Η πολιτική ιστορία στην Ελλάδα μας έχει διδάξει ότι όποια κυβέρνηση συζητά για εκλογικό νόμο, έχει στο μυαλό της τις εκλογές. Και, μάλιστα, εκλογές σύντομα, πριν τα πράγματα γίνουν ακόμη χειρότερα γι’ αυτήν. Από τις προηγούμενες μνημονιακές κυβερνήσεις, καμία δεν είχε θέσει θέμα αλλαγής του εκλογικού νόμου.
Το κάνει η «πρώτη φορά Αριστερά», θεωρώντας ίσως ότι με ένα νέο εκλογικό σύστημα μπορεί να αλλάξει το πεπρωμένο μας προς τα βελτίω και με μια «αναθεωρημένη αναλογική»να καθορίσει προσεχώς το εκλογικό αποτέλεσμα. Παρότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ,τηρουμένων των αναλογιών, βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα από τις προηγούμενες μνημονιακές.
Και βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα γιατί:
- Δεν έχει μπροστά της κανένα θεσμικό εμπόδιο, όπως είχε η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου (εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας), και έτσι έχει μεγάλα χρονικά περιθώρια να κυβερνήσει, ίσως και να εξαντλήσει τα συνταγματικά όρια της θητείας της.
- Διαθέτει συμπαγή κοινοβουλευτική πλειοψηφία και είναι απίθανο να βρεθούν βουλευτές που θα τη ρίξουν, αυτοκτονώντας πολιτικά και οι ίδιοι.
- Στηρίζεται από όλο το φάσμα των εξωτερικών δυνάμεων που επηρεάζουν τις εξελίξεις (Ευρωπαίους και Αμερικανούς).
Τότε γιατί διακατέχεται συνεχώς από τον φόβο ότι θα γίνει «παρένθεση» και αισθάνεται την ανάγκη να το τονίζει σε κάθε ευκαιρία ο πρωθυπουργός; Γιατί οι υπουργοί της αισθάνονται την ανάγκη να ξορκίζουν αυτόν τον φόβο με αλαζονικές δηλώσεις; Και το σπουδαιότερο: Γιατί δείχνει να βιάζεται ο Αλέξης στην αλλαγή του εκλογικού συστήματος, με πιθανότητα να ισχύσει το νέο, αναλογικότερο, από την προσεχή εκλογική αναμέτρηση;
Η εξήγηση που δίνεται είναι ότι η αλλαγή του εκλογικού συστήματος πρέπει να γίνεται σε χρόνο «πολιτικά ουδέτερο», δηλαδή όχι κοντά σε εκλογική αναμέτρηση.
Τυπικά έτσι δείχνει να είναι σήμερα, καθώς εκλογές δεν φαίνονται στον ορίζοντα, γι’ αυτό και η κυβερνητική πρόθεση εμφανίζεται «αγαθή».
Είναι, όμως, έτσι; Αν ήταν, γιατί η κυβέρνηση επιδιώκει να ψηφιστεί ο νέος εκλογικός νόμος από τα 2/3 της Βουλής (200 βουλευτές), ώστε να ισχύσει από τις επόμενες εκλογές; Για τους μη γνωρίζοντες, το εμπόδιο αυτό έχει τεθεί ακριβώς για να μην αλλάζει κάθε τρεις και λίγο το εκλογικό σύστημα, με βάση τις στενές επιδιώξεις του κόμματος ή των κομμάτων που έχουν την πλειοψηφία. Έτσι, ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε ανεμπόδιστα δύο εκλογικές αναμετρήσεις (Ιανουάριος και Σεπτέμβριος του 2015) και κυβερνά με το ισχύον σύστημα του θηριώδους μπόνους. Οι αντίπαλοί του δεν επιχείρησαν να τον εμποδίσουν και έπραξαν σωστά.
Όμως και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ της πρώτης περιόδου δεν έδειξε καμιά ευαισθησία να αλλάξει τον εκλογικό νόμο, για τον απλούστατο λόγο ότι τη βόλευε μια χαρά το μπόνους του, ώστε να διατηρηθεί στην εξουσία.
Η σημερινή πρεμούρα να αλλάξει ο νόμος και να ισχύσει από τις επόμενες εκλογές οφείλεται καθαρά στην επιδίωξη να εμποδιστεί ο σχηματισμός κυβέρνησης από το αντίπαλο κόμμα.
Υπολογίζοντας ότι στις επόμενες εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ θα είναι πιθανόν δεύτερο κόμμα, η σημερινή πλειοψηφία επιδιώκει να δυσχεράνει τον σχηματισμό κυβέρνησης από τη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Αυτό είναι το πρώτο πολιτικό συμπέρασμα από τις κυβερνητικές κινήσεις. Βέβαια, η επιδίωξη αυτή δεν θα ήταν αθέμιτη, αν δεν παρέβλεπε τον κίνδυνο περαιτέρω κατακερματισμού του πολιτικού συστήματος, που οδηγεί σε παραλυτική ακυβερνησία. Δεν βρισκόμαστε σε εποχές που στη Βουλή ήταν τρία ή τέσσερα κόμματα.
Η σημερινή έχει οκτώ. Επομένως, κάθε υπαρκτή πολιτική δύναμη στο εκλογικό σώμα αντιπροσωπεύεται. Ενδεχόμενη θεσμοθέτηση της λεγόμενης απλής και ανόθευτης αναλογικής (χωρίς το όριο 3% εισόδου και χωρίς μπόνους στον νικητή), ενώ φαίνεται ως η πιο δίκαιη και αγαθή επιλογή, στην ουσία αποτελεί συνταγή ακυβερνησίας ή οδηγεί σε παρά φύση κυβερνητικές συνεργασίες, οι οποίες πάλι ακυβερνησία θα φέρουν.
Με τον ισχύοντα νόμο χρειάστηκαν δύο κόμματα για να σχηματιστεί κυβέρνηση (ΝΔ και ΠΑΣΟΚ το 2012, ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ το 2015).
Αν ο νόμος γίνει περισσότερο αναλογικός, ίσως θα χρειάζονται τρία ή και περισσότερα κόμματα και όλοι αντιλαμβάνονται τι θα σημαίνει αυτό για τη διακυβέρνηση (παραλυτικές ισορροπίες, πολλαπλοί εκβιασμοί, ανάλογα με τα στενά συμφέροντα κομματιδίων και προσώπων κ.ο.κ.).
Στη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ καλό είναι να αντιληφθούν ότι, όπως και οι προηγούμενοι, είναι περαστικοί από την εξουσία. Έτσι συμβαίνει στις δημοκρατίες. Όποιο εκλογικό σύστημα κι αν υιοθετήσουν, δεν μπορούν να διατηρηθούν στην εξουσία εσαεί. Γι’ αυτό ας υπερβούν το άγχος της «παρένθεσης» κι ας φέρουν εκλογικό σύστημα έντιμο και καθαρό, που να διασφαλίζει, βεβαίως, και με συνεργασίες κομμάτων, την ομαλή διακυβέρνηση του τόπου.
Του Φώτη Σιούμπουρα
