Του Χρήστου Καπούτση
Αβεβαιότητα και επικίνδυνη πολιτική αστάθεια σηματοδοτεί το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών στην Τουρκία. Το κυβερνών ισλαμικό κόμμα του ΑΚΡ, παρότι κέρδισε τις εκλογές με διαφορά 16% από το δεύτερο κόμμα, το Κεμαλικό,δεν κατόρθωσε να αποκτήσειτην πλειοψηφία των εδρών στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση και να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, για πρώτη φορά από το 2002.
Ο πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας και αδιαφιλονίκητος ηγέτης του ισλαμικού κόμματος, Ταγίπ Ερντογάν, θεωρείται ο μεγάλος χαμένος της εκλογικής αναμέτρησης.Προεκλογικός στόχος του Ερντογάν ήταννα συγκεντρώσει το ισλαμικό κόμμα τα 2/3 των ψήφων των βουλευτών και να προκαλέσει δημοψήφισμα για αλλαγή του καθεστώτος ενισχύοντας τις εξουσίες του προέδρου, ενώ ως ελάχιστη εκλογική επιδίωξη ήταντο ΑΚΡ να κατακτήσει τουλάχιστον την αυτοδυναμία στην Εθνοσυνέλευση και φυσικά, να μην μπει στη Βουλή το κουρδικό κόμμα. Απέτυχε και σταελάσσονα και στα μείζονα.
Ο δεύτερος μεγάλος χαμένος είναι ο πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου, του οποίου το πολιτικό μέλλον διαγράφεται δυσοίωνο. Ενδεχομένως, η ήττα Νταβούτογλου να έχει σοβαρές επιπτώσειςστην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, αφού μάλλον θα απαλλαγεί από τανεο-οθωμανικά του οράματα…
Ο πραγματικός νικητής των εκλογών είναι το κουρδικό κόμμα(HDP), που συγκέντρωσε το 13,1%, το διπλάσιο του ποσοστού του το 2011, και εξασφάλισε 80 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Το HDP στήριξε και η τουρκική Αριστερά.Η βασική πολιτική θέση των Κούρδων της Τουρκίας, που εκφράζεται από το HDP,δεν είναι ο εδαφικός ακρωτηριασμός της χώρας με την απόσχιση και την αυτονομία των κουρδικών περιοχών, τουλάχιστον προς το παρόν,αλλά το να αναγνωριστούν οι Κούρδοι όχι ως εθνική μειονότητα, αλλά ως συνιστών στοιχείο του τουρκικού κράτους. Δηλαδή, αυτόπου ζητά η Τουρκία στην Κύπρο για τους Τουρκοκύπριους και οι Αλβανοί στην πΓΔΜ.Αυτή ακριβώς είναι και η διαφορά του HDP με το ένοπλο κουρδικό κίνημα, το ΡΚΚ, που αγωνίζεται για την αυτονομία των κουρδικών περιοχών της νοτιοανατολικής Τουρκίας.
Τα ελληνικά πολιτικά κόμματα απέφυγαν επιμελώς να αναπτύξουν σχέσεις με τους Κούρδους της Τουρκίας. Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΑΝΕΛ και υπουργός Εθνικής Άμυνας, Π. Καμμένος, έχει άριστες σχέσεις με τους Κούρδους και ειδικά με τονστρατιωτικό τους τομέα. Επίσης, είναι γνωστέςοι σχέσεις φιλίας των αριστερών Κούρδων μεμία τουλάχιστον συνιστώσα του ΣΥΡΙΖΑ.
Μετά από αυτά, δύο είναι τα πιθανότερα σενάρια:
Πρώτον, να προκηρυχθούν άμεσα νέεςεκλογές. Σε αρκετά τουρκικά ΜΜΕ δημοσιεύονται «πληροφορίες»,σύμφωνα με τις οποίες ο Τ. Ερντογάν εξετάζει προτάσεις στις νέες εκλογές να ανέβει το εκλογικό όριο στο 15%,ώστε να μην εκλεγούνΚούρδοι βουλευτές από το HDP και, παράλληλα, το ισλαμικό κόμμα ΑΚΡ να εξασφαλίσει σίγουρη αυτοδυναμία.Με τον αποκλεισμό του κουρδικού κόμματος συμφωνεί και το κεμαλικό κόμμα! Θα πρόκειται για μια επιλογήπου θα πυροδοτήσει βίαιες και μάλλον ανεξέλεγκτες αντιδράσεις του κουρδικού πληθυσμού, αλλά και άλλων κοινωνικών ομάδων.
Δεύτερον, να σχηματιστεί κυβέρνηση συνεργασίας του ισλαμικού κόμματος ΑΚΡ είτε με το εθνικιστικό κόμμα του Μπαχτσελί (ισχυρή συνιστώσα οι Γκρίζοι Λύκοι), είτε με το κόμμα των Κούρδων, το HDP, που θα προχωρήσει και σε δημοψήφισμα για την ενίσχυση των εξουσιών του προέδρου της Τουρκικής Δημοκρατίας. Ο Αχμέτ Νταβούτογλου επιθυμεί κυβέρνηση συνασπισμού με τους εθνικιστές των Γκρίζων Λύκων! Μεγάλος συνασπισμόςτων ισλαμιστών με την κεμαλική αξιωματική αντιπολίτευσημάλλον αποκλείεται.Όπως και να έχει, το βέβαιο είναι ότι η Τουρκία μπαίνεισε μια περίοδο αβεβαιότητας και επικίνδυνης πολιτικής αστάθειας.Η ιστορία βρίθει παραδειγμάτων, που η ασταθής Τουρκία «εξήγαγε» τηνεσωτερική της κρίση σε γειτονικά κράτη που θεωρεί αδύναμα(Ελλάδα, Κύπρο και Συρία),επιδεικνύοντας –και ενίοτεαξιοποιώντας–τη στρατιωτική της ισχύ.
Ανησυχία σε Αθήνα και Λευκωσία
Μερικές ώρες μετά την ανακοίνωσητου εκλογικού αποτελέσματος στην Τουρκία, δημιουργήθηκε η πρώτη μεγάλη ένταση στο Αιγαίο. Το τουρκικό πολεμικό σκάφοςυποκλοπών «Tσαρνταλί» («Candarli») μπήκε στο Πεδίο Βολής Άνδρου και αμφισβήτησε το δικαίωμα της Ελλάδας να πραγματοποιεί εκεί βολές το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό.Επίσης, οπλισμένα τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη προέβαιναν σε δεκάδες παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου. Και ακόμη, το τουρκικό υπουργείο Έρευνας ανακοίνωσε ότιτο ιταλικό πλοίο «Οgs Explora» θα πραγματοποιήσει εργασίες πόντισης καλωδίου, από την 01-06-2015,στη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά και ανατολικά της Κρήτης μέχρι το Καστελόριζο, σεπεριοχές που ανήκουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Εύλογη είναι η ανησυχία στην Κύπρο, για πιθανή εξαγωγή της πολιτικής κρίσηςαπό την Τουρκία.Ο ηττημένος Τ. Ερντογάν είναι πιθανόν να αντιδράσει σπασμωδικά, για να κερδίσει την τουρκική κοινή γνώμη. Η Κύπροςείναι ο αδύναμος κρίκος και «προσφέρεται»για να εξωτερικεύσει την εσωτερική πολιτική κρίση της χώρας του, χωρίς μάλιστα να προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις.Ασφαλώς, ηπορεία των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του πολιτικού προβλήματος της Κύπρουθα επηρεαστεί αρνητικά από μια παρατεταμένη πολιτική αστάθεια στην Τουρκία, ειδικά στην περίπτωση που οι Γκρίζοι Λύκοι αναδειχθούν σε κυβερνητικό εταίρο.
Πάντως, στην Τουρκία διαμορφώνεται μια δυναμική κοινωνικών αλλαγών και πολιτικών ανατροπών. Ητουρκική εξωτερική πολιτική είναι πολύ πιθανόν να αλλάξει σημαντικά.Το δόγμα Νταβούτογλου, «μηδενικά προβλήματα με τους γείτονες», κατέρρευσε. Η συνεργασία με τους «Αδελφούς Μουσουλμάνους»και την ΠαλαιστινιακήΧαμάς εξέθεσαν την Τουρκία, ενώη αντιπαλότητα της Τουρκίας με το Ισραήλκαι με το καθεστώς Αλ Σίσι της Αιγύπτουπροκάλεσαν την έντονη δυσαρέσκεια των ΗΠΑ. Αναμένεται ότι θααναθεωρηθούνοι επιλογές της τουρκικής διπλωματίας για τη Συρία,το Ισλαμικό Κράτος, το Ισραήλ και το Ιράν. Όμως, οι αλλαγές αυτές είναι σημαντικές,διότι θα λειτουργήσουν ως ντόμινο διεθνοπολιτικών και στρατηγικών εξελίξεων…
