Η συνάντηση του προέδρου της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν, με τον Τούρκο πρόεδρο, Ταγίπ Ερντογάν, στην Αγία Πετρούπολη στις 9 Αυγούστου, στο Greeksittingroom αναπαλαιωμένου τσαρικού παλατιού, δρομολογήθηκε από τα τέλη Ιουνίου, μετά και την έγγραφη εκδήλωση απολογίας του Ερντογάν για την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού αεροσκάφους τον Νοέμβριο του 2015.
του Ιπποκράτη Δασκαλάκη*
Στο επίκεντρο των επιδιώξεων Τουρκίας και Ρωσίας είναι η αποκατάσταση των οικονομικών σχέσεων με έμφαση στα ενεργειακά προγράμματα, στο διμερές εμπόριο, στις κατασκευές και στον τουρισμό. Η κρίση στις σχέσεις των δύο χωρών μείωσε κατά περίπου 40% την αξία των εμπορικών σχέσεων. Σημαντικά ενεργειακά προγράμματα, όπως η κατασκευή πυρηνικού σταθμού από τη ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom και ο επικαλούμενος «Turkish Stream», υποθαλάσσιος ενεργειακός αγωγός της Gazprom,«πάγωσαν» ως συνέπεια της διακοπής των σχέσεων.Όμως, αναθερμάνθηκαν με τη συνάντηση των δύο προέδρων στην Αγία Πετρούπολη.
Η Μόσχα, πλέον της ενεργειακής τροφοδοσίας της Τουρκίας και του ρόλου της ως τρίτου εμπορικού εταίρου της, διατηρεί σημαντική δυνατότητα πίεσης μέσω της ενίσχυσης του κουρδικού εθνικισμού. Εκτιμάται ότι η Άγκυρα θα υιοθετήσει μια πιο διαλλακτική πολιτική στο συριακό πρόβλημα, ενώ τον τελευταίο μήνα έχει περιοριστεί η υποστήριξη που κατευθύνεται από τα τουρκικά σύνορα στις αντικαθεστωτικές δυνάμεις. Η Ρωσία δήλωσε ότι θεωρεί μια αλλαγή της τουρκικής πολιτικής για τη Συρία προϋπόθεση για την πλήρη εξομάλυνση των διμερών σχέσεων. Στην αμοιβαία, υψηλής προβολής συνάντηση των δύο προέδρων, συμφωνήθηκαν η σταδιακή αποκατάσταση των διμερών σχέσεων με έμφαση στη δρομολόγηση του «TurkishStream», η συνέχιση κατασκευής του πυρηνικού εργοστασίου και η επιστροφή των Ρώσων τουριστών στην Τουρκία, χωρίς όμως να υπάρξουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις και χρονοδιαγράμματα. Παράλληλα, εκφράστηκαν ευχές για την ταχεία επαναφορά των διμερών σχέσεων στην πρότερη κατάσταση και για την επίτευξη του στόχου εμπορικών συναλλαγών ετήσιας αξίας 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Για άλλη μια φορά, η Άγκυρα θα προσπαθήσει να ισορροπήσει μεταξύ Ανατολής και Δύσης εκμεταλλευόμενη τη στρατηγική της θέση, τις ενεργειακές διαδρομές, το οικονομικό και πληθυσμιακό μέγεθός της και την επιρροή της στην περιοχή. Αυτήν όμως τη φορά, στην προσπάθεια εξισορρόπησης εισέρχεται και ο παράγοντας μιας επιταχυνόμενηςισλαμοποίησης της τουρκικής κοινωνίας, η οποία ενδέχεται να καταστεί μη ελέγξιμη και να ωθήσει σε επιλογές και συμμαχίες μη προβλέψιμες, με βάση τις τουρκικές εμπειρίες και διαπραγματευτικές διελκυστίνδες (τουρκικά «παζάρια») των περασμένων δεκαετιών.
*Υποστράτηγος (ε.α.), διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ)
