Του Παναγιώτη Αλιμήση
Είναι συνηθισμένο το φαινόμενο,κυρίως στον δυτικό κόσμο, της συγκρουσιακής σχέσης μεταξύ γηγενών και μεταναστών,όταν οι δύο πλευρές πολλές φορές νιώθουν «απειλούμενες». Ωστόσο, η διαμάχη ντόπιων και μεταναστών, που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές εθνικότητες ή κοινωνικές τάξεις,δεν αποτελεί πλέον «προνόμιο» των δυτικών κοινωνιών, καθώς το τελευταίο διάστημα οι δρόμοι της Νότιας Αφρικής βιώνουν τον ίδιο εφιάλτη. Τα μαχαίρια και τα όπλα κυριαρχούν σε πολλές γειτονιές της χώρας, ενώ ακόμα και μικρά παιδιά παίρνουν μέρος στο κυνηγητό ανθρώπων, οι οποίοι δεν «χωρούν» στη γειτονιά τους.
Η χώρα που μαρτύρησε από τον ρατσισμό και την ανθρώπινη υποβάθμιση στην πιο ακραία μορφή και γέννησε το «απαρτχάιντ» (εξέγερση), η χώρα που φέρει περήφανα την ανθρωπιστική κληρονομιά του Νέλσον Μαντέλα, ταλανίζεται απο πρωτοφανή κοινωνική αναταραχή και, ήδη, μετρά άγνωστο αριθμό νεκρών.Η πλειονότητα των μαύρων πολιτώνπιστεύει πως απειλείται από τους νεοεισερχόμενους Αφρικανούς παρακείμενων χωρών, που έχουν μεταναστεύσει στα μεγάλα αστικά κέντρα για αναζήτηση εργασίας.
Από τη μία πλευρά, το μεγαλύτερο μέρος του μαύρου πληθυσμού, που ζει σε άθλιες συνθήκες με ανεργία που φτάνει το 25%, βιώνει την περιθωριοποίηση που του έχουν «επιβάλει» οι λευκοί συμπατριώτες του και, από την άλλη, η εισροή και η φθηνή εργασία των περίπου 2 εκατομμυρίων μεταναστών (4% του πληθυσμού)«αποκλείει» από αυτούς κάθε ευκαιρία να εξελιχθούν οικονομικά. Οι μαύροι νεαρής ηλικίας, τόσο των αστικών κέντρων όσο και της υπαίθρου, φέρουν ακόμα την ψυχολογία του «περιθωριακού», με αποτέλεσμα ο ερχομός των φθηνών εργατικών χεριών να βιώνεται ως ακόμα μία περίοδος «δουλείας». Παρόλο που οι περισσότεροι μετανάστες ήρθαν στη Νότια Αφρική από το 1994 και μετά, τότε που έπαψε να κυβερνά η λευκή μειοψηφία, ακόμα βρίσκουν πολύ δύσκολο να ενταχθούν στο κοινωνικό σύνολο των «μαύρων αδελφών» τους.
Η πεποίθηση ότι οι νεοεισερχόμενοι αποτελούν άλλη μια εισβολή «μετά την αποικιοκρατία» αντικατοπτρίζεται στο μίσος και στη βία, όπου συχνά,ντόπιοι κυνηγούν τους ξένους με μαχαίρια στη μέση του δρόμου, σκοτώνοντας σε κοινή θέα.Οι γειτονικές χώρες, όπως το Μαλάουι και η Αγκόλα, που διατηρούν κοινότητες στη Νότια Αφρική, υπό τον φόβο ενός γενικευμένου ξεσηκωμού, ήδη μελετούν σχέδιο για επανεισδοχή των πληθυσμών τους σε περίπτωση που η βία ξεφύγει από κάθε έλεγχο.Ακόμα και οι ηγέτες γειτονικών χωρών κάνουν έκκληση στους ομοεθνείς τους να εγκαταλείψουν τη Νότια Αφρική. Μάλιστα, ο «πολύς» Ρόμπερτ Μουγκάμπε,δικτάτορας της γειτονικής Ζιμπάμπουε, και του οποίου η διακυβέρνηση έχει κατακριθεί από πολλούς, δήλωσε αηδιασμένος από αυτό που βλέπει να κάνουν «αδελφοί σε αδελφούς».
Η κληρονομιά του Μαντέλα
Σε μια προσπάθεια κατευνασμού της οργής, ο πρόεδρος της χώρας, Γιάκομπ Ζούμα, ξεκίνησε περιοδείες, στηριζόμενος στα «λόγια αγάπης» του Νέλσον Μαντέλα. Στις ομιλίες του ανακαλεί πάντα την κληρονομιά που άφησε ο Μαντέλα κατά τη μακρόχρονη προεδρία του, εστιάζοντας στις αξίες του ανθρωπισμού, οι οποίες σήμερα αργοπεθαίνουν στις γειτονιές του Γιοχάνεσμπουργκ και των άλλων πόλεων. Η χώρα-πρότυπο κοινωνικής συμβίωσης, τουλάχιστον την περίοδο που κυβερνούσε ο Μαντέλα, δείχνει να αποτελεί παρελθόν, ενώ το κοινωνικό οικοδόμημα-πρότυπο, που οραματίστηκε και σε μεγάλο βαθμό έχτισε ο θρυλικός ηγέτης,καταρρέει με θλιβερό τρόπο. Η ηγεσία του Ζούμα, κάτω από αυτές τις συνθήκες, καλείται να αποφασίσει αν θα ακολουθήσει τη στρατηγική της πειθούς ή της βίαιης καταστολής, ανεξάρτητα από τα ρίσκα τα οποία φέρει.
