Με τον ερχομό του νέου έτους, σε λίγες μέρες κλείνει (τυπικά) και ο δεκαετής κύκλος της κρίσης, που σάρωσε τη χώρα μας. Διδαχτήκαμε κάτι στα δέκα αυτά χρόνια; Έχουμε επίγνωση για το πώς θα πορευτούμε από τώρα και στο εξής, στην αυγή της 4ης τεχνολογικής επανάστασης;
Αυτά τα δέκα χρόνια έδειξαν καταρχήν πώς μια απλουστευτική αντίληψη για την οικονομική κρίση,τις κοινωνικές αντιθέσεις και τις ανάγκες των πολιτών μπόρεσε να χρωματίσει την πολιτική μας ζωή. Η πρώιμη αγανάκτηση με τις βίαιες και μηδενιστικές εκφράσεις της, η αριστερή λαϊκιστική ανάθεση στη συνέχεια και όλα όσα ακολούθησαν αποκάλυψαν απλώς μια χώρα απατηλά «ριζοσπαστική» και χαμένη στις αντιφάσεις της. Το βέβαιο είναι πάντως ότι η επέλαση της κρίσης δεν άφησε κανέναν αλώβητο οικονομικά, πολιτικά, ψυχικά και πολιτισμικά. Το ζήτημα ήταν τι εργαλεία διέθετε ο καθένας για να την ερμηνεύσει και να την αντιμετωπίσει, αλλά και πόσο χρόνο χρειάστηκε για να αφομοιώσει τα διδάγματά της. Στις διάφορες φάσεις αυτής της δεκαετούς περιπέτειας, όλο και μεγαλύτερα τμήματα της κοινωνίας πέρασαν σταδιακά σε φάση ωρίμανσης. Πρώτα και κύρια, υποχώρησαν σιγά-σιγά οι απίθανες συνωμοσιολογικές ερμηνείες που κυριαρχούσαν τα πρώτα χρόνια για τα αίτια της κρίσης και τον κυρίαρχο ρόλο των ξένων «κέντρων» στην προσπάθεια «υποταγής» της χώρας. Μάθαμε, δε, οι περισσότεροι πως δεν μπορείς, ούτε ως άτομο ούτε, περισσότερο, ως κράτος, να ξοδεύεις εσαεί περισσότερα απ’ όσα βγάζεις. Αλλά και αποκαθηλώθηκαν οι λογής-λογής σωτήρες που υπόσχονταν τη συνέχεια της ευδαιμονίας με χρήματα από το λυχνάρι του Αλαντίν.
Η δεκαετία που κλείνει είναι ένα έργο με πολλή θλίψη και οργή, με εύκολη καταγγελία και κλονισμούς σε προσωπικά και συλλογικά εγχειρήματα. Αλλά και με ελπίδα, για ένα καλύτερο αύριο. Η εκλογή της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, με πολύ υψηλό ποσοστό,ήταν η απόδειξη αυτής της υπόκωφης αλλαγής στη νοοτροπία μας. Κι αυτό,γιατί τον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν ψήφισαν μόνο Νεοδημοκράτες κεντροδεξιοί, αλλά και προερχόμενοι από άλλους πολιτικούς χώρους, απογοητευμένοι όμως και πάνω απ’ όλα ρεαλιστές.
Βεβαίως, υπάρχουν και όσοι πέρασαν από τις ψευδαισθήσεις στη ριζοσπαστικοποίηση και συντάχθηκαν με την εμφυλιοπολεμική ρητορική. Αυτοί δυσκολεύονται ακόμη και σήμερα να σκεφτούν με άλλους όρους. Παρά την αλλαγή του κλίματος, εξακολουθούν να συντηρούν την τοξικότητα στον δημόσιο χώρο, στα socialmediaκαι να συντάσσονται με τους κάθε λογής «μπαχαλάκηδες». Όμως το τελευταίο διάστημα κάτι αλλάζει, τα πράγματα προχωρούν, αλλά με αντιστάσεις από συνήθειες παλαιοκομματικές και αγκυλώσεις. Μένουν να γίνουν πολλά ακόμα.
Ανεξάρτητα αν είμαστε ακόμα ή όχι «σε κρίση», ο τρόπος που οικοδομούμε τον κόσμο μας χρειάζεται ανανέωση, αν όχι καινούργια θεμέλια. Είμαστε σε καινούργιο κύκλο, όπου ούτε ο αφ’ υψηλού «μεταρρυθμισμός»ούτε ο χαμερπής λαϊκισμός μπορούν να έχουν οποιοδήποτε νόημα. Είναι θετικό ότι η κυβέρνηση δεν έχει πέσει στις παγίδες μιας ατέρμονης μικροπολιτικής. Προχωρά μπροστά με το να δρα ρεαλιστικά, κάνοντας τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και διαβεβαιώνοντας πως το 2020 θα είναι το έτος της καθημερινότητας και πως θα ρίξει το βάρος στην αντιμετώπισή της. Είναι αλήθεια ότι πολύ μεγάλος αριθμός πολιτών, είτε αριστερών είτε δεξιών είτε κεντρώων, στενάζουν από τα πολλά προβλήματα που υπάρχουν σε διάφορα πεδία της καθημερινότητας. Οι δυνάμεις εκείνες που ρεαλιστικά υπόσχονται ότι θα αντιμετωπίσουν τα προβλήματα αυτά των πολιτών θα κερδίσουν.
Όσοι στην αυγή της 4ης τεχνολογικής επανάστασης και του νέου κόσμου που ξημερώνει παραμένουν αιθεροβάμονες, απροετοίμαστοι και «επαναστάτες του γλυκού νερού» κινδυνεύουν να σαρωθούν.
του Φώτη Σιούμπουρα
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο
