Του Γιώργου Αλοίμονου
Οι εικόνες φρίκης που καταγράφουν καθημερινά τα δελτία ειδήσεων συγκλονίζουν. Βασική πύλη εισόδου η Ελλάδα, που τώρα, με την κυβερνητική αλλαγή, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε ιδεοληψίες και στην πραγματικότητα.
Οι πολιτικές συνθήκες στην Ευρώπη είναι ιδιαζόντως περίπλοκες: Οι φοβικές ακροδεξιές δυνάμεις κερδίζουν έδαφος και τα αριστερά κόμματα αναζητούν τον βηματισμό αναφορικά με το θέμα. Τώρα, μετά την εκατόμβη νεκρών, η ΕΕ αποφάσισε να δει το πρόβλημα κατάματα.
Τι λένε οι ειδικοί
Το Wittgenstein Centre for Demography and Global Human Capital έκανε μια εμπεριστατωμένη μελέτη, στην οποία διαπιστώνει ότι «ο κόσμος μας αλλάζει. Όχι μόνο τα σύνορά του. Αλλάζει και η ανθρωπογεωγραφία, με εκατομμύρια μετανάστες να αφήνουν πίσω την πατρίδα τους, για να εγκατασταθούν αλλού».
Κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει τον πραγματικό αριθμό των ανθρώπων που μεταναστεύουν κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο. Κάποιοι διασχίζουν τα σύνορα των χωρών παράνομα, ενώ το κάθε κράτος καταγράφει με διαφορετικό τρόπο την εισροή τους.
Το Wittgenstein Centre for Demography and Global Human Capital χρησιμοποίησε στατιστικές μεθόδους για να καλύψει τα κενά, ώστε να καταγράψει την παγκόσμια ροή μετανάστευσης. Από το γράφημα που δημιούργησε για το διάστημα 2005-2010, προκύπτουν σημαντικά συμπεράσματα.
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία, την εν λόγω πενταετία η χώρα υποδέχθηκε 181.459 μετανάστες, ενώ 28.803 κάτοικοί της έφυγαν προς άλλες χώρες. Σημαντικός αποδέκτης της μετανάστευσης ήταν και οι ΗΠΑ, όπου σχεδόν 2 εκατομμύρια Μεξικανοί άφησαν την πατρίδα τους τη συγκεκριμένη πενταετία για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η χώρα υποδέχθηκε πολλούς μετανάστες από την Κίνα, την Ινδία και τις Φιλιππίνες. Σημαντική ροή, όμως, σημειώνεται και προς τα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, όπου υπάρχει μεγάλη απαίτηση για εργατικά χέρια.
Φέτος, μετά και τη χλιαρή και παράξενη κυβερνητική στάση «ελάτε όσοι θέλετε», περίπου 1.000 μετανάστες περνάνε καθημερινά στη χώρα μας διακινδυνεύοντας τη ζωή τους.
Το πρόγραμμα της Στοκχόλμης
Στο τέλος του 2014 έληξε το πρόγραμμα της Στοκχόλμης, που διήρκεσε 15 χρόνια και περιελάμβανε τρία διαδοχικά πενταετή επιμέρους προγράμματα, που όριζαν τις κατευθυντήριες γραμμές στους τομείς του ασύλου, της μετανάστευσης, της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις, καθώς και την πολιτική συνεργασία (1999-2004 Τάμπερε, 2004-2009 Χάγη, 2009-2014 Στοκχόλμη).
Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, δήλωσε πως θα προωθήσει μία νέα ευρωπαϊκή πολιτική για τη νόμιμη μετανάστευση, «ώστε να είναι η Ευρώπη αγαπημένος προορισμός των ταλαντούχων αιτούντων εργασία».
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία Eurostat, οι αιτούντες άσυλο στα 28 κράτη-μέλη έφτασαν τους 110.000, δηλαδή παρατηρήθηκε αύξηση 30% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2013. Η Λετονία, η Ιταλία και η Βουλγαρία είδαν τον αριθμό των αιτήσεων για άσυλο να διπλασιάζεται το εν λόγω διάστημα. Η πιο αξιοσημείωτη αλλαγή σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2013 είναι η αλλαγή της εθνικότητας των αιτούντων άσυλο. Το πρώτο εξάμηνο του 2014, 8.500 Σύριοι ζήτησαν άσυλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ακολουθούν 2.500 Σέρβοι και 2.500 Αφγανοί.
Οι στατιστικές και οι εκτιμήσεις
Οι χώρες που πλήττονται περισσότερο από την παράνομη μετανάστευση, δηλαδή η Ιταλία, η Ελλάδα και η Μάλτα, ζήτησαν αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κανονισμού σε ό,τι αφορά τη διαδικασία αίτησης ασύλου, που μέχρι πρότινος γινόταν αποκλειστικά ενώπιον των αρχών της χώρας εισόδου του μετανάστη στην ΕΕ. Έκτοτε ξεκίνησε ένας διάλογος σχετικά με τον έλεγχο των συνόρων και τη διαδικασία ασύλου, ο οποίος οδήγησε στη δημιουργία μιας Task Force για τη Μεσόγειο υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με τη συνεργασία των κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την Εξωτερική Δράση. Κύριες αρμοδιότητες είναι η αποτελεσματικότερη συνεργασία μεταξύ των χωρών προέλευσης και μετάβασης των μεταναστών, η αναζήτηση νέων δρόμων για τη νόμιμη μετανάστευση και η από κοινού καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων.
«Η καταπολέμηση της μη νόμιμης μετανάστευσης αποτελεί βασική προϋπόθεση της μεταναστευτικής πολιτικής και απαιτεί κοινή αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων και δράση κατά των εργοδοτών που προσλαμβάνουν παράνομο εργατικό δυναμικό», τονίζει ο Μισέλ Κερκόνε, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο ρόλος-κλειδί του Δημήτρη Αβραμόπουλου
Η μετανάστευση αποτελεί ζήτημα που εμπίπτει στην κοινή εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογραμμίζει ο επίτροπος Μετανάστευσης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Ιθαγένειας, Δημήτρης Αβραμόπουλος, στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ.
Όπως σημειώνει ο κ. Αβραμόπουλος, «η διαχείριση των παγκόσμιων μεταναστευτικών ροών είναι μία από τις σημαντικότερες περιφερειακές και παγκόσμιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε», τονίζοντας ότι η φτώχεια, οι εμφύλιοι πόλεμοι, τα υπό κατάρρευση κράτη, η πείνα και οι περιβαλλοντικές καταστροφές είναι οι αιτίες που παράγουν τα παγκόσμια μεταναστευτικά ρεύματα.
«Για να επιτύχουμε στις δεσμεύσεις που έχουμε αναλάβει για τη διαμόρφωση μιας πιο συντονισμένης και βιώσιμης ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, θα πρέπει να ενσωματώσουμε στην κοινή εξωτερική πολιτικής μας τη μεταναστευτική πολιτική», πρόσθεσε.
Ειδικότερα, αναφέρθηκε στην ανάγκη βελτίωσης των σχέσεων της ΕΕ με την άμεση γεωπολιτική της περιφέρεια, που βρίσκεται σε μια κατάσταση διαρκούς σύγκρουσης, με αναπτυξιακές πολιτικές, ώστε να στηριχθούν τα κράτη και οι κοινωνίες που αντιμετωπίζουν φτώχεια, αστάθεια και πολέμους.
Την επαύριον της κρίσης, ο επίτροπος Μετανάστευσης προτείνει σχέδιο δέκα σημείων, που έχουν σκοπό να δώσουν λύση σε ένα πολυδαίδαλο πρόβλημα, ενώ στους βασικούς στόχους είναι και η στοχοποίηση των διακινητών. Τι γίνεται, όμως, με τις πραγματικές αιτίες; Τους τζιχαντιστές, τους πολέμους και τη φτώχεια;
Ο ρόλος των τζιχαντιστών
Ο πόλεμος στη Συρία τελευταία, αλλά, κυρίως, η αποτυχημένη «Αραβική Άνοιξη», αποτελούν ακόμα μία στρατηγική επένδυση της Δύσης που όχι μόνο δεν δούλεψε, αλλά μετατράπηκε σε εφιάλτη για όλο τον πλανήτη.
Οι ακραίοι τρομοκράτες μαχητές του ISIS δεν προέκυψαν από παρθενογένεση. Δημιουργήθηκαν ως «πυρήνας» αντίστασης εναντίον παραδοσιακών καθεστώτων στη Μέση Ανατολή, όπως η Συρία. Οι ΗΠΑ και οι ΕΕ αστόχησαν για ακόμα μία φορά αναφορικά με τον εμφύλιο στη Συρία, ενώ το μένος ακροδεξιών παραγόντων εναντίον του Άσαντ δημιούργησε και εξόπλισε ομάδες βάρβαρων εγκληματιών, που από το Συρία και το Ιράκ έχουν δημιουργήσει ένα αιματοβαμμένο status quo.
Τι είναι το ISIS
Αποτελεί μία από τις πιο εξτρεμιστικές οργανώσεις τζιχαντιστών της Μέσης Ανατολής. Δημιουργήθηκε το 2006 στο Ιράκ, ως μέρος ενός ευρέος ισλαμιστικού μετώπου, το οποίο περιλαμβάνει και την Αλ Κάιντα.
Το ISIS έχει καταφέρει να έχει υπό τον έλεγχό του μεγάλο αριθμό πόλεων στο Ιράκ και στη Βόρεια Συρία, με απώτερο ιερό σκοπό τη δημιουργία ενός ευρύτερου ισλαμικού χαλιφάτου: ο όρος «χαλιφάτο» αναφέρεται στο πολιτικό – θρησκευτικό κράτος, την πλέον ιστορική μορφή κεντρικής διακυβέρνησης του Ισλάμ, που διαμορφωνόταν από τη μουσουλμανική κοινότητα, τη γη και τους διαφορετικούς λαούς που είχε υπό την κυριαρχία της η ισλαμική αυτοκρατορία κατά τους αιώνες που ακολούθησαν τον θάνατο του προφήτη Μωάμεθ, το 632.
Το όνομα προέρχεται από την αραβική λέξη «χαλίφα» (χαλίφης), που σημαίνει «υπηρέτης του θεού» ή «διάδοχος του Προφήτη του». Προτεραιότητες αυτής της κεντρικής διακυβέρνησης ήταν η επιβολή του νόμου (σαρία), η άμυνα και η επέκταση της επικράτειας του Ισλάμ, καθώς και η γενική επίβλεψη σε οικονομικά θέματα.
Η επιτυχία του ISIS στη Συρία δεν είναι κάτι νέο. Αρκετοί παράγοντες ευθύνονται για την υπεροχή του στη χώρα. Η εμπειρία από άλλες συγκρούσεις, συμπεριλαμβανομένων των Τσετσενίας, Ιράκ και Μάλι, παρέχει μια θεσμική γνώση του αγώνα, που οι ντόπιοι αγωνιστές στερούνται πολλές φορές.
Σε αντίθεση με άλλες στρατιωτικές ομάδες, το σύνθημα των οποίων είναι «πόλεμος τη μέρα, λεηλασία τη νύχτα», το ISIS είναι μια ειδική δύναμη μάχης. Ενδιαφέρον προκαλεί ο εξοπλισμός του, η επάρκειά του και η δυνατότητα προέλασής του. Πού τα βρήκαν; Ποιος τους εξόπλισε; Και, εντέλει, γιατί ο πολιτισμένος κόσμος τους επιτρέπει να καταστρέφουν αρχαίες πόλεις σε Συρία και Ιρακ; Γιατί ανεχόμαστε τη βαρβαρότητά τους, τους αποκεφαλισμούς, τις εκτελέσεις και τις απειλές;
Βασική λύση η καταπολέμηση των ανισοτήτων
Μέτρα κατά της φτώχειας και σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν τα βασικά εργαλεία στον πόλεμο κατά των επιτήδειων που διαχειρίζονται την παγκόσμια επιχείρηση της τρομοκρατίας. Οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους χρησιμοποιούν σφόδρα το χαρτί της μετανάστευσης ως άξονα πίεσης. Τον ίδιο ρόλο παίζουν και οι εμφύλιες συρράξεις. Άρα, μόνο η ομαλότητα και η ευημερία αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για την ακύρωση των συνθηκών παράνομης διακίνησης ανθρώπων.
Διεθνής συναγερμός από οργανισμούς
Πεντακόσιες χιλιάδες άνθρωποι εκτιμάται ότι θα επιχειρήσουν την επικίνδυνη διέλευση της Μεσογείου φέτος, με κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό του ΟΗΕ.
«Εάν δεν κάνουμε τίποτε, πιστεύω ότι αυτήν τη χρονιά θα δούμε μισό εκατομμύριο ανθρώπους να διασχίζουν τη Μεσόγειο και, στην περίπτωση αυτή, πιθανόν να υπάρξουν μέχρι και 10.000 νεκροί», ανέφερε ο διευθυντής του οργανισμού, Κότζι Σεκιμίζου, στη διάρκεια διάσκεψης στη Σιγκαπούρη.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης, από την αρχή του έτους 1.750 άνδρες, γυναίκες και παιδιά χάθηκαν στη θάλασσα, αριθμός 30 φορές μεγαλύτερος σε σύγκριση με το ίδιο διάστημα του 2014.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να αποφασίσουν κατά τη σημερινή ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής στρατιωτικά μέτρα κατά των διακινητών στη Λιβύη, στη σκιά της τραγωδίας της Κυριακής στη Μεσόγειο, όπου περισσότεροι από 800 άνθρωποι χάθηκαν στη θάλασσα μετά το ναυάγιο του πλοίου που τους μετέφερε.
«Δεν πρέπει να ανησυχούμε μόνο για τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, αλλά επίσης να αντιμετωπίσουμε τους διακινητές», δήλωσε ο Αντόνιο Γκουτέρες, στο περιθώριο της Συνόδου του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών. Επιπλέον, ο ύπατος αρμοστής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες χαρακτήρισε «τραγωδία» την κατάσταση στη Μεσόγειο.
«Πρέπει να διασφαλιστεί μια αποτελεσματική δυναμικότητα για να σώζονται ζωές στη θάλασσα, διότι η σημερινή κατάσταση αποτελεί μια τεράστια τραγωδία», πρόσθεσε ο κ. Γκουτέρες.
*Ρεπορτάζ από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας το «Παρασκήνιο» που κυκλοφόρησε το Σάββατο 25 Απριλίου 2015.
