Του Δημήτρη Κωστάκου
Στο στόχαστρο βρίσκονται περίπου 250.000 ασφαλισμένοι, καθώς οι εκπρόσωποι των δανειστών μας επιμένουν στην άμεση λήψη μέτρων για τον δραστικό περιορισμό της πρόωρης συνταξιοδότησης.
Η πρόβλεψη, η οποία περιλαμβάνεται στη«λίστα» των παρεμβάσεων που έχει παρουσιάσει η κυβέρνηση στους εταίρους μας, αποτελεί εξ αντικειμένου αυτοτελές ζήτημα διαπραγμάτευσης, δεδομένου ότι, αναλόγως των αποφάσεων που θα ληφθούν, ενδέχεται να υπάρξουν μεγάλες κοινωνικές επιπτώσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Εργασίας, οι ασφαλισμένοι, που καλύπτονται από τις ευνοϊκές ρυθμίσεις για πρόωρη αποχώρηση από την αγορά εργασίας, διακρίνονται σε δύο κατηγορίες:
Τα «κλειδιά»
- Σε 150.000 που έχουν θεμελιωμένο συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Δηλαδή, έχουν σωρευτικά συμπληρώσει και τα –κατά περίπτωση– απαιτούμενα ένσημα και το προβλεπόμενο όριο ηλικίας, με αποτέλεσμα να έχουν «κλειδώσει» τη δυνατότητα συνταξιοδότησης.
- Σε 100.000 με κατοχυρωμένο συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Δηλαδή, με συμπληρωμένα τα απαιτούμενα ένσημα, όχι όμως και το όριο ηλικίας.
Όσοι έχουν απλώς κατοχυρώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα υπάρχει ισχυρό ενδεχόμενο να επηρεαστούν σε δύο επίπεδα: α) ως προς το ηλικιακό όριο, το οποίο μπορεί να αυξηθεί έως και 12 έτη από τα ισχύοντα, και β) ως προς το ύψος της μείωσης της πρόωρης συνταξιοδότησης, καθώς συζητείται το πέναλτι για τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις να αυξηθεί και ως προς το ετήσιο ποσοστό και ως προς το συνολικό ποσοστό. Σήμερα, το πέναλτι καθορίζεται στο 6%, για κάθε έτος που ο ασφαλισμένος απέχει κατά τη συνταξιοδότησή του από το όριο της πλήρους σύνταξης και, συνολικά, δεν μπορεί να υπερβαίνει το 30% στο ποσό της σύνταξης.
Ποιοι γλυτώνουν
Οι ομάδες ασφαλισμένων που έχουν θεμελιώσει δικαίωμα είτε ως γονείς ανηλίκων, είτε συμπληρώνοντας 35ετία, είτε κλειδώνοντας 25ετία στο Δημόσιο μπορούν να κάνουν χρήση των ευνοϊκών διατάξεων για πρόωρη συνταξιοδότηση. Κερδισμένοι είναι –υπό προϋποθέσεις– οι ασφαλισμένοι πριν από το 1993, ενώ επιμέρους καθεστώτα ισχύουν για τα Ειδικά Ταμεία ΔΕΚΟ– τραπεζών.
Εγκλωβισμένοι
Έγκυρες πηγές αναφέρουν ότι, παρά το κλίμα αβεβαιότητας που έχει δημιουργηθεί, φέτος αναμένεται υποχώρηση των αιτήσεων συνταξιοδότησης είτε για πλήρη είτε για πρόωρη συνταξιοδότηση.
Οι αιτήσειςσυνταξιοδότησηςγήρατος το 2014 ανήλθαν στις 80.000.Φέτος, δεν θα ξεπεράσουν τις 50.000-60.000, συνυπολογιζομένων και των συντάξεων του ΟΓΑ (περίπου 18.000), ο οποίος τα προηγούμενα δύο χρόνια δεν προχώρησε σε νέες συνταξιοδοτήσεις εξαιτίας της αύξησης του ορίου ηλικίας από τα 65 στα 67 έτη.
Επομένως, χωρίς τις συντάξεις που χορηγεί ο ΟΓΑ, αναμένεται μείωση των νέων συνταξιοδοτήσεων γήρατος κατά περίπου 50% σε σχέση με πέρυσι. Η υποχώρηση του κύματος συνταξιοδοτήσεων οφείλεται –σύμφωνα με στελέχη των ασφαλιστικών ταμείων– σε τρεις παράγοντες:
- Τα προηγούμενα χρόνια αποχώρησαν ασφαλισμένοι με θεμελιωμένο συνταξιοδοτικό δικαίωμα, εξαιτίας των αλλαγών που επρόκειτο να προωθηθούν.
- Οι μειωμένες έως και κατά 50% αποδοχές του συνταξιούχου, σε σχέση με τον μισθό του εν ενεργεία, λειτουργεί πολλές φορές αποτρεπτικά για τη συνταξιοδότηση, εφόσον ο ενδιαφερόμενος μπορεί να παραμείνει στην εργασία του.
- Ως τροχοπέδη λειτουργεί και η μεγάλη καθυστέρηση στην απονομή της σύνταξης που αφήνει τον υποψήφιο συνταξιούχο χωρίς εισόδημα για χρονικό διάστημα έως και δυόμισι έτη.
Μπρα-ντε-φέρ για τις πρόωρες
Τα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας, από τους τελευταίους μήνες του 2014, δείχνουν σαφή αύξηση του αριθμού των εργαζομένων που αποχωρούν πρόωρα, βάσει ειδικών διατάξεων. Την περίοδο από τον Σεπτέμβριο έως και τον Δεκέμβριο, σε σύνολο 42.826 νέων συνταξιούχων, οι 24.417 ήταν ηλικίας μικρότερης των 60 ετών.
Αυτό σημαίνει ότι το 57% των νέων συνταξιούχων έκανε χρήση των διατάξεων περί πρόωρης συνταξιοδότησης.Τουλάχιστον το 16% των συνταξιούχων, δηλαδή περισσότεροι από 428.000, ήταν ηλικίας μικρότερης των 60 ετών στη χώρα μας το περασμένο έτος.Μόνο τον Δεκέμβριο, οι αποδοχές αυτής της κατηγορίας κάλυψαν το 17% της συνολικής συνταξιοδοτικής δαπάνης.
Η ελληνική πλευρά, προκειμένου να αποφύγει το «ψαλίδισμα» των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, αντιτείνει ότι η χώρα μας βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και δηλώνει ότι το μόνο που μπορεί να επανεξετάσει είναι τα προγράμματα εθελουσίας εξόδου σε ΔΕΚΟ και τράπεζες. Στον αντίποδα, οι δανειστές μας θεωρούν ότι πρέπει να κλείσουν όλα τα «παραθυράκια» πρόωρης εξόδου. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος πρόωρης εξόδου από την εργασία είναι πολύ μικρότερος σε σχέση με τη χώρα μας και δεν ξεπερνά το 10%.
Υπενθυμίζουν, δε, ότι, ακόμη και αν υπήρχε η αντιστοιχία που επικαλείται η ελληνική πλευρά, η οικονομική κατάσταση των συνταξιοδοτικού συστήματος στην Ελλάδα δεν προσεγγίζει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με αποτέλεσμα να πρέπει να ληφθούν μέτρα.
