις, το 2010 υποβλήθηκαν 167.665 αιτήσεις, αριθμός που είναι ο υψηλότερος στα χρόνια της κρίσης. Το 2011, οι αιτήσεις υποχώρησαν στις 144.331, για να αυξηθούν και πάλι το 2012 φτάνοντας τις 146.474. Από το 2013 και μετά παρατηρήθηκε μικρή αποκλιμάκωση των αιτήσεων, καθώς υποβλήθηκαν 109.621, ενώ το 2014 κατατέθηκαν 103.352 αιτήσεις, δηλαδή ακόμα λιγότερες. Ο φόβος της αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, όμως, μπορεί να προκαλέσει νέο «κύμα» συνταξιοδοτήσεων.
Υπενθυμίζεται ότι το μεγαλύτερο ασφαλιστικό ταμείο της χώρας χορηγεί συντάξεις σε περίπου 1.200.000 συνταξιούχους, με τη μηνιαία δαπάνη να υπερβαίνει τα 850 εκατ. ευρώ. Ήδη, το ΙΚΑ καταφεύγει κάθε μήνα σε άτυπο «εσωτερικό δάνειο – ταμειακή διευκόλυνση», αλλά και σε «σπάσιμο» ομολόγων, τα οποία μετατρέπει σε ρέπος, προκειμένου να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.
Πίνακας Συνταξιοδοτικού στην Ευρώπη
| Χώρα | Βασικό όριο συνταξιοδότησης |
| Αυστρία | Για γυναίκες στα 60, για άνδρες στα 65 έτη |
| Βέλγιο | Από το 2016 και μετά ισχύει συνταξιοδότηση 62 ετών με 40 χρόνια προϋπηρεσίας |
| Βουλγαρία | Από το 2014 και μετά ισχύει βασικό όριο συνταξιοδότησης τα 65 έτη |
| Κροατία | Στα 61 για τις γυναίκες και στα 65 έτη για τους άνδρες |
| Κύπρος | Στα 65 έτη |
| Τσεχία | Όσοι γεννήθηκαν από το 1977 και μετά συνταξιοδοτούνται στα 67 έτη. Από το 2018 και μετά θα απαιτούνται 35 έτη προϋπηρεσίας |
| Δανία | Όσοι γεννήθηκαν από το 1963 και μετά συνταξιοδοτούνται στα 67 έτη |
| Εσθονία | Στα 60 έτη για τις γυναίκες και στα 62 έτη για τους άνδρες |
| Φινλανδία | Στα 65 έτη |
| Γαλλία | Στα 65-67 έτη |
| Γερμανία | Όσοι έχουν γεννηθεί από το 1964 και μετά συνταξιοδοτούνται 67 ετών |
| Ελλάδα | Σύνταξη 62 ετών (μειωμένη) και 67 ετών (πλήρης) |
| Ουγγαρία | Σύνταξη 65 ετών |
| Ισλανδία | Σύνταξη 67 ετών |
| Ιρλανδία | Όσοι έχουν γεννηθεί από το 1955 έως το 1961 βγαίνουν στη σύνταξη στα 67 έτη. Όσοι έχουν γεννηθεί από το 1961 και μετά συνταξιοδοτούνται στην ηλικία των 68 ετών |
| Ιταλία | Από το 2018 και μετά, η σύνταξη χορηγείται στα 66 έτη |
| Λετονία | Από το 2014 και μετά η σύνταξη χορηγείται στα 65 έτη |
| Λιχτενστάιν | Γενικό όριο τα 64 έτη |
| Λιθουανία | Γενικό όριο τα 65 έτη |
| Λουξεμβούργο | Γενικό όριο τα 65 έτη |
| Μάλτα | Όσοι έχουν γεννηθεί από το 1962 και μετά συνταξιοδοτούνται στα 65 έτη |
| Ολλανδία | Από το 2013, το όριο σύνταξης είναι τα 65 έτη, αυξάνεται στα 66 έτη το 2019 και στα 67 έτη το 2023 |
| Νορβηγία | Σύνταξη στα 67 έτη (πλήρης) ή στα 62 έτη (μειωμένη) |
| Πολωνία | Γενικό όριο συνταξιοδότησης τα 67 έτη για άνδρες που γεννήθηκαν μετά την 30ή Σεπτεμβρίου 1953 και για γυναίκες που γεννήθηκαν μετά την 30ή Σεπτεμβρίου 1973 |
| Πορτογαλία | Γενικό όριο συνταξιοδότησης τα 65 έτη |
| Ρουμανία | Σύνταξη στα 65 έτη (για άνδρες από το 2015 και μετά, για γυναίκες από το 2030 και μετά) |
| Σλοβακία | Γενικό όριο συνταξιοδότησης τα 62 έτη. Ανάλογα με το προσδοκώμενο ζωής έχουν προγραμματιστεί αυξήσεις στο όριο συνταξιοδότησης από το 2017 και μετά |
| Σλοβενία | Γενικό όριο συνταξιοδότησης τα 65 έτη |
| Ισπανία | Βασικό όριο συνταξιοδότησης τα 65 έτη |
| Σουηδία | Γενικό όριο τα 65 έτη |
| Ελβετία | Σύνταξη στα 65 έτη για τους άνδρες και στα 64 έτη για τις γυναίκες |
| Αγγλία | Σύνταξη από 61-68 ετών, ανάλογα με το πότε γεννήθηκε ο ενδιαφερόμενος |
