Του Φώτη Ελιμιώτη
Οι αλλαγές που πρόκειται να γίνουν στο Δημόσιο και, μάλιστα, εντός του 2015 και οι οποίες περιλαμβάνονται στη συμφωνία της κυβέρνησης με τους δανειστές είναι σαρωτικές. Θα αφορούν κυρίως στα οργανογράμματα των υπουργείων, έως και τη θεσμοθέτηση νέων συστημάτων αξιολόγησης και επιλογής εργαζομένων και προϊσταμένων, αλλά και στα μισθολόγια, αφού αναμένεται να υπάρξουν αναπροσαρμογές με αυξήσεις και μειώσεις.
Βάσει των απαιτήσεων των εταίρων, έρχονται σημαντικές αλλαγές με τη δημιουργία υπαλλήλων δύο ταχυτήτων, καθώς θα «παγώσουν» όλες οι μισθολογικές ωριμάνσεις έως και το 2022 ή τουλάχιστον έως το 2020, ενώ ταυτόχρονα τα πτυχία θα έχουν καθοριστικό ρόλο στη διάρκεια της μισθολογικής ωρίμανσης.
Το νέο σχέδιο προβλέπει αυξήσεις μισθών ανά δύο έτη για τους κατόχους πτυχίων ΑΕΙ και ΤΕΙ, ενώ για τους υπαλλήλους πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης η μισθολογική ωρίμανση θα έρχ εται ανά τρία έτη. Ωστόσο, οι δανειστές πρότειναν να αυξηθεί το χρονικό όριο για τους πτυχιούχους στα τρία έτη και για τους μη πτυχιούχους ως και στα πέντε έτη, γεγονός που θα σημάνει έμμεσο «πάγωμα» των αυξήσεων και μικρότερη μισθολογική ανέλιξη. Οι δανειστές, μάλιστα, επέμειναν ότι για την καλύτερη λειτουργία των υπηρεσιών πρέπει να δοθούν κίνητρα που να μεταφράζονται σε μισθολογικές αυξήσεις, οι οποίες, μάλιστα, μπορεί να φτάσουν και το 8%. Θα φανεί όμως αυτό, αν η κυβέρνηση φέρει, δηλαδή, στη Βουλή σχετικό σχέδιο νόμου προς ψήφιση.
Ποιες είναι οι παρεμβάσεις
Ο νέος υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης, Χριστόφορος Βερναρδάκης, επιδιώκει να θεσμοθετήσει τις αλλαγές στο κράτος εντός του 2015, με στόχο να αναδείξει το «μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα» της κυβέρνησης.
Οι θεσμικές παρεμβάσεις που θα νομοθετηθούν και θα διαμορφώνουν τις βάσεις για το νέο κράτος αφορούν τα εξής:
- Τη δημιουργία επιτελικού κράτους. Άρχισε, ήδη, η καταγραφή των αναγκών και των αρμοδιοτήτων στα υπουργεία με βάση την ενοποίηση δομών, όπως καταγράφηκαν από τη δημιουργία δέκα βασικών υπουργείων. Θα προσδιοριστούν οι επιτελικές αρμοδιότητες που θα κρατήσουν τα υπουργεία και με βάση αυτό το δεδομένο θα διαμορφωθούν περιγράμματα των θέσεων εργασίας. Παράλληλα, θα μεταφερθούν αρμοδιότητες στους δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης, που θα έχουν σχέση με την εξυπηρέτηση των πολιτών. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων θα συνοδευτεί με τη μεταφορά και των αντίστοιχων πόρων, που είναι πάγιο αίτημα των ΟΤΑ. Επίσης, θα αναδιοργανωθούν οι αποκεντρωμένες κρατικές υπηρεσίες σε συνεργασία με το υπουργείο Εσωτερικών, καθώς στο πρόγραμμα του κυβερνώντος κόμματος περιλαμβάνεται η κατάργηση των αποκεντρωμένων κρατικών διοικήσεων.
- Τρία κύματα κινητικότητας: η εφαρμογή του επιτελικού κράτους θα έχει ως αποτέλεσμα τη μετακίνηση προσωπικού από τις θέσεις που υπηρετεί σε νέες δομές, όπου θα μεταφερθούν οι αρμοδιότητες. Παράλληλα, θα καταγραφούν οι ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό και θα πραγματοποιηθούν τρία κύματα κινητικότητας: το πρώτο εντός του επόμενου μήνα με στόχο την επανατοποθέτηση 3.900 απολυθέντων και εργαζομένων που είναι σε διαθεσιμότητα, το δεύτερο για τη σταδιακή τοποθέτηση των 6.000 αδιόριστων του ΑΣΕΠ και το τρίτο σαρωτικό κύμα υπολογίζεται στα τέλη του 2015 ή στις αρχές του 2016, όταν θα καλυφθούν οι ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό με μετακίνηση προσωπικού από όλο το Δημόσιο. Η κινητικότητα θα έχει εθελοντικό, αλλά και υποχρεωτικό χαρακτήρα, στις περιπτώσεις όπου γίνεται μεταφορά αρμοδιοτήτων από μία δομή σε μία άλλη.
- Το υπουργείο στοχεύει να αξιοποιήσει τους σπουδαστές της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης ως «ειδική δύναμη» στο εσωτερικό των υπουργείων, που θα συμβάλλουν στην εφαρμογή του επιτελικού κράτους και στο «πάντρεμα» οργανογραμμάτων και νέων περιγραμμάτων θέσεων εργασίας.
- Μέχρι το φθινόπωρο θα έχει θεσμοθετηθεί το νέο σύστημα αξιολόγησης του προσωπικού, στόχος του οποίου θα είναι να επιβραβεύει και όχι να τιμωρεί τους εργαζομένους, όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές. Στο νέο σύστημα δεν θα περιλαμβάνονται γραπτές εξετάσεις, αλλά σταθερά κριτήρια για την αξιολόγηση των υποψηφίων για βαθμολογική και μισθολογική προαγωγή. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται από το υπουργείο πρόταση που συνδέεται με το γαλλικό μοντέλο επιλογής προϊσταμένων, όπου επιλέγονται από τον υπηρετούντα προϊστάμενο οι τρεις καλύτεροι υπάλληλοι ανά υπηρεσία και κατόπιν οι εργαζόμενοι στη συγκεκριμένη διοικητική μονάδα ψηφίζουν τους τρεις «καλύτερους» συναδέλφους τους, έτσι ώστε να «επιβεβαιώσουν» ή να «απορρίψουν» την εισήγηση του προϊσταμένου τους. Το υπουργείο Διοικητικής Ανασυγκρότησης επεξεργάζεται προτάσεις και για αξιολόγηση των προσφερόμενων υπηρεσιών από το κράτος εκ μέρους των πολιτών.
- Προβλέπεται, επίσης, αναμόρφωσητου πειθαρχικού δικαίου με κατάργηση των αντισυνταγματικών διατάξεων –όπως τις χαρακτήρισε ο υπουργός– που αφορούν το τεκμήριο αθωότητας, με την κατάργηση της υποχρεωτικής αργίας και την αντικατάστασή της με τη δυνητική, την απαλοιφή των διατάξεων που ενισχύουν τις διώξεις για συνδικαλιστική δράση και, τέλος, την επαναφορά των εκπροσώπων των δημόσιων υπαλλήλων στα πειθαρχικά συμβούλια.
- Νομοσχέδιο που θα κατατεθεί στη Βουλή θα περιλαμβάνει και παραμετρικές αλλαγές στο σύστημα επιλογής προϊσταμένων, με την κατάργηση των γραπτών εξετάσεων και τη διατήρηση μορίων και συνέντευξης. Η ποσόστωση αυτών στην τελική βαθμολόγηση θα επαναπροσδιοριστεί. Στο υπουργείο έχουν κατατεθεί εισηγήσεις για ενισχυμένη συμμετοχή των σταθερών κριτηρίων που μοριοδοτούνται για την τελική επιλογή (προϋπηρεσία, σπουδές κ.λπ.) και μείωση της ποσόστωσης που καταλαμβάνει η συνέντευξη, η οποία όμως θα διατηρηθεί, αλλά αναζητείται ο τρόπος εφαρμογής της προκειμένου να είναι αδιάβλητη.
- Επίσης, θα προβλέπεται η βαθμολογική αποκατάσταση των μετακινούμενων υπαλλήλων, οι οποίοι με την τοποθέτηση στις νέες τους θέσεις υποβιβάστηκαν σε χαμηλότερη κατηγορία.
Ποιες αλλαγές προωθούνται σε μισθολόγιο και κινητικότητα
Σύμφωνα με το σχέδιο της κυβέρνησης, οι αλλαγές που προωθούνται για το μισθολόγιο και την κινητικότητα αναλυτικά είναι οι εξής:
- Αποσύνδεση βαθμολογίου από το μισθολόγιο, γεγονός που θα φέρει μια σειρά αλλαγών, κυρίως μειώσεις στους μισθούς των εργαζομένων στο Δημόσιο.
- Άνοιγμα της μισθολογικής «ψαλίδας» μεταξύ των αποφοίτων της δευτεροβάθμιας και της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, με δημοσιονομικά ουδέτερο τρόπο. Ωστόσο, λόγω της οικονομικής κατάστασης, το πιθανότερο είναι ότι θα μειωθούν οι μισθοί των πρώτων, ενώ των δεύτερων θα μείνουν σταθεροί ή θα μειωθούν λιγότερο.
- Τοποθέτηση μόνιμων γενικών γραμματέων στα υπουργεία.
- Νέο σχήμα κινητικότητας, ύστερα από την αξιολόγηση του προσωπικού και των δομών του Δημοσίου.
