Συνέντευξη στην Κατερίνα Καραδήμα
Στον τοίχο του γραφείου είναι κρεμασμένα κάποια από τα μετάλλια που έχει πάρει στο παρελθόν. Στο παρελθόν υπήρξε αθλητής. Κάτι που τον ακολουθεί μέχρι και σήμερα. Εδώ και πολλά χρόνια ασχολείται με τη μάχιμη δικηγορία. Ο Γιάννης Μαρακάκης μιλάει στο «Π» για την πολιτική, για το ποινικό δίκαιο, αλλά και για την Ελλάδα της κρίσης. Εξηγεί γιατί δεν τον ενδιαφέρει η πολιτική και για ποιον λόγο θεωρεί ότι τα ερωτικά εγκλήματα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Πώς σχολιάζετε την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα;
Παρακολουθώ τα πολιτικά πράγματα διακριτικά και από απόσταση. Δεν είχα ποτέ μπολιαστεί με το μικρόβιο αυτό, όμως. Και συχνά αναρωτιέμαι –παρατηρώντας επιτυχημένους συναδέλφους να επιδιώκουν διακαώς να κατακτήσουν μια θέση στο Κοινοβούλιο– με ποια κριτήρια θυσιάζουν την καριέρα και την επιστήμη τους. Η μόνη εξήγηση που μπορώ να δώσω είναι ότι έχουν άλλες προσλαμβάνουσες από άλλες εποχές και δεκαετίες, όπου η ιδιότητα του πολιτικού ήταν εξόχως τιμητική. Σήμερα, όμως, ο τίτλος αυτός είναι συνυφασμένος με όλα τα δεινά της εποχής. Δηλαδή, σήμερα θεωρώ είτε πολύ ηρωικό να θυσιάζει την καριέρα του κάποιος για την πολιτική, είτε εξαιρετικά ματαιόδοξο. Διότι θυμίζω ότι εμείς οι δικηγόροι έχουμε καριέρα και διαφέρουμε από τους καριερίστες πολιτικούς. Αυτούς που οδήγησαν εδώ την Ελλάδα.
Πολλοί συνάδελφοι από τη δικηγορία βρέθηκαν στην πολιτική; Εχετε τέτοιες σκέψεις;
Αυτές οι αλήθειες με κράτησαν και με κρατάνε μακριά από την ενεργό πολιτική έτσι όπως την αντιλαμβάνεται ο μέσος ψηφοφόρος. Κυρίως, όμως, είναι ότι για εμένα πραγματική επαγγελματική κατάκτηση είναι η ανεξαρτησία μου. Δεν μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου να παίρνω σβάρνα τους γάμους και τις κηδείες και να ανταλλάσσω χειραψίες.
Και βέβαια θέλω ανά πάσα στιγμή να μπορώ να βριστώ σε δημόσιο χώρο με κάποιον που θα με πειράξει χωρίς να υπολογίσω, αν αυτό το εγκρίνει το κόμμα… Αυτοί οι αυτονόητοι περιορισμοί του πολιτικού είναι μια δουλεία. Πολλοί την επιλέγουν, ή θα σκότωναν για μια θέση στη «γαλέρα». Νομίζω πως εγώ είμαι κάτι άλλο…
Εχετε ζήσει στο εξωτερικό. Υπήρξε σκέψη να φύγετε για να ζήσετε και να δουλέψετε στο εξωτερικό;
Αισθάνομαι ευλογημένος που γεννήθηκα σε αυτήν τη χώρα. Και κάθε μέρα ευχαριστώ τον Θεό που ζω σε αυτή. Εχω ταξιδέψει αρκετά και έχω συναναστραφεί ανθρώπους διαφόρων εθνικοτήτων. Εχω βρεθεί σε πανέμορφα μέρη με πολλοί ενδιαφέροντες λαούς. Η αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα είναι η ομορφότερη χώρα στον κόσμο και η δεύτερη πίσω από αυτή είναι έτη φωτός μακριά. Η Ελλάδα είναι ο τόπος που «έφτυσε ο Θεός». Είναι ευλογημένη.
Αυτό τώρα που με εξοργίζει είναι το γεγονός πως όλοι αυτοί που τους ζητήσαμε και μας παρουσιάστηκαν ως σωτήρες δεν αγαπούν την Ελλάδα. Μάλιστα, κοιτάζοντας ανάλογες κρίσεις του παρελθόντος κάνεις μα κανείς ξενόφερτος δεν λυπήθηκε την Ελλάδα και τον λαό της. Οι ξένοι δεν συμπάσχουν. Πάντοτε είχαν τρομερή απορία για το μεγαλείο του ελληνικού λαού και, κυρίως, για τις εξαιρετικές ιδιαιτερότητές του. Τους μάγευε η ελληνικότητα και κυρίως το «άπιαστο» ελληνικό στοιχείο. Οσοι συναναστρέφονταν Ελληνες κατέληγαν συμπλεγματικοί. Και όσοι είχαν λίγο πιο καθαρή σκέψη έρχονταν πιο κοντά στην Ελλάδα και τους Ελληνες για να ανακαλύψουν τη μαγεία. Κάποιοι εξ αυτών ερωτεύτηκαν την Ελλάδα για πάντα. Κανείς ξένος, όμως, δεν τη λυπήθηκε την Ελλάδα. Ολοι τη φθονούσαν.
Εχετε μια απίστευτη διαδρομή, αθλητής, δικηγόρος στον Ομιλο Αντένα, τηλεοπτικό πρόσωπο, δικηγόρος. Αισθάνεστε τυχερός;
Πιστεύω στην τύχη και, επίσης, πιστεύω ότι μέχρι σήμερα σε αρκετές περιπτώσεις στάθηκα τυχερός. Ομως, η τύχη είναι μεγάλη ευθύνη. Ο τυχερός που ευνοείται με μια ευκαιρία παραπάνω από τους άλλους –εξ ου και τυχερός– επιβαρύνεται με την ευθύνη να εξαργυρώσει με τον καλύτερο τρόπο την ευλογία αυτή. Δεν είναι εύκολο να διαχειριστείς το βάρος της ευθύνης αυτής. Αν μετουσιώσεις την τύχη σε επιτυχία, τότε είσαι άξιος. Και είσαι άξιος να ξανασταθείς τυχερός, γιατί δημιουργείς τις προϋποθέσεις. Αν δεν αξιοποιήσεις το όπλο που η τύχη σου έδωσε, τότε είσαι καταδικασμένος στη μετριότητα.
Τι κοινό έχει ο αθλητισμός με τη νομική επιστήμη;
Αυτό που με συνέπαιρνε στον αθλητισμό ήταν αυτό το προσωπικό στοίχημα να γίνω καλύτερος. Οι μικρές καθημερινές νίκες που επεδίωκα. Αυτό σε μεγάλο βαθμό το πέρασα και μέσα στη δουλειά μου. Ο αθλητισμός, όμως, έχει προσδιορισμένο ταβάνι σε επίπεδο στόχων –π.χ. μια ολυμπιακή νίκη–, αλλά και βιολογικό deadline. Ο πρωταθλητισμός στη δικηγορία, όμως, είναι ανεξάντλητος. Δεν έχει όρια και κανένας στόχος δεν είναι επαρκής. Η νομική επιστήμη είναι όλη η ζωή. Και θα ήθελα πολλές ζωές για να μπορέσω να εμβαθύνω επαρκώς σε αυτή…
Ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που μπορεί να «έχει» ένας νομικός με το κράτος;
Παρά τις σοβαρές προσπάθειες του υπουργείου Δικαιοσύνης σχετικά με τη σύντμηση του χρόνου της δικαιοσύνης, το ελληνικό δικαστικό σύστημα, με κίνδυνο να νοσεί από καθυστερήσεις και περιττή αναβλητικότητα.
Το ανάθεμα, για αυτό το φαινόμενο αρνησιδικίας, πέφτει δυστυχώς πάνω στον δικηγόρο, ο οποίος είναι και ο συνδετικός κρίκος του εντολέα με τον φυσικό δικαστή. Η άλλη αγκύλωση είναι αυτή που έχει να κάνει με το αποστεωμένο σύστημα διαφθοράς, το οποίο ανέθρεψε γενιές και τώρα φαίνεται ότι τρώει τις σάρκες του.
Δυστυχώς, επί δεκαετίες ο μέσος Ελληνας είχε συνδέσει τη δικηγορία και την υπεράσπιση με παρασκήνια και στημένα παιχνίδια. Αυτή η εικόνα αλλάζει σιγά-σιγά.
Υπάρχει πόλεμος δικαιοσύνης-κυβέρνησης λόγω περικοπών στους μισθούς;
Σε μέρες κρίσης –οικονομικής, αλλά κυρίως ηθικής– ο δικαστής πρέπει να είναι ανεξάρτητος, δυνατός και αξιοπρεπής. Θεωρώ ότι έχουν γίνει σοβαρά βήματα και αναγνωρίζεται η σπουδαιότητα του έργου τού δικαστή, ο οποίος στην εποχή μας απέδειξε ότι μπορεί να φυλάει τους φύλακες.
Πόσο « τυφλή» είναι η δικαιοσύνη;
Νομίζω ότι, αντίθετα με τα διδάγματά μας, η δικαιοσύνη πλέον πρέπει να έχει τα μάτια της ορθάνοιχτα. Αλλά και τα ώτα της τεντωμένα, ώστε να αφουγκράζεται αυτά που αποφασίζονται για εμάς χωρίς εμάς – παρασκήνιο.
Πόσο –αν– επηρεάζει η οικονομική κρίση τους ανθρώπους; Πάνε το ίδιο εύκολα στα δικαστήρια για να λύσουν διαφορές; Κάποιοι λένε πως μειώθηκαν τα διαζύγια λόγω κρίσης…
Οι Ελληνες είναι φύσει θερμόαιμος λαός και απευθυνόταν ανέκαθεν με σχετική ευκολία στη δικαιοσύνη, ακόμη και για ζητήματα μικρής σημασίας. Οι νέες μνημονιακές συνθήκες, ωστόσο, οδήγησαν στο αντίθετο άκρο, μετατρέποντας την απονομή δικαιοσύνης σε υπηρεσία πολυτελείας.
Σας είδαμε σε σοβαρές ποινικές υποθέσεις, όπως αυτή της Siemens, αλλά ακούγεται για εσάς ότι ειδικεύεστε και στα τροχαία, που είναι μάστιγα για τη χώρα μας…
Η δικηγορία είναι συνυφασμένη με την ποινική δίκη. Η ποινική δίκη είναι μια μαγική διαδικασία και όταν πρόκειται για υποθέσεις, που λόγω σοβαρότητας συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον του κόσμου και της πολιτείας, τότε το βάρος στις πλάτες των συνηγόρων και των δικαστών είναι μεγαλύτερο. Ομως, η αλήθεια είναι ότι βρισκόμαστε εδώ για να ανταποκριθούμε σε προκλήσεις.
Η δικαστική αντιμετώπιση των τροχαίων ατυχημάτων ή δυστυχημάτων, από την άλλη, είναι απότοκη της μάστιγας αυτής που μας κοστίζει εκατοντάδες ζωές κάθε χρόνο, αλλά και ανείπωτη ταλαιπωρία για τους τραυματισμένους και τις οικογένειές τους. Ο νομοθέτης έχει μεριμνήσει ώστε να φροντίσει τα θύματα ή, σε περίπτωση θανάτου, τις οικογένειες και αυτούς που έμειναν πίσω. Δυστυχώς, όμως, τα επίπεδα αποζημίωσης στην Ελλάδα, λαμβανομένου υπόψη και του ύψους των ασφαλίστρων που καταβάλλουμε, συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη είναι προκλητικά χαμηλά. Για αυτόν τον λόγο, δίνουμε αγώνα ώστε να προσαρμοστούν οι δικαστικές αποφάσεις στα επίπεδα των ευρωπαϊκών χωρών.
Σε κάθε περίπτωση είναι πολύ άκομψο –αν και αναγκαίο– να πραγματεύεται ο δικαστής τη θεραπεία του πόνου λόγω ανθρώπινης απώλειας με οικονομικά μεγέθη και αριθμούς. Ομως, αυτό είναι ένα μίνιμουμ πρόνοιας και πρέπει να το υποστηρίξουμε και να το ενισχύσουμε.
Ως νομικός ποιες είναι οι εμπειρίες σας από τις συνθήκες κράτησης των φυλακισμένων;
Οι συνθήκες κράτησης, στην πλειοψηφία των σωφρονιστικών καταστημάτων, παραμένουν άθλιες για τους κρατουμένους και άκρως επικίνδυνες για τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους.
Τα περιστατικά εξεγέρσεων αλλά και αποδράσεων είναι το φυσικό επόμενο της αδυναμίας τού συστήματος να επουλώσει πληγές δεκαετιών.
Πώς φαντάζεστε τη ζωή σας μετά από 20 χρόνια;
Να είμαι πατέρας εφήβων…
Πόσο επηρέασε τον κόσμο το γεγονός ότι γίνατε γνωστός από την τηλεόραση;
Ο κόσμος με αγαπάει, είναι γεγονός ότι έγινα γνωστός από την τηλεόραση, αλλά κανείς δεν στέκεται πια σε αυτό.
Πολλοί μιλάνε για δικηγόρους και συναλλαγές με την έδρα. Λένε ότι κέρδισε τη δίκη, γιατί γνώριζε την έδρα. Τι απαντάτε;
Κάποτε πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία αυτή. Δεν είναι κακό να γνωρίζεις την έδρα. Επιβάλλεται να γνωρίζεις την έδρα, να μπορείς να συνεννοηθείς. Αλλαξαν οι εποχές για όλους. Σήμερα μπορείς να είσαι καλός δικηγόρος, χωρίς απαραίτητα να είσαι κακοντυμένος, με κοιλιά και απεριποίητος.
Ποιες υποθέσεις σάς κεντρίζουν περισσότερο;
Ολες οι υποθέσεις έχουν ενδιαφέρον. Βέβαια, τα ερωτικά εγκλήματα είναι ακόμη πιο ενδιαφέροντα, γιατί εκτός από νομικός πρέπει να προσεγγίσεις και με βάση την ψυχολογία.
Ποια είναι η σχέση σας με το Θείο;
Πλατωνική, σαν ένας μακρινός συγγενής που θα είναι πάντοτε εκεί για μένα…
Υπάρχει κάτι που θα θέλατε να αλλάξετε, κάτι που ίσως με το πέρασμα του χρόνου μετανιώσατε;
Ισως ότι δεν πρόλαβα να εμβαθύνω σε σχέσεις και αξίες, δεν έχω αφιερωθεί, δεν έχω δώσει το 100%…
