Του Δημήτρη Σταυρόπουλου
Στην Ελλάδα της κρίσης, της φτώχειας, της ανεργίας και των τόσων άλλων προβλημάτων, μια γιορτή για την κάνναβη στην κεντρικότερη πλατεία της Αθήνας ήταν για πολλούς ένα άκαιρο και λάθος μήνυμα. Οι εικόνες από τους νέους που διαδήλωναν για την απελευθέρωση του χασίς έκαναν τον γύρο της Ευρώπης και συνοδεύτηκαν από αρνητικά σχόλια.
Τι επεδίωκε αλήθεια η (αριστερή) κυβέρνηση με αυτή την εκδήλωση; Την απενοχοποίηση μιας ολόκληρης εποχής που το χασίς ήταν άδικα συνδεδεμένο με τους κατατρεγμένους; Τη φιλοσοφία που πρεσβεύει περισσότερη ελευθερία κυρίως στους νέους; Την εναλλακτική πρόταση για άλλου είδους ψυχαγωγία και απολαύσεις;
Με αμηχανία, σκεπτικισμό και αποτροπιασμό αντέδρασε και η πλειοψηφία της κοινής γνώμης στην Ελλάδα στη «γιορτή της κάνναβης. Σε αυτόν τον ευρωπαϊκό νεωτερισμό –όπως τον αποκάλεσαν– οι αντιδράσεις ήταν πολλές και ποικίλες.
Το θέμα, πάντως, άνοιξε διάπλατα τον δρόμο για συζητήσεις και επιστημονική αντιπαράθεση.
Προκαλεί εξάρτηση
Για το χασίς υπάρχουν πολλοί μύθοι και άλλες τόσες αλήθειες. Το σίγουρο είναι, πάντως, ότι πρόκειται για ναρκωτικό που προκαλεί εξάρτηση. Στην Ολλανδία η χρήση του είναι ελεύθερη υπό όρους. Το ίδιο ίσχυσε πρόσφατα και σε κάποιες πολιτείες της Αμερικής (μόνο για ψυχαγωγικούς λόγους).
Η κάνναβη στην Ελλάδα ήταν γνωστή και διαδεδομένη από την αρχαιότητα.
Στις αρχές του 20ού αιώνα λειτουργούσαν στην Αθήνα, στον Πειραιά και σε άλλες μικρότερες ελληνικές πόλεις πολλοί «τεκέδες», δηλαδή καφενεία όπου σύχναζαν οι χασισοπότες. Σε αυτά τα στέκια πήγαιναν κυρίως άτομα του υποκόσμου (κουτσαβάκια, νταήδες, μαστροποί, μαχαιροβγάλτες και «κατάστικτοι», δηλαδή άνδρες με τατουάζ) για να «πιουν» χασίς, καθώς ο καφές δεν ήταν τότε ακόμα στην ημερήσια διάταξη: «Προσφέρεται και καφές», έγραφαν σε πινακίδες οι τεκετζήδες, για να προσελκύουν και τους μη χασισοπότες. Σε αυτά τα καταγώγια, τα οποία τα επισκέπτονταν κατά καιρούς και διάφοροι καλλιτέχνες και «παρακμιακοί αστοί», υπήρχαν διάφορες ρεμπέτικες κομπανίες ή μοναχικοί τύποι που έπαιζαν μπαγλαμά τραγουδώντας «στης μαστούρας τον σκοπό».
Οι αστυνομικοί κατά καιρούς εισέβαλλαν στους τεκέδες για να βρουν παρανόμους και να εκφοβίσουν τον υπόκοσμο. Όσους χασισοπότες συλλάμβαναν τους έπαιρναν ένα βράδυ στο κρατητήριο για να «ξεμαστουρώσουν» και στη συνέχεια τους άφηναν ελεύθερους, διότι η κατανάλωση χασίς θεωρούνταν τότε «πταίσμα» και όχι κακούργημα. Κανείς χασισοπότης δεν έμπαινε φυλακή αν «έπινε» χασίς, εκτός αν έκανε κάποια άλλη αξιόποινη πράξη. Η απαγόρευση ήρθε αργότερα, κατά τη δικτατορία του Μεταξά.
Αριστεροί και χασισοπότες
Επί δικτατορίας Μεταξά, αλλά και αργότερα, κατά την περίοδο του εμφύλιου πολέμου και των «πέτρινων χρόνων», η κρατική καταστολή σε βάρος των κομμουνιστών και των αριστερών γενικότερα στην Ελλάδα ήταν πολύ σκληρή. Οι αριστεροί, τόσο οι απλοί άνθρωποι όσο και οι διανοούμενοι, οδηγούνταν στις φυλακές και στα ξερονήσια για εξορία. Ήταν πολιτικοί κρατούμενοι, αλλά το «εθνικόφρον» κράτος, προκειμένου να τους ταπεινώσει ακόμα περισσότερο, τους έριχνε στη φυλακή μαζί με τους εγκληματίες του κοινού ποινικού Δικαίου. Έτσι, για πρώτη φορά συγχρωτίστηκαν αριστεροί διανοούμενοι και καλλιτέχνες με άτομα του υπόκοσμου και με λούμπεν μικροεγκληματίες, που είχαν ως χαρακτηριστικό τους τη ρεμπέτικη μουσική και την κατανάλωση χασίς. Με αυτόν τον τρόπο οι αριστεροί καλλιτέχνες ήρθαν σε επαφή με το χασίς και ο υπόκοσμος με τις ιδέες της Αριστεράς, δημιουργώντας μια μοναδική σύνθεση που επηρεάζει την ελληνική κοινωνία ακόμα και σήμερα.
Οι ρεμπέτες της εποχής
Πολλοί ήταν οι ρεμπέτες εκείνης της εποχής που φούμαραν τον «καπνό της λησμονιάς». Πιο γνωστός από όλους ήταν ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο οποίος «έπινε» χασίς και έζησε μέχρι τα βαθιά του γεράματα, κάνοντας πέντε παιδιά: «Μας φέρνει μαύρο από την Πόλη και μαστούρια είμαστε όλοι, τουμπεκί απ’ την Περσία πίνει ο μάγκας με ησυχία…», λέει ένα γνωστό τραγούδι του. Τα «χασικλίδικα», αν και απαγορευμένα, ήταν εκείνη την εποχή ένα σημαντικό κομμάτι του ρεμπέτικου τραγουδιού. Η καταστολή του ρεμπέτικου τραγουδιού από το καθεστώς του Μεταξά, καθώς και από τις ελληνικές μετα-εμφυλιακές κυβερνήσεις, έστρεψε τον λαό στα λεγόμενα «λαϊκά τραγούδια» και στο μπουζούκι, που ήταν, πλέον, αποδεκτό και από την αστική τάξη. Το ίδιο διάστημα οι διώξεις των χασισοποτών εντάθηκαν και τα μέτρα καταστολής αυξήθηκαν με αποκορύφωμα την περίοδο της Χούντας. Ωστόσο, η χρήση της κάνναβης, παρά τις τόσες απαγορεύσεις και διώξεις, δεν εξαφανίστηκε ποτέ από την Ελλάδα. Από τη δεκαετία, μάλιστα, του 1990 άρχισε να επανακάμπτει σε σημείο ώστε να είναι, πλέον, ευρύτατα διαδεδομένη, όχι μόνο σε περιθωριακούς, αλλά και σε άτομα της αστικής και μορφωμένης τάξης.
Πολλά τα ερωτήματα
Τα ερωτήματα που γεννιούνται στις μέρες μας, ωστόσο, είναι τα έξης:
-Τι σχέση έχει με την αριστερή κουλτούρα της σημερινής κυβέρνησης η απελευθέρωση της χρήσης του χασίς;
-Πόσο έτοιμη είναι η ελληνική κοινωνία να δεχθεί έναν τέτοιο νεωτερισμό;
-Ποιους σκοπούς εξυπηρετεί μια τέτοια απόφαση;
-Ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν από αυτήν τη χαλάρωση στον πόλεμο κατά των ναρκωτικών, με δεδομένη τη θέση της Ελλάδας, που θεωρείται «σταυροδρόμι» μεταξύ Ανατολής και Δύσης;
Ναρκωτικά και νέοι
Ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για τη χρήση ναρκωτικών ουσιών στη χώρα μας και ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, όπου παρατηρούνται αυξητικές τάσεις, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση για την Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα, που δημοσιοποιήθηκε από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής.
Ένας στους δέκα εφήβους ηλικίας 15 ετών (9,6%) ανέφερε την περασμένη χρονιά ότι έχει κάνει χρήση κάνναβης έστω και μία φορά στη ζωή του.
Οι περισσότεροι έφηβοι χρήστες κάνναβης ανέφεραν χρήση της ουσίας τον τελευταίο χρόνο πριν από την έρευνα (7,6%), ενώ οι μισοί (4,8%) είχαν κάνει χρήση τον τελευταίο μήνα πριν από την έρευνα. Τα αγόρια ανέφεραν χρήση κάνναβης σε υψηλότερο ποσοστό, ενώ παρατηρούνται και σημαντικά υψηλότερα ποσοστά πρόσφατης χρήσης, καθώς και επανάληψης της χρήσης συγκριτικά με τα κορίτσια.
Εκτός… μόδας η ηρωίνη
Οι νέοι θεωρούν «εκτός μόδας» την ηρωίνη, χαρακτηρίζοντας «περιθώριο» τους χρήστες της, τους δελεάζει η κοκαΐνη, αλλά τη βρίσκουν ακριβή, και στρέφονται στο «ακίνδυνο» και χωρίς εξάρτηση, όπως πιστεύουν, χασίς, νομίζοντας μάλιστα ότι η χρήση του έχει ελάχιστες έως μηδαμινές επιπτώσεις από τον νόμο.
Αποκαλυπτικά είναι, επίσης, τα στοιχεία για τη χρήση χασίς που έδωσε ο διοικητής του Τμήματος Δίωξης Ναρκωτικών, κ. Δεληγιάννης, σημειώνοντας, μάλιστα, ότι φέτος κατασχέθηκε ένας τόνος και 200 κιλά χασίς, αριθμός που το 2014 ήταν μόλις 150 κιλά.
Αν σκεφθεί κανείς ότι στην Ολλανδία ξεκίνησε, ήδη, μεγάλη συζήτηση για την αναστολή του μέτρου της ελεύθερης χρήσης του χασίς, στην Ελλάδα βασιλεύουν οι παράνομες φυτείες.
Σε ευρωπαϊκή Κολομβία του χασίς αναδεικνύεται η Ελλάδα, καθώς φυτείες ινδικής κάνναβης εντοπίζονται σε όλη την επικράτεια. Αυτό επαληθεύεται από τα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ., σύμφωνα με τα οποία καταγράφονται κάθε χρόνο κατασχέσεις δενδρυλλίων κάνναβης στις 51 από τις συνολικά 53 Αστυνομικές Διευθύνσεις της χώρας! Την πρωτιά, ως γνωστόν, κατέχει με διαφορά η Κρήτη. Αρκαδία, Μεσσηνία, Ηλεία και Λακωνία σημειώνουν εντυπωσιακές «επιδόσεις», ενώ μόνο η Άρτα και τα Γρεβενά φαίνεται να εξαιρούνται από τον χάρτη της χασισοκαλλιέργειας. Σε ετήσια βάση υπολογίζεται ότι κατάσχονται κατά μέσο όρο περί τα 35.000 δενδρύλλια, που όμως, σύμφωνα με αστυνομικές πηγές, αντιστοιχούν στο 30% με 40% του συνολικού αριθμού καλλιεργούμενων φυτών. Εάν, όπως εκτιμάται, κάθε δέντρο παράγει ένα κιλό «έτοιμου» χασίς, τότε η ετήσια «εγχώρια» παραγωγή ανέρχεται ή και ξεπερνά τους 80 τόνους!
Εκατομμύρια ο τζίρος
Άκρως ενδιαφέροντα είναι όσα επισημαίνουν αξιωματικοί της Δίωξης Ναρκωτικών σχετικά με τον «κύκλο εργασίας» της χασισοκαλλιέργειας στην Ελλάδα. Όπως σημειώνουν, η τιμή ενός κιλού χασίς ελληνικής σοδειάς πωλείται στην αγορά προς 1.000 ευρώ, γεγονός που συνεπάγεται ότι η συνολική παραγωγή μεταφράζεται σε τζίρο που αγγίζει τα 80 εκατομμύρια ευρώ…
Οι επιδράσεις στον οργανισμό
Όλες οι μορφές κάνναβης έχουν αρνητικές επιδράσεις. Μερικά από τα συνήθως παρατηρούμενα αποτελέσματα είναι η ουσιαστική αύξηση του καρδιακού ρυθμού, τα κοκκινισμένα μάτια, το στεγνό στόμα και ο λαιμός και η αύξηση της όρεξης.
Η χρήση της κάνναβης μπορεί να εξασθενίσει ή να μειώσει τη βραχυπρόθεσμη μνήμη και την ικανότητα κατανόησης, να αλλάξει την αίσθηση του χρόνου και να ελαττώσει την ικανότητα να εκτελούνται ενέργειες που απαιτούν συγκέντρωση και συντονισμό, όπως η οδήγηση. Τα κίνητρα και οι γνωστικές λειτουργίες μπορεί να μεταβληθούν, κάνοντας έτσι δύσκολη την πρόσληψη νέων πληροφοριών. Η μαριχουάνα μπορεί, επίσης, να προκαλέσει παράνοια και ψύχωση.
Εξαιτίας του ότι οι χρήστες συνήθως εισπνέουν τον αφιλτράριστο καπνό βαθιά και τον κρατούν στα πνευμόνια τους όσο το δυνατόν περισσότερο, η μαριχουάνα βλάπτει τα πνευμόνια και το αναπνευστικό σύστημα. Οι μακροχρόνιοι χρήστες κάνναβης μπορεί να αναπτύξουν ψυχολογική εξάρτηση και να απαιτείται μεγαλύτερη ποσότητα της ουσίας για να προκληθεί το ίδιο αποτέλεσμα.
Οι υποστηρικτές της αποποινικοποίησης ισχυρίζονται ότι τα οικονομικά οφέλη θα είναι πολύ σημαντικά σε περίπτωση που προωθηθεί κάτι τέτοιο σε αυτή την κρίσιμη στιγμή για τα δημοσιονομικά της χώρας, από την ταυτόχρονη νομιμοποίηση της ινδικής και κλωστικής κάνναβης, καθώς η αγροτική παραγωγή, ο τουρισμός, η βιοτεχνία, το εμπόριο και οι υπηρεσίες θα επωφεληθούν με τη δημιουργία τουλάχιστον 20-40.000 θέσεων εργασίας σε όλο το φάσμα της αγοράς της κάνναβης (παραγωγή, μεταποίηση, διάθεση, έρευνα, εκπαίδευση κ.λπ.), αλλά και με την εισροή εκατοντάδων εκατομμυρίων στα ταμεία του κράτους μέσω της άμεσης και έμμεσης φορολογίας.
