Ομάδα ισπανών ερευνητών παρουσίασε νέα αποκαλυπτικά στοιχεία σχετικά με τη διαδικασία σχηματισμού της καρδιάς στα έμβρυα.
Με την πρώτη ματιά, το ανθρώπινο σώμα είναι, σχεδόν, συμμετρικό. Ο άνθρωπος έχει δύο πόδια, δύο χέρια, δύο μάτια κλπ, επιπλέον, επίσης, κάνουμε λόγο για τη δεξιά ή την αριστερή πλευρά του ανθρώπινου σώματος. Ωστόσο, αυτή η συμμετρία είναι μόνον εξωτερική.
Στο εσωτερικό ο ανθρώπινος οργανισμός είναι εντελώς διαφορετικός. Έχουν δύο νεφρούς, αλλά μία καρδιά στ’ αριστερά και μόνον ένα συκώτι στα δεξιά, για παράδειγμα. Ωστόσο, δεν είναι πάντα έτσι.
Όταν το έμβρυο αρχίζει να σχηματίζεται, κάποια όργανα όπως η καρδιά σχηματίζονται στο κέντρο του σώματος και στη συνέχεια, σιγά-σιγά, καταλαμβάνει την τελική της θέση. Η επιλογή αυτή δεν είναι ούτε τραγική ούτε απλή, αλλά μια διαδικασία με την οποία τα όργανα αυτά γνωρίζουν πού πρέπει να εγκατασταθούν και η οποία αποτελεί ένα από τα μεγάλα μυστήρια που αντιμετωπίζουν οι επιστήμονες.
Τώρα, μια ομάδα ερευνητών του Ινστιτούτου Νευροεπιστημών του Αλικάντε, ενός κέντρου που αποτελείται από το Ανώτερο Συμβούλιο Επιστημονικής Έρευνας (CSIC) και του Πανεπιστημίου Μιγέλ Ερνάντεθ, δημοσίευσαν αποκαλυπτικά στοιχεία σχετικά με τη διαδικασία σχηματισμού των οργάνων στο έμβρυο, ή τουλάχιστον ενός από τα κύρια όργανά μας, της καρδιάς. Η μελέτη έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό Nature.
Μια «ώθηση» για την αποφυγή συγγενών δυσμορφιών
«Μέχρι στιγμής, πιστεύαμε ότι για την ασυμμετρία αυτή στο έμβρυο υπήρχαν κάποιοι παράγοντες στην αριστερή πλευρά οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τα δεξιά. Τώρα ανακαλύψαμε ότι υπάρχουν και γονίδια που εκφράζονται περισσότερο στη δεξιά πλευρά και αυτά τα γονίδια είναι εκείνα που προκαλούν τις κυτταρικές κινήσεις, πιο εμφανείς από δεξιά προς τα αριστερά», τόνισε σε δήλωση της η Άνχελα Νιέτο, ερευνήτρια στο CSIC.
Έτσι, όπως παρατηρήθηκε σε έμβρυα κοτόπουλου, ζέβρας και ποντικού, όταν αναπτύσσεται η καρδιά στο έμβρυο, ενσωματώνονται δύο ομάδες κυττάρων από τα δεξιά και τα αριστερά. Ωστόσο, εκείνοι που βρίσκονται στα δεξιά είναι περισσότεροι και έτσι ωθούν την καρδιά και καταλήγουν να την μετατοπίσουν προς τα αριστερά.
Αυτή η «ώθηση» είναι απαραίτητη για να υπάρχει αρμονία μεταξύ των αρτηριών και των φλεβών. Αν κάτι τέτοιο δεν συμβεί, τότε προκαλείται ένα από τα πιο σημαντικά ελαττώματα της καρδιάς: η μεσοκαρδία, όπου η καρδιά δεν μπορεί να κινηθεί και παραμένει στο κέντρο του ανθρώπινου σώματος. Επίσης, υπάρχει και η περίπτωση της δεξτρακαρδία, όπου στην περίπτωση αυτή η καρδιά κινείται προς τη δεξιά πλευρά.
Καρκίνος ή ίνωση
Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει δύο γονίδια, τα Snail και Prrx, τα οποία είναι υπεύθυνα για την πρόκληση αυτής της κίνησης που προκαλεί την εκτόπιση της καρδιάς από το κέντρο προς τα αριστερά. Όταν αυτά τα γονίδια δεν ενεργοποιηθούν, η καρδιά δεν κινείται και παραμένει στο κέντρο του σώματος των τριών ειδών που παρατηρήθηκαν. «Αυτά τα αποτελέσματα εξηγούν και την διαδικασία στον άνθρωπο», προσθέτει η Νιέτο.
Μόλις η καρδιά φτάσει στον προορισμό της, τα κύτταρα απενεργοποιούν αυτά τα συγκεκριμένα γονίδια. Ωστόσο, η ομάδα ερευνητών έχει ενδείξεις ότι αυτά τα γονίδια μπορούν να επανενεργοποιηθούν σε ενήλικες, προκαλώντας ασθένειες όπως ο καρκίνος ή η ίνωση. «Τα ογκικά κύτταρα που ανακτούν την ικανότητα μετακίνησης, μπορούν να αποκολληθούν από τον όγκο και να παράγουν μεταστάσεις σε άλλο όργανο», λέει η Νιέτο.
Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, περισσότερα από 250.000 νεογνά πεθαίνουν κάθε χρόνο κατά τις πρώτες εβδομάδες της ζωής τους, λόγω συγγενών ανωμαλιών. Οι συχνότερες είναι οι καρδιακές δυσπλασίες, πολλές από τις οποίες σχετίζονται με τη θέση της καρδιάς.
