Η ενέργεια βρίσκεται στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εξελίξεων στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο και η Ελληνική διπλωματία επιχειρεί να αναδείξει τη θέση της χώρας μας, ως πόλου σταθερότητας και στρατηγικού διαμετακομιστικού κόμβου ενεργειακών αγωγών και πόρων, τόσο προς την ΕΕ, όσο και την περιοχή της Βαλκανικής.
Κατά την συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΣΕΠ) οι Υπουργοί, Εξωτερικών Ν και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Γιώργος Σταθάκης, περιέγραψαν, πως διαμορφώνεται η κατάσταση στον τομέα της ενέργεια και ποίες θα είναι προτεραιότητες της Ελληνικής Εξωτερικής πολιτικής.
Οι εξελίξεις στην ενέργεια , συνιστούν ένα σύνθετο πολιτικο-διπλωματικό θέμα, ειδικά στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Η εξόρυξη , αξιοποίηση και εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου (φυσικό αέριο και πετρέλαιο), καθώς επίσης και η διέλευση, αλλά και η ασφάλεια των αγωγών μεταφοράς ενέργειας, σχετίζονται, με την διευθέτηση σοβαρών γεωστρατηγικών προβλημάτων, με τους συσχετισμούς ισχύος και με τις διακρατικές διμερείς ή πολυμερείς συμμαχίες των ισχυρών δρώντων στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή.
Ανάμεσα στα σοβαρά πολιτικο-στρατιωτικά προβλήματα, που η επίλυση τους ή η διατήρηση της εκκρεμότητας, επηρεάζει αποφασιστικά τις ενεργειακές εξελίξεις, είναι το κυπριακό, το παλαιστινιακό, η κρίση στη Συρία και ο ISIS, η Τουρκία και οι «πολύπλοκες» σχέσεις της με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία και ασφαλώς και πρωτευόντως, οι σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας.
Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ουάσιγκτον ο ΥΠΕΞ Ν. Κοτζιάς είχε δυο σημαντικές συναντήσεις, όπου κυριάρχησαν
τα θέματα της ενέργειας και της ασφάλειας των αγωγών μεταφοράς ενέργειας. Στη συνάντησή του με τον αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών RexTillerson και πρώην Διευθύνων Σύμβουλος του ενεργειακού κολοσσού EXXON MOBIL (με πολύ ισχυρή παρουσία στα κυπριακά κοιτάσματα), αλλά και με τον αντιστράτηγο H.R.McMaster, Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας του αμερικανού Προέδρου, έγινε σαφές ότι, οι αμερικανοί επιθυμούν την ουσιαστική συμμετοχή της Ελλάδας σε ολόκληρο το φάσμα των θεμάτων που σχετίζονται με την ενέργεια και με την ασφάλεια των αγωγών.
Οι αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι, οι δυνατότητες της Ελλάδας σε θέματα ασφάλειας, ενέργειας και σταθερότητας, σε μία ζωτική για τα αμερικανικά συμφέροντα περιοχή, όπως της Ανατολικής Μεσογείου, είναι εξαιρετικά σημαντικές και εξυπηρετούν τα αμερικανικά συμφέροντα.
Είναι σε εξέλιξη η συζήτηση, που έχει την υποστήριξη των ΗΠΑ και αφορά την τετραμερή ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ιταλίας με κύριο αντικείμενο συζήτησης την προώθηση ενός σχεδίου, που προβλέπει την κατασκευή του μεσογειακού αγωγού φυσικού αερίου. Πρόκειται για τον αγωγό που θα μεταφέρει μέρος από το φυσικό αέριο της Ανατολική Μεσόγειου προς την Ευρώπη και τα Βαλκάνια μέσω Κρήτης, Πελοποννήσου και Ιταλίας. Επιπλέον, στον τομέα του ηλεκτρισμού, προχωράει η διασύνδεση μεταξύ Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας, όπου μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου μήκους 820 ναυτικών μιλίων, θα δημιουργηθεί μια ενεργειακή σχέση αλληλεξάρτηση των αγορών Ισραήλ και Κύπρου, με την αγορά της ΕΕ.
Επίσης οι ΗΠΑ στηρίζουν την νομιμότητα και την ισχύ της συμφωνίας της Κυπριακής Δημοκρατίας για την πραγματοποίηση ερευνών στην ΑΟΖ της Κύπρου με τις εταιρείες Exxon Mobil (αμερικανικών συμφερόντων), Qatar Petroleum, την Γαλλική Total και την Ιταλική Eni. Η συμφωνία που περιλαμβάνει την αδειοδότηση για συνολικά 12 γεωτρήσεις στα τεμάχια 6, 8 και 10 της Κυπριακής ΑΟΖ και έχει την στήριξη των ΗΠΑ, της Γαλλίας και της Ιταλίας, αμφισβητείται έντονα όμως από την Τουρκία, που δεν διστάζει να απειλεί με στρατιωτικά μέτρα σε βάρος της κυπριακής Δημοκρατίας, στην οποία και δεν αναγνωρίζει κυριαρχικά δικαιώματα.
Προφανώς, το εμπόδιο στα ενεργειακά σχέδια της Δύσης, για τον υποθαλάσσιο ορυκτό πλούτο της Ανατολικής Μεσογείου, είναι η πολιτική αστάθεια στην Τουρκία και η αλλοπρόσαλλη πολιτική του Τ. Ερντογάν, που δημιουργεί προβλήματα, όχι μόνο στην Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και στις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ενδεικτικό της διασύνδεσης πολιτικών προβλημάτων , όπως το Κυπριακού, με την ενέργεια, είναι οι συνεχιζόμενες και κλιμακούμενες απειλές της Τουρκίας , που υποχρέωσαν τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη να στείλει επιστολή προς τον Γ.Γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
Στη επιστολή , ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην συμπεριφορά της Τουρκίας και την πρόκληση έντασης με την έκδοση NAVTEX, την παράνομη διενέργεια σεισμογραφικών ερευνών και άλλες ενέργειες που στοχεύουν στην παρεμπόδιση της άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων από μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΑΟΖ της Κύπρου.
Εκτιμάται βασίμως, ότι ενεργειακοί είναι οι λόγοι της επικίνδυνης έντασης που δημιουργεί η Τουρκία στο Αιγαίο και ειδικά στο Καστελόριζο.
Η ενέργεια, αλλά και ευρύτεροι Στρατηγικοί στόχοι των ΗΠΑ στην περιοχή, έχουν επιδεινώσει της αμερικανο-τουρκικές σχέσεις. Η προσέγγιση Ουάσιγκτον – Άγκυρας είναι μάλλον αδύνατη, μετά την απόφαση που πήρε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, να εγκρίνει την προμήθεια όπλων και άλλου στρατιωτικού υλικού στην πολιτοφυλακή Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG), δηλαδή στους Κούρδους της Συρίας.
Η απόφαση της Ουάσινγκτον ελήφθη, παρά τις έντονες αντιδράσεις της Άγκυρας, που θεωρεί το YPG παρακλάδι του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK). Ασφαλώς οι επιλογές της αμερικανικής Διοίκησης για την Τουρκία και το Κουρδικό, είναι εναρμονισμένες με τους ενεργειακούς και γεωοικονομικούς στόχους της υπερδύναμης.
Από την άλλη πλευρά, η Ελληνική Κυβέρνηση, δεν έχει «ξεχάσει» και τη συμμετοχή της στον ρωσοτουρκικό Turkish Stream, που φαίνεται ότι προχωρά o σχεδιασμός του. Είναι ο αγωγός που φιλοδοξεί να τροφοδοτήσει την Ευρώπη με ρωσικό φυσικό αέριο, μέσω και της Ελλάδας.Ωστόσο, η διέλευση τους αγωγού TurkishStream από την Ελλάδα, δεν θα είναι εύκολη, για πολιτικούς λόγους, αφού αναμένονται ισχυρές αντιδράσεις από τις ΗΠΑ.
Άρθρο του Χρήστου Καπούτση
